Tăng trưởng nhu cầu dầu của Ấn Độ có thể vượt Trung Quốc

Trong nhiều thập kỷ, Trung Quốc vốn là động lực chính thúc đẩy tăng trưởng nhu cầu dầu toàn cầu, nhờ nền kinh tế duy trì tốc độ tăng trưởng mạnh mẽ. Tốc độ tăng trưởng hàng năm của nền kinh tế lớn thứ hai thế giới đã đạt mức gần 10% kể từ khi Bắc Kinh bắt đầu thực hiện công cuộc cải cách kinh tế vào năm 1978. Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của Trung Quốc đã tăng vọt từ 1,2 nghìn tỷ USD đầu thế kỷ XXI lên gần 18 nghìn tỷ USD vào năm 2021.

Tuy nhiên, nền kinh tế Trung Quốc đã bắt đầu chao đảo kể từ khi đại dịch Covid-19 bùng phát. Sự phục hồi yếu của nền kinh tế lớn thứ hai thế giới sau đại dịch, bất chấp những nỗ lực từ phía chính phủ trong việc hỗ trợ và kích thích kinh tế, đã làm giảm niềm tin của thị trường. Các chuyên gia kinh tế dự đoán rằng tốc độ tăng trưởng của Trung Quốc sẽ chậm lại từ 2 - 5% trong những năm tới do dân số giảm và năng suất kém tích cực.

Đáng chú ý, các chuyên gia phân tích cảnh báo rằng Trung Quốc có thể chuẩn bị nhường vị thế trên thị trường dầu toàn cầu cho Ấn Độ, quốc gia có tiềm năng trở thành động lực chính cho tăng trưởng nhu cầu. Trong thập kỷ qua, khu vực châu Á - Thái Bình Dương chiếm 79% tăng trưởng nhu cầu dầu toàn cầu, riêng Trung Quốc chiếm 58%.

Theo The Times of India, chuyên gia phân tích cấp cao Emma Richards tại Fitch Solutions Ltd có trụ sở tại London cho biết, vai trò của Trung Quốc trong việc thúc đẩy tăng trưởng nhu cầu dầu toàn cầu đang ngày càng mờ nhạt. Trong thập kỷ tới, thị phần tăng trưởng nhu cầu dầu tại các thị trường mới nổi của Trung Quốc có thể giảm từ gần 50% xuống còn 15%, trong khi thị phần của Ấn Độ sẽ tăng gấp đôi lên 24%.

Trong trung hạn, Standard Chartered dự đoán rằng tăng trưởng nhu cầu sản phẩm dầu của Trung Quốc sẽ chậm lại còn 516 nghìn thùng/ngày vào năm 2024, từ mức 819 nghìn thùng/ngày vào năm 2023, dẫn đến tốc độ tăng trưởng GDP giảm xuống 4,8% vào năm 2024, từ mức 5,4% năm 2023. Trong khi đó, tăng trưởng nhu cầu của Ấn Độ dự kiến tăng lên 331 nghìn thùng/ngày vào năm 2024 từ 268 nghìn thùng/ngày vào năm 2023, và tốc độ tăng trưởng GDP chỉ chậm lại một chút xuống 6,0% vào năm 2024, từ mức 6,1% năm 2023.

Dân số tăng nhanh, có khả năng vượt qua Trung Quốc, có thể sẽ là động lực chính thúc đẩy nhu cầu ở Ấn Độ. Ngoài ra, quá trình chuyển đổi từ phương tiện giao thông chạy bằng xăng và dầu diesel truyền thống của Ấn Độ dự kiến sẽ chậm lại so với các khu vực khác. Điều này trái ngược hoàn toàn với Trung Quốc, với nhu cầu sử dụng xe điện và năng lượng sạch ngày càng gia tăng.

Trưởng bộ phận nghiên cứu năng lượng và hóa chất châu Á tại JPMorgan Chase ở Hồng Kông, Parsley Ong, cũng nhấn mạnh quan điểm rằng Ấn Độ có thể vượt Trung Quốc trong một khoảng thời gian để trở thành động lực tăng trưởng nhu cầu toàn cầu, chủ yếu là do các yếu tố nhân khẩu học như tăng trưởng dân số.

Trong khi đó, nhu cầu sử dụng xe điện ngày càng gia tăng tại Trung Quốc có thể sẽ là yếu tố hạn chế nhu cầu xăng dầu tại thị trường ô tô lớn nhất thế giới. Theo BloombergNEF, doanh số bán xe điện ở Trung Quốc đã tăng gần gấp đôi lên 6,1 triệu chiếc vào năm 2022, cao hơn nhiều so với mức so với mức 48.000 chiếc ở Ấn Độ. BloombergBNEF cho biết xe điện đã thay thế hơn 1,4 triệu thùng dầu/ngày sử dụng trên toàn cầu.

Về phía Ấn Độ, đầu năm 2023, Bộ trưởng than đá Ấn Độ Pralhad Joshi tuyên bố rằng than sẽ tiếp tục đóng một vai trò quan trọng trong lĩnh vực năng lượng của quốc gia cho đến ít nhất là năm 2040, điều này cho thấy sự thiết yếu của nhiên liệu hóa thạch tại quốc gia nhập khẩu và tiêu thụ dầu lớn thứ ba thế giới.

Tuy nhiên, Ấn Độ khó có thể theo kịp mạng lưới dầu mở rộng của Trung Quốc, vì Trung Quốc hiện đang hiện thụ lượng dầu nhiều gấp 3 lần so với Ấn Độ. Tiêu thụ dầu của Ấn Độ đã tăng 255.000 thùng/ngày trong 7 tháng đầu năm 2023, đưa tổng mức tiêu thụ lũy kế lên 135 triệu tấn, cao hơn so với mức 128 triệu tấn trong cùng kỳ năm ngoái. Tuy nhiên, mức tăng trưởng này thấp hơn đáng kể so với mức 415.000 thùng/ngày vào năm 2021/2022 khi các nền kinh tế phục hồi sau đại dịch Covid-19.