Phân loại rác tại nguồn sẽ có lộ trình thực hiện

Lộ trình thực hiện 3 năm

Theo Cục Môi trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), hiện mỗi ngày Việt Nam phát sinh khoảng 67.100 tấn rác thải sinh hoạt. Trong đó, khu vực đô thị phát sinh gần 37.000 tấn, tăng gần 1.300 tấn. Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh chiếm 23% lượng rác thải cả nước và 46% lượng rác thải ở khu vực đô thị.

Xử lý rác không còn là việc riêng của chính quyền, đó là trách nhiệm chung của toàn xã hội.

Cả nước có hơn 1.300 cơ sở xử lý chất thải sinh hoạt gồm hơn 380 lò đốt, hơn 900 bãi chôn lấp và hơn 30 dây chuyền chết biến compost. Trong các cơ sở xử lý có 78 cơ sở cấp tỉnh, còn lại là cấp huyện, xã và liên xã.

Hiện có 55 tỉnh thành đã thực hiện công tác phân loại bằng nhiều hình thức như tổ chức thí điểm ở các quận huyện, một số tỉnh thành đã thu gom theo khối lượng.

Luật Bảo vệ môi trường yêu cầu các địa phương phải phân loại tại nguồn từ năm 2025. Tuy nhiên, hiện cơ sở hạ tầng cho việc thu gom rác đang rất thiếu, đối với phân loại thì càng thiếu hơn.

Do đó, ông Hồ Kiên Trung - Phó Cục trưởng Cục Môi trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho hay, yêu cầu là vậy nhưng các địa phương sẽ không phải thực hiện đồng loạt trên toàn bộ địa bàn tỉnh mà sẽ thí điểm ở quy mô nhỏ sau đó tổng kết, đánh giá, nhân rộng. Lộ trình phân loại rác tại nguồn sẽ được thực hiện trong vòng ba năm để các địa phương có thời gian chuẩn bị. Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ tiếp tục đôn đốc, hướng dẫn các địa phương để triển khai việc phân loại rác tại nguồn.

Bên cạnh đó, hướng dẫn mô hình xử lý chất thải rắn sinh hoạt tại đô thị và nông thôn vừa được Bộ Nông nghiệp và Môi trường ban hành đã chia việc xử lý rác thải ra làm hai khu vực, gồm đô thị và nông thôn, để phù hợp với thực tế phát sinh cũng như định hướng tổ chức chính quyền địa phương hai cấp.

Thu gom rác theo các túi 5, 10, 30 kg, không phải "cân rác lấy tiền"

Một thông tin khác đó là từ ngày 1/6 tới, TP. Hồ Chí Minh chính thức thí điểm việc thu phí rác sinh hoạt dựa trên khối lượng hoặc thể tích. Chủ trương này khiến nhiều người dân sinh sống tại thành phố băn khoăn, nhất là khi nghĩ đến những túi rác ướt sũng sau mưa.

Liên quan đến vấn đề này, ông Hồ Kiên Trung cho biết, Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 quy định, lộ trình đến năm 2025, người dân sẽ phải trả phí thu gom rác thải sinh hoạt dựa trên khối lượng hoặc thể tích, thay vì tính theo hộ như hiện nay.

Tuy nhiên, tiến độ triển khai còn chậm, mới có một số địa phương tính giá thu gom rác theo túi như: Quảng Nam, hay tới đây là TP. Hồ Chí Minh thực hiện tính rác theo túi khối lượng, chứ không phải cân rác theo khối lượng.

Các túi đựng rác sẽ có trọng lượng như 5 kg, 10 kg, 30 kg, theo đó, người dân mua về đựng để tính khối lượng chứ không phải cân rác lấy tiền. Đây là hình thức đơn giản, rõ ràng và dễ thực hiện hơn so với cân từng bao. Mô hình này đã được áp dụng tại nhiều quốc gia như Hàn Quốc, Nhật Bản và đang được một số địa phương trong nước mà cụ thể là tỉnh Quảng Nam triển khai thành công.

“Việc bán túi định lượng không chỉ minh bạch, công bằng mà còn khuyến khích người dân giảm phát sinh rác, phân loại tốt hơn. Đây là bước tiến tất yếu nếu muốn kiểm soát rác thải từ gốc”, ông Hồ Kiên Trung lý giải.

Ông Trung cũng nêu rõ, chính sách “người gây ô nhiễm phải trả tiền” không nhằm đánh vào thu nhập của người dân, mà để thúc đẩy thay đổi hành vi tiêu dùng và xử lý rác có trách nhiệm. Cùng với sự vào cuộc của doanh nghiệp và chính quyền, người dân chính là mắt xích không thể thiếu trong hệ thống quản lý rác bền vững.

Đại diện Bộ Nông nghiệp và Môi trường mong rằng, để thay đổi bền vững, người dân cần chuyển đổi hành vi tiêu dùng, phân loại rác tại nguồn và chấp nhận trả phí theo lượng rác thải ra. Đây không chỉ là nghĩa vụ pháp lý, mà còn là trách nhiệm xã hội của mỗi người dân trong việc giữ gìn môi trường sống cho chính mình và thế hệ sau.