Tăng trưởng xanh: Điều kiện sống còn của doanh nghiệp Việt

Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu biến động mạnh, tăng trưởng xanh không còn là mục tiêu dài hạn mang tính định hướng mà đã trở thành điều kiện bắt buộc đối với doanh nghiệp. Khi các thị trường xuất khẩu lớn liên tục siết chặt tiêu chuẩn môi trường, yêu cầu minh bạch chuỗi cung ứng và giảm phát thải carbon, doanh nghiệp buộc phải thay đổi nếu muốn duy trì vị thế cạnh tranh.

Điều này đồng nghĩa sản phẩm không chỉ cần đảm bảo chất lượng và giá cả, mà còn phải chứng minh “dấu chân carbon” thấp và quy trình sản xuất bền vững.

Nhiều doanh nghiệp trong lĩnh vực nông nghiệp đã phải thiết lập quy trình kiểm soát chặt chẽ từ vùng nguyên liệu đến khâu chế biến. Các tiêu chí về dư lượng hóa chất, truy xuất nguồn gốc không còn là lợi thế mà trở thành điều kiện bắt buộc để tiếp cận thị trường cao cấp.

Tại Công ty CP Ameii Việt Nam, các mặt hàng nông sản xuất khẩu như cà-rốt, chuối, sả, vải hay rau củ chế biến đều phải tuân thủ quy trình nghiêm ngặt từ vùng nguyên liệu đến khâu đóng gói. Kích cỡ, màu sắc, dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, nhật ký canh tác và mã QR truy xuất nguồn gốc đều là yêu cầu bắt buộc.

Trong lĩnh vực công nghiệp và thực phẩm – đồ uống, xu hướng “xanh hóa” còn thể hiện qua việc tối ưu sử dụng tài nguyên. Nhiều doanh nghiệp đã chủ động giảm tiêu thụ năng lượng, chuyển sang năng lượng tái tạo như điện mặt trời, cải tiến bao bì theo hướng tái chế và tái sử dụng. Các giải pháp logistics xanh như tối ưu tuyến vận chuyển, giảm xe chạy rỗng cũng góp phần cắt giảm chi phí và phát thải.

Với doanh nghiệp sản xuất quy mô lớn như Vinasoy, phát triển xanh không chỉ nằm ở nguyên liệu mà còn ở cách tổ chức chuỗi giá trị. Tối ưu sử dụng nước, tiết kiệm năng lượng, giảm lãng phí bao bì, tái cấu trúc vận tải và hạn chế xe chạy rỗng đều giúp giảm phát thải, đồng thời cải thiện hiệu quả tài chính.

Điều đó cho thấy tăng trưởng xanh không đơn thuần là chi phí bổ sung mà đang trở thành mô hình quản trị mới giúp doanh nghiệp nâng năng suất và tạo lợi thế cạnh tranh dài hạn.

Thời gian qua, Việt Nam cũng đã đã ban hành nhiều chính sách quan trọng nhằm thúc đẩy tiến trình này. Các dự án xanh được ưu tiên về tín dụng, đất đai, thuế và hạ tầng. Nghị quyết 198/2025/QH15 về một số cơ chế chính sách đặc biệt phát triển kinh tế tư nhân được Quốc hội thông qua ngày 17/5/2025 cũng mở ra cơ chế hỗ trợ lãi suất cho dự án kinh tế tuần hoàn, đổi mới công nghệ và sản xuất thân thiện môi trường.

Trong lĩnh vực mua sắm công, việc ưu tiên sản phẩm đạt Nhãn sinh thái Việt Nam (theo quyết định 3257/QĐ-BTNMT do Bộ Tài Nguyên và Môi trường (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường) ban hành ngày 7/11/2023 cũng góp phần tạo thị trường đầu ra ổn định cho hàng hóa xanh, đồng thời thúc đẩy doanh nghiệp đầu tư cải tiến sản xuất.

Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng để thúc đẩy tăng trưởng xanh hiệu quả, cần hoàn thiện bộ tiêu chí phân loại xanh quốc gia, đơn giản hóa thủ tục tiếp cận vốn và tăng cường hỗ trợ kỹ thuật cho doanh nghiệp. Đồng thời, việc đào tạo nguồn nhân lực và ứng dụng chuyển đổi số sẽ đóng vai trò then chốt trong quá trình này.

Doanh nghiệp cần nhìn nhận xanh hóa không chỉ để đáp ứng yêu cầu bên ngoài, mà là cơ hội tự nâng cấp mình. Những doanh nghiệp chuyển đổi sớm sẽ có cơ hội tiếp cận thị trường chất lượng cao, giảm chi phí vận hành, thu hút vốn đầu tư và xây dựng thương hiệu bền vững. Tăng trưởng xanh vì thế không còn là lựa chọn, mà đã trở thành “tấm vé” bắt buộc để doanh nghiệp Việt tiếp tục tham gia cuộc chơi toàn cầu.