Thúc đẩy cơ chế mua bán điện trực tiếp nhằm thu hút nguồn lực đầu tư

Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV đặt ra mục tiêu tăng trưởng kinh tế giai đoạn 2026 - 2030 đạt mức từ 10% trở lên mỗi năm. Để đáp ứng mục tiêu tăng trưởng hai con số này, việc bảo đảm vững chắc an ninh năng lượng quốc gia, cung cấp đủ điện cho phát triển kinh tế - xã hội và sinh hoạt của nhân dân đóng vai trò hết sức quan trọng.

Hoàn thiện hành lang pháp lý

Tại Hội thảo "Chuyển dịch năng lượng - Động lực cho mục tiêu tăng trưởng hai con số", ông Trịnh Quốc Vũ, Phó Cục trưởng Cục Điện lực, Bộ Công Thương nhìn nhận, trong giai đoạn vừa qua, dưới sự nỗ lực chỉ đạo, điều hành của Chính phủ cùng các ban, bộ, ngành và địa phương, nước ta đã cơ bản bảo đảm cung cấp đủ điện và năng lượng cho phát triển kinh tế đất nước. Tuy nhiên, ông cũng thẳng thắn chỉ ra những hạn chế: "Ngành năng lượng nước ta vẫn còn nhiều hạn chế, mục tiêu đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia còn nhiều thách thức, các nguồn cung trong nước không đủ đáp ứng yêu cầu, tỷ trọng năng lượng sơ cấp nhập khẩu ngày càng lớn".

Trước bối cảnh đó, Nghị quyết 70-NQ/TW về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 đã xác định rõ tầm quan trọng đặc biệt của ngành năng lượng đối với phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh và an sinh xã hội. Mục tiêu cốt lõi là bảo đảm vững chắc an ninh năng lượng quốc gia; phát triển đồng bộ các loại hình năng lượng; ưu tiên năng lượng tái tạo, năng lượng mới và từng bước giảm sự phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch nhằm đáp ứng nhu cầu năng lượng phục vụ phát triển với chất lượng ngày càng cải thiện.

Để triển khai hiệu quả các giải pháp, thời gian qua, Bộ Công Thương đã tích cực tham mưu các nội dung báo cáo Thủ tướng Chính phủ trình Quốc hội ban hành Luật Điện lực vào tháng 11/2024. Đồng thời, Bộ Công Thương cũng ban hành các văn bản dưới luật nhằm hoàn thiện các chính sách quan trọng, đặc biệt là trong lĩnh vực phát triển năng lượng tái tạo như điện mặt trời, điện gió, tạo điều kiện thuận lợi cho việc triển khai các dự án trong thời gian tới.

Quán triệt tinh thần Nghị quyết 70-NQ/TW của Bộ Chính trị về việc khẩn trương tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, đẩy nhanh tiến độ triển khai các dự án năng lượng trọng điểm, Bộ Công Thương đã tham mưu để Chính phủ trình Quốc hội ban hành Nghị quyết số 2535/2025 về các cơ chế, chính sách phát triển năng lượng quốc gia trong giai đoạn 2026 - 2030 nhằm tháo gỡ những điểm nghẽn về thể chế. Thời gian tới, Bộ Công Thương sẽ tiếp tục nghiên cứu, rà soát, sửa đổi một số điều của Luật Điện lực và ban hành các văn bản hướng dẫn chi tiết, dự kiến dự thảo luật sẽ trình Quốc hội ban hành trong năm 2026. Cùng với đó, Bộ sẽ phối hợp với các bộ, ngành liên quan rà soát, hoàn thiện các quy định pháp luật về đầu tư, xây dựng, đất đai và quy hoạch để bảo đảm tính đồng bộ.

Đột phá từ cơ chế và các giải pháp đồng bộ

Liên quan đến các cơ chế mua bán điện trực tiếp đang được dư luận và các doanh nghiệp quan tâm, Phó Cục trưởng Trịnh Quốc Vũ làm rõ một vấn đề, cơ chế hiện nay không giới hạn dự án phải được lắp đặt trên mái nhà. Điều quan trọng là dự án được triển khai theo mô hình đường dây kết nối riêng giữa đơn vị phát điện và khách hàng sử dụng điện.

Ông Vũ cho biết thêm, trong giai đoạn tới, nếu lưới điện khu vực có khả năng tiếp nhận và không xảy ra tình trạng quá tải, doanh nghiệp có thể được phép bán lượng điện dư lên lưới với tỷ lệ lên tới 100%. Ví dụ, vào các ngày nghỉ lễ hoặc thời điểm doanh nghiệp ngừng sản xuất, toàn bộ sản lượng điện phát ra từ hệ thống có thể được đưa lên lưới điện quốc gia nếu hệ thống điện bảo đảm khả năng tiếp nhận.

Để hiện thực hóa các mục tiêu đã đề ra, ông Trịnh Quốc Vũ chỉ rõ ngành điện lực cần tập trung thực hiện đồng bộ bốn nhóm giải pháp trọng tâm:

Một là, tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách, tạo hành lang pháp lý thông thoáng cho việc triển khai các dự án điện lực.

Hai là, thường xuyên đôn đốc, phối hợp cùng các địa phương hỗ trợ, tạo điều kiện thuận lợi cho các chủ đầu tư bảo đảm tiến độ dự án trên địa bàn.

Ba là, đa dạng hóa các nguồn vốn và hình thức huy động (như vốn tín dụng ngân hàng, vốn viện trợ, thị trường chứng khoán...) để thu hút hiệu quả nguồn lực trong và ngoài nước, khuyến khích các thành phần kinh tế tham gia đầu tư.

Bốn là, tăng cường sử dụng điện tiết kiệm, hiệu quả và thúc đẩy mạnh mẽ các chương trình quản lý nhu cầu điện.

Với hệ thống giải pháp đồng bộ từ việc hoàn thiện khung pháp lý cho đến triển khai đầu tư thực tế, các nhà đầu tư sẽ có đầy đủ cơ sở pháp lý vững chắc để thực hiện các dự án điện nói chung, các dự án năng lượng tái tạo và năng lượng mới nói riêng. Sự đồng hành, chia sẻ, phản biện từ các bộ, ban, ngành, các hiệp hội, doanh nghiệp và toàn xã hội là yếu tố then chốt đưa chiến lược phát triển năng lượng Việt Nam đạt hiệu quả bền vững.

Giai đoạn 2026 - 2030, Bộ Công Thương tập trung hoàn thiện hành lang pháp lý, tháo gỡ điểm nghẽn thể chế để đẩy nhanh tiến độ các dự án điện trọng điểm. Đồng thời, thúc đẩy cơ chế mua bán điện trực tiếp nhằm thu hút nguồn lực đầu tư, bảo đảm vững chắc an ninh năng lượng quốc gia.