Phòng vệ thương mại với hàng nhập khẩu: Không để “nước đến chân mới nhảy”

	Ngành gỗ ứng phó trước nguy cơ gia tăng phòng vệ thương mại
	Áp biện pháp chống lẩn tránh thuế đối với đường mía từ 5 nước ASEAN

Xuất khẩu, tiêu dùng và đầu tư được đánh giá là “cỗ tam mã” kéo tăng trưởng cho nền kinh tế. Đúng với sự ví von đó, xuất nhập khẩu luôn được coi là một trong những trụ cột tăng trưởng quan trọng của nền kinh tế trong nước với mức tăng lên đến hai con số, kể cả trong giai đoạn đất nước gặp khó khăn do đại dịch.

Nửa đầu năm 2022, kim ngạch xuất khẩu hàng hóa ước đạt 185,94 tỷ USD, tăng 17,3% so với cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên, ở chiều ngược lại, kim ngạch nhập khẩu hàng hóa cũng ước đạt con số tương đương với 185,23 tỷ USD, tăng 15,5% so với cùng kỳ năm trước. Dự báo, năm 2022, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa có thể vượt mốc kỷ lục 700 tỷ USD, trong đó cán cân thương mại có thể ở mức tương đối cân bằng, hoặc xuất siêu nhẹ. Có nghĩa là, kim ngạch nhập khẩu hàng hóa có thể tiệm cận con số 350 tỷ USD.

Quyết định áp thuế với mía đường nhập khẩu đã tạo tâm lý tích cực cho ngành mía đường nội địa cũng như tạo động lực để doanh nghiệp bước vào một cuộc cạnh tranh công bằng hơn

Hội nhập kinh tế quốc tế mạnh mẽ đã và đang mang lại cơ hội ngàn vàng cho hàng hóa xuất khẩu của nước ta. Và thực tế, doanh nghiệp xuất khẩu đã hiện thực hóa cơ hội đó tương đối tốt. Tuy nhiên, ở góc độ khác, hàng hóa nhập khẩu cũng có cơ hội vào Việt Nam. Với mức thuế giảm sâu, một mặt, người tiêu dùng được mua hàng hóa nhập khẩu chất lượng với giá tốt, doanh nghiệp có được nguồn hàng nhập khẩu chất lượng để sản xuất, song mặt khác, doanh nghiệp nội cũng sẽ phải đối diện với nguy cơ hàng hóa bị bán phá giá, gây ảnh hưởng đến thị phần cũng như ảnh hưởng đến sản xuất.

Phải khẳng định rằng, rào cản phòng vệ thương mại là điều doanh nghiệp xuất khẩu buộc phải đối diện. Song, ở chiều ngược lại, cũng đòi hỏi hàng rào phòng vệ phải được dựng lên hiệu quả hơn với hàng nhập khẩu để bảo vệ doanh nghiệp và giữ thị trường.

Còn nhớ chỉ cách đây hơn 10 năm, các vụ kiện phòng vệ thương mại mới chỉ lác đác xảy ra, và ở vai trò doanh nghiệp Việt Nam đi hầu kiện. Song những năm gần đây, vai trò đã dần cân bằng. Con số của Cục Phòng vệ thương mại (Bộ Công Thương) cho thấy, đến thời điểm hiện đại đã có 214 vụ việc nước ngoài điều tra phòng vệ thương mại đối với các mặt hàng xuất khẩu của Việt Nam. Riêng trong nửa đầu năm 2022, đã có 12 vụ việc điều tra mới đối với các sản phẩm sắt thép, tủ gỗ, pin năng lượng mặt trời...

Tuy nhiên, ở chiều ngược lại, cơ quan chức năng của Bộ Công Thương cũng đã khởi xướng điều tra áp dụng tổng cộng 25 vụ việc phòng vệ thương mại. Các mặt hàng điều tra đa dạng gồm: các sản phẩm kim loại cơ bản, hóa chất, phân bón DAP, vật liệu xây dựng, hàng tiêu dùng cơ bản. Trong đó, có nhiều sản phẩm có mối quan hệ mật thiết và đặc biệt quan trọng tới đời sống của người nông dân (sản phẩm đường, bột ngọt).

Vụ việc của đường mía Thái Lan là một vụ việc nổi trội khi những năm gần đây, doanh nghiệp đường trong nước và doanh nghiệp mía đường “héo mòn” vì đường nhập lậu. Sau một thời gian kiên định điều tra, từ ngày 15/6/2021, Bộ Công thương đã ban hành Quyết định số 1578/QĐ-BCT, áp dụng mức thuế chống bán phá giá chính thức là 42,99%, mức thuế chống trợ cấp chính thức là 4,65%, đối với một số sản phẩm đường mía có xuất xứ từ Thái Lan nhập khẩu vào Việt Nam, trong thời hạn 5 năm.

Ngay sau đó, mới đây, Bộ Công Thương đã ban hành Quyết định 1514/QĐ-BCT ngày 1/8/2022 áp dụng biện pháp chống lẩn tránh biện pháp phòng vệ thương mại đối với một số sản phẩm đường mía nhập khẩu từ Vương quốc Campuchia, Cộng hòa Indonesia, Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào, Malaysia và Cộng hòa liên bang Mianma.

Quyết định áp dụng biện pháp chống lẩn tránh biện pháp phòng vệ thương mại được ban hành trên cơ sở quá trình điều tra được thực hiện một cách khách quan, minh bạch theo đúng các quy định pháp luật trong nước và phù hợp với các cam kết quốc tế. Các nội dung chính của kết luận điều tra đã được gửi trước đến các cơ quan quản lý nhà nước có liên quan cũng như các doanh nghiệp để tham gia ý kiến. Một số sản phẩm đường mía nhập khẩu từ Campuchia, Indonesia, Lào, Malaysia và Mianma sẽ bị áp thuế chống bán phá giá là 42,99% và thuế chống trợ cấp là 4,65%. Thời gian áp dụng đến ngày 15/6/2026…

Quyết định này được ông Nguyễn Văn Lộc, Quyền Tổng thư ký Hiệp hội Mía đường Việt Nam nhấn mạnh, đã tạo tâm lý tích cực cho ngành mía đường nội địa cũng như tạo động lực để doanh nghiệp bước vào một cuộc cạnh tranh công bằng hơn.

Không dừng lại ở đó, Cục Phòng vệ thương mại đang phối hợp với các đơn vị liên quan điều tra theo đúng quy định và sẽ sớm báo cáo lãnh đạo Bộ biện pháp ngăn chặn đường Thái Lan đi qua các nước ASEAN khác để vào Việt Nam.

Thống kê cho thấy, các biện pháp phòng vệ thương mại với hàng nhập khẩu hiện đang bảo vệ các ngành sản xuất trong nước chiếm đến 10,27% GDP của Việt Nam (ước tính theo GDP năm 2021) và công ăn việc làm của hàng trăm nghìn lao động.

Nhờ việc áp dụng biện pháp phòng vệ thương mại hợp lý, phù hợp với cam kết quốc tế, các ngành sản xuất trong nước được bảo vệ trước những hành vi cạnh tranh không bình đẳng, từ đó tạo điều kiện để các ngành sản xuất trong nước phát triển, tạo thêm việc làm và giá trị gia tăng cho nền kinh tế.