Phát huy giá trị văn hóa truyền thống đồng bào dân tộc Chăm

Kết nối di sản, gắn kết cộng đồng

Ngày hội Văn hóa dân tộc Chăm được tổ chức nhằm tôn vinh, bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của đồng bào dân tộc Chăm trong tổng thể nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc; qua đó khẳng định vai trò chủ thể văn hóa của đồng bào Chăm, góp phần củng cố và tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân tộc trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.

Thông qua các hoạt động của ngày hội, nâng cao nhận thức của các cấp, các ngành và toàn xã hội về vị trí, vai trò của văn hóa trong phát triển bền vững; khơi dậy niềm tự hào dân tộc, ý thức trách nhiệm trong việc gìn giữ, trao truyền và phát huy di sản văn hóa truyền thống của đồng bào Chăm trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng; đồng thời khẳng định sự quan tâm toàn diện, nhất quán của Đảng và Nhà nước đối với công tác dân tộc.

Đồng thời, tạo không gian giao lưu, gặp gỡ, trao đổi văn hóa giữa đồng bào dân tộc Chăm các địa phương; tăng cường hiểu biết, gắn kết cộng đồng; đồng thời giới thiệu, quảng bá các giá trị văn hóa tiêu biểu của dân tộc Chăm gắn với phát triển du lịch, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội tại địa phương đăng cai và các vùng có đồng bào Chăm sinh sống. 

Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh Khánh Hòa Nguyễn Việt Hùng nhấn mạnh: Ngày hội Văn hóa dân tộc Chăm lần thứ VI được tổ chức tại Khánh Hòa là niềm vinh dự lớn đối với địa phương. Nhưng điều có ý nghĩa hơn là thông qua ngày hội này, chúng ta cùng khẳng định một quan điểm rất nhất quán của Đảng và Nhà nước: Mọi dân tộc trong cộng đồng các dân tộc Việt Nam đều bình đẳng, đoàn kết, tôn trọng, cùng gìn giữ và phát huy những giá trị văn hóa của mình; chính sự đa dạng ấy đã làm nên sức mạnh của nền văn hóa Việt Nam. Đó cũng là trách nhiệm mà Khánh Hòa nhận thức rất rõ khi đăng cai Ngày hội lần này.

Qua nhiều thế hệ, đồng bào Chăm đã sáng tạo, gìn giữ và trao truyền nhiều giá trị văn hóa đặc sắc, góp phần làm phong phú thêm nền văn hóa Việt Nam thống nhất trong đa dạng. Điều đáng quý là những giá trị ấy vẫn đang được chính cộng đồng gìn giữ trong đời sống hàng ngày. Chính đồng bào Chăm là chủ thể sáng tạo, gìn giữ và trao truyền những giá trị văn hóa ấy.

Loạt các hoạt động đặc sắc

Theo đó, trong 3 ngày hội sẽ diễn ra loạt các hoạt động đặc sắc do các Đoàn văn hóa nghệ thuật quần chúng dân tộc Chăm các tỉnh, thành phố tham gia ngày hội biểu diễn. Trình diễn, giới thiệu trích đoạn lễ hội, nghi thức sinh hoạt văn hóa truyền thống dân tộc Chăm, trưng bày giới thiệu, quảng bá văn hóa truyền thống dân tộc Chăm địa phương qua nhiều hình thức như: bảng trích, biểu đồ, mô hình, hiện vật, hình ảnh, nhạc cụ, trang phục truyền thống của đồng bào dân tộc Chăm; tranh, ảnh, sách, sản phẩm thủ công mỹ nghệ, thổ cẩm, kiến trúc nhà ở tiêu biểu… Trình diễn, giới thiệu nghề thủ công truyền thống của dân tộc Chăm; liên hoan văn nghệ quần chúng; trình diễn trang phục dân tộc Chăm…

Bên cạnh đó là hoạt động thể thao và các trò chơi dân gian của dân tộc Chăm với 5 nội dung: Bóng đá nam, bóng chuyền nam, kéo co, đẩy gậy và đội nước (nữ). Ngoài ra, hoạt động du lịch có thi trình diễn kỹ năng du lịch cộng đồng: thực hành kỹ năng chào đón, giao tiếp với khách du lịch; thuyết minh, giới thiệu về điểm đến du lịch cộng đồng, các giá trị văn hóa, lịch sử, phong tục tập quán, nghề truyền thống gắn với địa phương; giới thiệu sản phẩm du lịch đặc trưng, trải nghiệm văn hóa tiêu biểu. 

Ngày hội còn tổ chức trưng bày không gian nghệ thuật sắp đặt đa phương tiện với chủ đề “Sắc Chăm - Hội tụ và lan tỏa”, kết hợp trưng bày ảnh, hiện vật, phim tài liệu và ứng dụng công nghệ số hiện đại, tạo nên không gian văn hóa sống động, giàu tính nghệ thuật và tương tác cao với các màn LED cỡ lớn, trình chiếu mapping 3D, ánh sáng laser nghệ thuật, âm thanh đa chiều, công nghệ thực tế ảo (VR/AR), kết hợp trưng bày khoảng 300 bức ảnh, 14 phim tài liệu chuyên đề, chia thành 05 nhóm nội dung chính…

Tổ chức “Không gian trải nghiệm văn hóa truyền thống dân tộc Chăm” theo hình thức mở, gắn kết trực tiếp với khu trưng bày, nhằm tái hiện sinh động đời sống văn hóa cộng đồng, gồm: Khu tái hiện kiến trúc nhà ở; khu trải nghiệm nghề dệt, làm gốm; khu trình diễn nghệ thuật truyền thống (múa Chăm, trống Ginăng, kèn Saranai); khu giao lưu cộng đồng; khu trải nghiệm ẩm thực truyền thống. Trải  nghiệm làm gốm, dệt thổ cẩm, đan lát mây-tre ngoài trời, hoạt động hướng dẫn và thực hành, tổ chức hoạt động “check-in sản phẩm”.

Trưng bày chuyên đề “Đặc trưng văn hóa dân tộc Chăm trong cộng đồng văn hóa các dân tộc Việt Nam”, trưng bày, giới thiệu không gian văn hóa, nghề truyền thống, trang phục, nông cụ trong lao động, các vật dụng trong đời sống sinh hoạt của đồng bào dân tộc thiểu số nói chung và đồng bào Chăm. Trong thời gian diễn ra Ngày hội cũng sẽ tổ chức Hội thảo “Bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa Chăm ở Khánh Hòa gắn với phát triển du lịch bền vững”.

Với những giá trị văn hóa đặc sắc, tỉnh Khánh Hòa sẽ tiếp tục phối hợp với các Bộ, ngành Trung ương, các nhà khoa học và cộng đồng đồng bào Chăm trong quá trình xây dựng hồ sơ UNESCO ghi danh di sản văn hóa phi vật thể “Thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Thiên Y A Na (Pô Inư Nưgar) vào Danh sách di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.