Phát triển không gian ngầm - giải 'cơn khát' bãi đỗ xe tại Hà Nội

Áp lực lớn về giao thông

Theo thống kê của Sở Giao thông vận tải Hà Nội, hiện nay trên địa bàn thành phố có khoảng 8 triệu phương tiện giao thông các loại, trong đó riêng ô tô là gần 1,5 triệu chiếc và mỗi ngày Hà Nội vẫn có thêm khoảng 1.100 phương tiện các loại được đăng ký mới và đưa vào lưu thông.

Trong khi đó, bãi đỗ xe tại Hà Nội mới chỉ đáp ứng 8 - 10% tổng số phương tiện hiện có. Theo quy hoạch giao thông tĩnh, Hà Nội sẽ có 1.620 bãi đỗ xe, hiện 72 bãi đỗ xe đã được đầu tư và đưa vào khai thác sử dụng. Số còn lại đang trong quá trình chuẩn bị đầu tư và còn nhiều vướng mắc.

Bên cạnh đó, thực tế hiện nay tỉ lệ diện tích đất dành cho giao thông trên diện tích đất xây dựng đô thị ở Hà Nội chỉ đạt 12 - 13%, tức chỉ đạt một nửa so với Quyết định số 1259/QĐ-TTG của Thủ tướng Chính phủ. Trong đó quy hoạch dành cho giao thông tĩnh phải đạt 3 - 4% nhưng Hà Nội hiện chưa đạt 1%...

Nhiều đoạn vỉa hè, lòng đường được tận dụng làm điểm trông giữ xe nhưng vẫn không đủ đáp ứng nhu cầu đỗ xe của người dân. Ảnh: N.H

Đặc biệt, công tác xây dựng cũng gặp khó khăn do một số bãi đỗ xe là đất ở, đất công sở và nằm ở trong khu đất rất khó để giải phóng mặt bằng khi triển khai. Do vậy, hiện nay bãi đỗ xe đang rất thiếu, dẫn đến tình trạng xuất hiện nhiều bãi đỗ xe tự phát ở các bãi đất trống, dưới lòng đường và trên cả vỉa hè.

Trước áp lực về gia tăng phương tiện, việc triển khai xây dựng các bãi xe ngầm là điều cấp thiết. Tuy nhiên, dù đã có kế hoạch quy hoạch hơn 70 bãi đỗ xe ngầm tại Hà Nội đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050 nhưng sau 10 năm, các dự án này vẫn chỉ là ý tưởng trên giấy.

Một số khu vực như phố Phùng Hưng, quận Hoàn Kiếm, đã tận dụng vỉa hè và lòng đường làm điểm trông giữ xe. Nhưng điều này vẫn không đủ để đáp ứng nhu cầu đậu xe của người dân.

Hàng năm, Uỷ ban nhân dân TP. Hà Nội đều triển khai các Hội nghị xúc tiến đầu tư để kêu gọi nhà đầu tư đối với các dự án có sử dụng đất, trong đó bao gồm cả các dự án đầu tư xây dựng bến, bãi đỗ xe.

Tuy nhiên, do vị trí, địa điểm kêu gọi đầu tư dự án bến, bãi đỗ xe công cộng chưa thực sự thu hút nên kết quả kêu gọi đầu tư rất hạn chế. Ngoài ra, kinh phí đầu tư ban đầu cho các dự án bãi đỗ xe công cộng khá lớn, thời gian và khả năng thu hồi vốn khó khả thi khiến doanh nghiệp chưa mặn mà.

Cần “làn gió” mới để thu hút đầu tư

Trao đổi với Báo Công Thương, TS. Kiến trúc sư Đào Ngọc Nghiêm - Phó Chủ tịch Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam cho rằng, việc xây dựng các bãi đỗ xe ngầm hay bãi đỗ xe trên cao là xu hướng tất yếu của các đô thị lớn trên thế giới và phù hợp với điều kiện hiện nay của thành phố.

Tuy nhiên, để các dự án bãi đỗ triển khai hiệu quả, việc đảm bảo nguồn lực là một trong những yếu tố quan trọng. Đặc biệt, trong bối cảnh ngân sách Nhà nước khó khăn, nguồn lực được huy động từ việc xã hội hóa để đầu tư là rất cần thiết.

“Đây là vấn đề được thành phố quan tâm trong quy hoạch, không chỉ mang tính định hướng mà còn cụ thể hóa cả về vị trí, quy mô và chính sách đặc thù. Song đến nay kết quả thực hiện chưa cao, tổ chức thực hiện chưa hiệu quả và chưa tạo được sự hấp dẫn với doanh nghiệp”, ông Nghiêm nêu.

Đưa ra giải pháp về vấn đề này, chuyên gia nhận định cần sớm thực hiện rà soát lại các định hướng về giao thông tĩnh trong cả hệ thống quy hoạch, đối chiếu với thực tiễn đã làm và các đề xuất trong Quy hoạch Thủ đô, điều chỉnh Quy hoạch chung để lập đề án riêng về phát triển hạ tầng giao thông và giao thông tĩnh.

Bên cạnh đó, cần rà soát lại cơ chế chính sách, xây dựng cơ chế chính sách đặc thù, cụ thể hơn theo Luật Thủ đô sửa đổi và kế thừa có chọn lọc Nghị quyết 03/2013/NQ-HĐND để xây dựng Nghị quyết điều chỉnh. Cùng với đó, đẩy mạnh chính sách ưu đãi về nguồn vốn để thu hút doanh nghiệp đầu tư, tiếp thu các đổi mới trong một số luật gần đây như khai thác không gian ngầm.

Trước thực trạng này, đại diện Sở Giao thông vận tải cho biết Sở đã xin ý kiến, báo cáo Uỷ ban nhân dân thành phố cho phép ngành giao thông vận tải được rà soát điều chỉnh quy hoạch phân khu, trong đó quan tâm đến các quy hoạch thành phần: Quy hoạch phân khu giao thông ngầm, quy hoạch bãi đỗ xe giao thông tĩnh.

Liên quan đến vấn đề đầu tư, theo Sở Kế hoạch và Đầu tư, Hà Nội cần xây dựng cơ chế thu hút xã hội hóa đầu tư đối với lĩnh vực đầu tư dự án bãi đỗ xe. Vấn đề này, Sở Kế hoạch và Đầu tư cũng đã làm việc với Sở Giao thông vận tải để có những tháo gỡ, đưa ra danh mục đầu tư, kêu gọi xã hội hóa đầu tư một số vườn hoa cây xanh... và có cơ chế chính sách thu hút thêm nhà đầu tư nước ngoài.

Đặc biệt, Sở Kế hoạch và Đầu tư cần nghiên cứu đề nghị điều chỉnh theo hướng tiếp tục kế thừa các cơ chế, chính sách ưu việt trong Nghị quyết số 07 ngày 10/7/2019 của Hội đồng nhân dân thành phố để tăng cường thu hút đầu tư với lĩnh vực đầu tư dự án bãi đỗ xe. Đồng thời, áp dụng hình thức đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư thực hiện dự án đầu tư bãi đỗ xe theo quy hoạch đối với khu đất chưa giải phóng mặt bằng.

Bên cạnh đó, cần căn cứ theo Khoản 6, Điều 43 Luật Thủ đô năm 2024 quy định nhiều cơ chế, chính sách ưu đãi để đẩy mạnh thu hút đầu tư thực hiện bãi đỗ xe ngầm, cao tầng như: Đối với tổ chức, cá nhân đầu tư xây dựng các dự án bãi đỗ xe ngầm, bãi đỗ xe cao tầng được hưởng các ưu đãi như miễn tiền thuê đất, tiền sử dụng không gian ngầm trong toàn bộ thời hạn thực hiện dự án; hỗ trợ 100% tiền thuế nhập khẩu phải nộp đối với các thiết bị, dây chuyền phục vụ trực tiếp cho dự án xây dựng bãi đỗ xe ngầm, bãi đỗ xe cao tầng sử dụng công nghệ cao...