Tiết kiệm năng lượng: Giảm áp lực chi phí, giữ nhịp tăng trưởng

Áp lực chi phí và yêu cầu tiết kiệm năng lượng

Bức tranh kinh tế Việt Nam những tháng đầu năm 2026 ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực khi kim ngạch xuất nhập khẩu đạt 155,7 tỷ USD, tăng 22,2% so với cùng kỳ năm trước, khu vực FDI tiếp tục xuất siêu. Sản xuất công nghiệp tăng 10,4%, trong đó ngành chế biến, chế tạo tăng 11,5%. Chỉ số Nhà mua hàng (PMI) duy trì trên 50 điểm trong cả hai tháng, phản ánh xu hướng phục hồi rõ nét của nền kinh tế.

Tuy nhiên, bối cảnh kinh tế toàn cầu đang đặt ra những thách thức không nhỏ. Xung đột tại Trung Đông khiến giá xăng dầu tăng cao, kéo theo chi phí sản xuất, vận tải và sinh hoạt gia tăng, tạo áp lực lên mục tiêu kiểm soát lạm phát dưới 4,5% trong năm 2026.

Thực tế tại doanh nghiệp cho thấy áp lực chi phí đang gia tăng rõ rệt. Trao đổi với phóng viên Kinh tế Việt Nam, ông Nguyễn Ngọc Sơn - Giám đốc Công ty Cổ phần Tập đoàn Phú Sơn Group cho biết, chi phí vận chuyển một container hàng từ Mỹ về Việt Nam đã tăng từ mức 1.500 - 2.000 USD lên gần 3.000 - 3.500 USD/container. Tổng chi phí đầu vào của doanh nghiệp vì vậy tăng khoảng 20-30%, ảnh hưởng trực tiếp đến giá thành sản phẩm và hiệu quả kinh doanh.

TS. Cấn Văn Lực nhận định, Việt Nam chịu tác động qua ba kênh chính gồm giá năng lượng, logistics và tỷ giá. Trong đó, giá xăng dầu có thể làm CPI tăng thêm khoảng 0,3-0,5 điểm %, trong khi chi phí vận tải quốc tế và áp lực tỷ giá khiến chi phí nhập khẩu đầu vào gia tăng.

Cùng quan điểm, TS. Nguyễn Minh Phong cho rằng, biến động từ Trung Đông tạo ra “cú sốc kép” khi vừa làm tăng chi phí nhập khẩu, vừa gia tăng áp lực tỷ giá, qua đó làm giảm nguồn lực tài chính của doanh nghiệp.

Trong bối cảnh đó, tiết kiệm năng lượng, đặc biệt là xăng dầu, không còn là giải pháp mang tính khuyến khích mà đã trở thành yêu cầu cấp thiết để giảm áp lực chi phí và duy trì hoạt động sản xuất, kinh doanh cho doanh nghiệp.

Tiết kiệm năng lượng - giải pháp hỗ trợ mục tiêu tăng trưởng

Để hỗ trợ nền kinh tế và giảm áp lực giá cho khu vực doanh nghiệp, Chính phủ đã triển khai nhiều giải pháp điều hành giá xăng dầu. Ngày 26/3/2026, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 482/QĐ-TTg, giảm hàng loạt sắc thuế về 0% đối với xăng, dầu và nhiên liệu bay. Nhờ đó, giá xăng RON 95 đã giảm hơn 5.600 đồng/lít trong phiên điều hành cùng ngày.

Trước đó, các chính sách như sử dụng Quỹ Bình ổn giá xăng dầu hay điều chỉnh thuế nhập khẩu ưu đãi theo Nghị định số 72/2026/NĐ-CP cũng đã góp phần ổn định nguồn cung, giảm áp lực chi phí và đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia.

Tuy nhiên, trong bối cảnh biến động khó lường của thị trường năng lượng, các giải pháp từ phía nhà nước là cần thiết nhưng chưa đủ. Ở cấp độ doanh nghiệp, việc tối ưu hóa tiêu thụ năng lượng đóng vai trò quyết định.

Ông Nguyễn Tiến Huy - Tổng thư ký VBCSD (VCCI) nêu quan điểm, năng lượng đã trở thành nhân tố quyết định năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Việc chủ động cải tiến công nghệ, tối ưu vận hành và giảm tiêu hao nhiên liệu không chỉ giúp giảm chi phí mà còn tạo lợi thế trong chuỗi giá trị.

Thực tế cho thấy nhiều doanh nghiệp đã thích ứng nhanh với biến động chi phí. Đại diện Công ty Traphaco cho biết, việc tổ chức lại hoạt động vận chuyển, tối ưu logistics và ứng dụng công nghệ đã giúp giảm đáng kể mức tiêu hao nhiên liệu. Trong khi đó, các doanh nghiệp vừa và nhỏ áp dụng linh hoạt các giải pháp như ghép đơn hàng, giảm số chuyến đi, tăng cường làm việc trực tuyến để tiết kiệm xăng dầu.

Ông Lại Hoàng Dương - Giám đốc Công ty Máy tính Thánh Gióng chia sẻ với phóng viên Kinh tế Việt Nam, doanh nghiệp đã rà soát toàn bộ hoạt động, cắt giảm chi phí không cần thiết và tối ưu quy trình quản trị nhằm duy trì hoạt động ổn định trong bối cảnh chi phí đầu vào tăng cao.

Ở góc độ dài hạn, TS. Lê Đăng Doanh cho rằng, sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả sẽ mang lại lợi ích kép cho cả doanh nghiệp và nền kinh tế, góp phần đảm bảo an ninh năng lượng và hỗ trợ mục tiêu tăng trưởng. Một trong những giải pháp được đề xuất là khuyến khích người dân sử dụng phương tiện công cộng thay cho phương tiện cá nhân, qua đó giảm tiêu thụ xăng dầu và áp lực lên nền kinh tế.

Có thể thấy, trong bối cảnh hiện nay, tiết kiệm năng lượng không chỉ giúp doanh nghiệp giảm chi phí mà còn góp phần ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và tạo dư địa cho tăng trưởng. Đây chính là “đòn bẩy” quan trọng để Việt Nam tiến gần hơn tới mục tiêu tăng trưởng 2 con số trong năm 2026.

Tiết kiệm năng lượng được đánh giá là giải pháp hai trong một. Vừa giúp giảm chi phí sản xuất, vừa góp phần kiểm soát lạm phát và đảm bảo an ninh năng lượng. Đây đang trở thành giải pháp trọng tâm giúp nền kinh tế nâng cao sức chống chịu và duy trì đà tăng trưởng trong bối cảnh nhiều biến động.