Nhiều đề xuất thúc đẩy thương mại điện tử phát triển bền vững

Cần nền tảng niềm tin và hạ tầng logistics

Thương mại điện tử Việt Nam đang bước vào giai đoạn tăng trưởng mạnh mẽ với sự tham gia của nhiều nền tảng và doanh nghiệp công nghệ. Tuy nhiên, để thị trường phát triển ổn định và bền vững, nhiều doanh nghiệp cho rằng, cần tiếp tục củng cố các yếu tố nền tảng như niềm tin của người tiêu dùng, hạ tầng logistics, cơ chế pháp lý minh bạch cũng như sự phối hợp chặt chẽ giữa doanh nghiệp và cơ quan quản lý.

Tại Tọa đàm Phát triển thương mại điện tử bền vững do Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số tổ chức ngày 10/3, đại diện nhiều nền tảng lớn như Shopee, Lazada, TikTok, Viettel Post hay Grab đã đưa ra những góc nhìn và đề xuất nhằm hoàn thiện hệ sinh thái thương mại điện tử tại Việt Nam.

Theo đại diện Shopee, một trong những yếu tố quan trọng nhất giúp thương mại điện tử phát triển trong hơn một thập kỷ qua chính là việc xây dựng niềm tin cho người tiêu dùng. Trước đây, khi mua sắm trực tuyến, người tiêu dùng thường chỉ lựa chọn những sản phẩm có giá trị thấp do lo ngại rủi ro. Tuy nhiên, cùng với việc các nền tảng nâng cao chính sách bảo vệ người mua, bảo đảm đổi trả và cải thiện dịch vụ, hành vi tiêu dùng đã thay đổi đáng kể.

“Trước đây người tiêu dùng chỉ dám mua những sản phẩm vài chục nghìn đồng, nhưng khi các nền tảng chú trọng xây dựng niềm tin thông qua chính sách bảo vệ người mua và nâng cao chất lượng dịch vụ, họ đã sẵn sàng mua những sản phẩm có giá trị cao hơn”, đại diện Shopee cho biết.

Bên cạnh niềm tin của người tiêu dùng, yếu tố thứ hai đóng vai trò then chốt là hạ tầng logistics. Theo Shopee, sự cải thiện mạnh mẽ của hệ thống giao nhận trong những năm gần đây đã góp phần thúc đẩy thương mại điện tử phát triển nhanh chóng. Nếu trước đây một đơn hàng từ TP. Hồ Chí Minh ra Hà Nội có thể mất cả tuần để giao hàng thì hiện nay thời gian đã rút ngắn xuống còn hai đến ba ngày, thậm chí giao trong ngày tại nhiều khu vực.

“Logistics chính là ‘xương sống’ của toàn bộ hệ sinh thái thương mại điện tử. Việc tối ưu hóa hệ thống vận chuyển và giảm chi phí logistics sẽ tạo ra động lực rất lớn cho sự phát triển của thị trường”, đại diện Shopee nhấn mạnh.

Trong khi đó, đại diện Lazada cho rằng, việc xây dựng niềm tin thị trường không chỉ là trách nhiệm của một nền tảng mà là yếu tố sống còn đối với toàn bộ hệ sinh thái thương mại điện tử. Vì vậy, nền tảng này đang tập trung phát triển hệ thống gian hàng chính hãng nhằm nâng cao chất lượng hàng hóa và bảo vệ người tiêu dùng.

“Việc ưu tiên các thương hiệu chính hãng tham gia sàn không chỉ mang lại lợi ích cho doanh nghiệp mà còn giúp người tiêu dùng yên tâm hơn khi mua sắm trực tuyến. Đây cũng là hướng đi quan trọng để thị trường thương mại điện tử phát triển bền vững trong dài hạn”, vị đại diện sàn thương mại điện tử Lazada nhấn mạnh.

Ở góc độ logistics, đại diện Viettel Post cho rằng, thương mại điện tử Việt Nam vẫn còn rất nhiều dư địa tăng trưởng, đặc biệt nếu tận dụng tốt cơ hội kết nối thị trường khu vực. Theo doanh nghiệp này, Việt Nam đang có vị trí địa chiến lược thuận lợi trong chuỗi logistics giữa ASEAN và Trung Quốc - hai khu vực có quy mô thị trường rất lớn.

Đại diện Viettel Post cho biết, doanh nghiệp đang hướng tới xây dựng mạng lưới logistics khu vực và đặt mục tiêu doanh thu từ thị trường quốc tế có thể chiếm khoảng 10 - 15% tổng doanh thu trong giai đoạn 2026 - 2035.

Song song với hoạt động logistics, doanh nghiệp này cũng đang phát triển các nền tảng thương mại điện tử chuyên biệt, trong đó có các mô hình tập trung vào phân phối đặc sản vùng miền. Theo đại diện Viettel Post, khi làm việc với các địa phương, doanh nghiệp nhận thấy hầu hết các tỉnh, thành đều có những sản phẩm đặc trưng có thể đưa lên các nền tảng số để phân phối rộng rãi.

“Chúng tôi đang xây dựng một luồng vận hành logistics riêng cho các sản phẩm đặc sản, từ khâu thu gom đến phân phối và giao hàng. Mục tiêu là hình thành một hệ sinh thái logistics chuyên biệt để hỗ trợ tiêu thụ các sản phẩm vùng miền”, đại diện Viettel Post chia sẻ.

Mở rộng thị trường, thúc đẩy hàng Việt

Bên cạnh các yếu tố nền tảng như logistics và niềm tin thị trường, nhiều doanh nghiệp cũng cho rằng việc mở rộng thương mại điện tử ra khu vực nông thôn và thúc đẩy thương mại điện tử xuyên biên giới sẽ là những hướng đi quan trọng trong giai đoạn tới.

Theo đại diện TikTok, nhu cầu tiêu dùng tại các đô thị lớn hiện đang rất mạnh, tuy nhiên nếu xét về quy mô dân số thì khu vực nông thôn vẫn còn tiềm năng rất lớn. Trong khi đó, tỷ lệ tham gia thương mại điện tử tại khu vực này vẫn còn khá khiêm tốn.

Để thu hẹp khoảng cách này, TikTok dự kiến triển khai nhiều chương trình hỗ trợ địa phương tham gia vào hệ sinh thái kinh tế số. Một trong những giải pháp được nền tảng này đề xuất là xây dựng khu vực riêng dành cho sản phẩm Việt Nam trên hệ thống. Trong khu vực này, các sản phẩm trong nước sẽ được hưởng nhiều chính sách ưu tiên như chi phí quảng cáo, hiển thị và hỗ trợ tiếp cận người dùng.

Song song với đó, TikTok cũng triển khai chương trình đào tạo kỹ năng số cho lực lượng lao động địa phương, hỗ trợ nông dân và các chủ thể sản xuất nâng cao năng lực kinh doanh trực tuyến, đồng thời xây dựng thương hiệu cho các đặc sản địa phương.

“Mỗi địa phương đều có những đặc điểm riêng. Có nơi tập trung vào xây dựng thương hiệu cho đặc sản, có nơi lại có thể phát triển thành trung tâm logistics phục vụ thương mại điện tử của cả khu vực”, đại diện TikTok cho biết.

Ngoài thị trường trong nước, thương mại điện tử xuyên biên giới cũng được nhiều doanh nghiệp đánh giá là cơ hội lớn. Đại diện Lazada cho biết các nền tảng trong hệ sinh thái Alibaba đang triển khai nhiều hoạt động hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận thị trường quốc tế thông qua các nền tảng thương mại điện tử B2B toàn cầu.

Một ví dụ điển hình là việc một số doanh nghiệp Việt Nam đã mở gian hàng trên các nền tảng quốc tế để tiếp cận thị trường khu vực. Theo Lazada, dù cần thêm thời gian để đạt được thành công lớn, nhưng những mô hình thí điểm ban đầu này có ý nghĩa quan trọng trong việc tạo động lực cho các doanh nghiệp khác tham gia.

Trong khi đó, đại diện Shopee cho biết nền tảng này cũng đang triển khai các chương trình hỗ trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ của Việt Nam tham gia xuất khẩu thông qua thương mại điện tử. Mục tiêu của chương trình là đưa khoảng 2.000 doanh nghiệp tham gia vào hoạt động bán hàng xuyên biên giới. Shopee cũng dự kiến tổ chức các “Tuần lễ hàng Việt Nam” trên nền tảng tại một số thị trường ASEAN như Thái Lan và Malaysia nhằm quảng bá sản phẩm Việt Nam tới người tiêu dùng khu vực.

Ở góc độ chính sách, đại diện Grab cho rằng khung pháp lý cho thương mại điện tử tại Việt Nam đang ngày càng hoàn thiện với nhiều văn bản quan trọng liên quan đến giao dịch điện tử, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và chuyển đổi số. “Trong quá trình xây dựng các nghị định hướng dẫn liên quan đến thương mại điện tử, cơ quan soạn thảo cần rà soát kỹ lưỡng để tránh trùng lặp quy định, đồng thời đơn giản hóa thủ tục hành chính để tạo điều kiện thuận lợi hơn cho doanh nghiệp”, vị đại diện Grab kiến nghị.

Ngoài ra, đại diện Grab cũng đề xuất cơ quan quản lý xây dựng một chương trình tổng thể hằng năm cho lĩnh vực thương mại điện tử. Khi có lộ trình và các mốc hoạt động rõ ràng ngay từ đầu năm, doanh nghiệp sẽ thuận lợi hơn trong việc chuẩn bị nguồn lực và phối hợp triển khai các chương trình thúc đẩy tiêu dùng trực tuyến.

Tổng kết toạ đàm, Cục trưởng Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số Lê Hoàng Oanh cho biết, các ý kiến của doanh nghiệp đều hướng tới mục tiêu chung là phát triển thương mại điện tử theo hướng bền vững, minh bạch và lành mạnh.

“Trong thời gian tới, Cục sẽ tiếp tục phối hợp với các địa phương để triển khai các chương trình đưa sản phẩm địa phương lên các nền tảng thương mại điện tử, đồng thời nghiên cứu các giải pháp nhằm hoàn thiện hệ sinh thái thương mại điện tử, từ logistics, thanh toán cho tới hạ tầng số”, Cục trưởng Lê Hoàng Oanh nhấn mạnh, đồng thời bày tỏ mong muốn các doanh nghiệp tiếp tục hợp tác, cung cấp thông tin và đóng góp ý kiến trong quá trình xây dựng chính sách.