Ngành lưu trữ: Từ Nghị quyết 80-NQ/TW đến nỗ lực trao truyền văn hóa

Đồng thời, ngành lưu trữ được xác định phải đóng góp thiết thực vào phát triển văn hóa, nâng cao thụ hưởng văn hóa của Nhân dân, củng cố hệ giá trị, phát triển công nghiệp văn hóa và sức mạnh mềm của quốc gia.

Bên lề chương trình “Thưởng lãm Châu phê - Lưu dấu Mộc bản” diễn ra từ ngày 3 - 8/3 tại Hà Nội, Cục trưởng Cục Văn thư và Lưu trữ Nhà nước - ông Đặng Thanh Tùng đã có những chia sẻ về vai trò của ngành lưu trữ trong việc đưa Nghị quyết 80-NQ/TW vào cuộc sống.

- Việc Cục Văn thư và Lưu trữ Nhà nước tổ chức chương trình “Thưởng lãm Châu phê - Lưu dấu Mộc bản” ngay sau khi Nghị quyết 80-NQ/TW về phát triển văn hóa được ban hành có ý nghĩa như thế nào, thưa ông ?

Ông Đặng Thanh Tùng: Chương trình “Thưởng lãm Châu phê - Lưu dấu Mộc bản” là một trong những hoạt động cụ thể của Cục Văn thư và Lưu trữ Nhà nước nhằm đưa Nghị quyết 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam vào đời sống.

Chúng tôi triển khai trên tinh thần rất khẩn trương, bởi nhìn nhận Nghị quyết 80-NQ/TW là kim chỉ nam cho văn hóa nói chung, trong đó có nhiệm vụ phát huy và gìn giữ giá trị văn hóa. Theo tinh thần đó, ngành lưu trữ không chỉ dừng lại ở nhiệm vụ gìn giữ tài liệu mà còn phải tìm cách trao truyền các giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc đến với cộng đồng.

Đặc biệt, đối tượng cần chú trọng nhất chính là thế hệ trẻ. Đây là những người đang trong hành trình học hỏi, bồi đắp kiến thức và hình thành tư duy. Chúng ta cần mang đến cho các em nguồn thông tin chính thống, những câu chuyện về lịch sử tự hào của dân tộc, qua đó xây dựng tư tưởng đúng đắn về tình yêu quê hương, đất nước. Khi đã có nền tảng đó, chính các em sẽ lan tỏa tình yêu ấy tới bạn bè quốc tế, góp phần quảng bá hình ảnh con người và văn hóa Việt Nam.

- Ông có thể chia sẻ thêm về việc tiếp tục biến tài liệu lưu trữ quốc gia thành một nguồn lực văn hóa quan trọng, góp phần vào giáo dục thế hệ trẻ ?

Ông Đặng Thanh Tùng: Ở góc độ văn hóa, các đơn vị, ban, ngành cần truyền tải giá trị văn hóa truyền thống bằng những định dạng và phương thức phù hợp để giới trẻ có thể dễ dàng tiếp nhận và phát huy. Đây là một trách nhiệm xã hội quan trọng đặt ra đối với cơ quan lưu trữ.

Theo đó, chuyển đổi số trong ngành lưu trữ phải đáp ứng ba yếu tố: trực tiếp, cụ thể và đáp ứng đúng nhu cầu của công chúng, đặc biệt là học sinh, sinh viên. Việc số hóa không chỉ là chuyển đổi kỹ thuật, mà phải hướng đến khả năng tiếp cận thuận tiện, sinh động và hiệu quả.

Trong thời gian tới, Cục Văn thư và Lưu trữ Nhà nước sẽ phối hợp chặt chẽ với các cơ sở giáo dục trên cả nước, với Bộ Giáo dục và Đào tạo để đưa những nội dung phù hợp với chương trình lịch sử đang giảng dạy. Các hình thức có thể bao gồm phim, video ngắn, trang web thông tin về lịch sử truyền thống dân tộc. Qua đó, ngành lưu trữ thực hiện thêm nhiệm vụ cung cấp nguồn thông tin chính thống, đồng thời phối hợp với các ngành, các cấp để đấu tranh với những luận điệu tuyên truyền sai lệch hoặc thông tin chưa được kiểm chứng.

Đặc biệt, Cục sẽ phối hợp xây dựng và vận hành đến năm 2030 một nền tảng số quốc gia về văn thư và lưu trữ. Trên nền tảng này, các tài liệu lưu trữ từ trước và đặc biệt là các tài liệu phát sinh trong quá trình hoạt động của cơ quan sẽ được tập trung tại một nơi, bảo đảm các nguyên tắc quản trị dữ liệu gồm: đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung. Khi thông tin được tập trung, kiểm chứng và bảo đảm an ninh, an toàn, đây sẽ trở thành nguồn thông tin chính thống quan trọng phục vụ nhiều lĩnh vực của đời sống xã hội trong kỷ nguyên mới của đất nước.

- Trong bối cảnh đất nước bước vào kỷ nguyên mới, ông nhìn nhận thế nào về trách nhiệm và sứ mệnh của ngành lưu trữ trong việc triển khai Nghị quyết 80-NQ/TW ?

Ông Đặng Thanh Tùng: Cùng với các cấp, các ngành, đặc biệt là ngành văn hóa và các cơ quan truyền thông báo chí, cơ quan lưu trữ mong muốn không chỉ dừng ở việc lan tỏa hay giới thiệu, mà cùng chung tay để hồn cốt văn hóa dân tộc trở thành sức mạnh mềm quốc gia. Tôi cho rằng vai trò của cơ quan truyền thông cùng với ngành lưu trữ là quyết định chứ không chỉ là quan trọng.

Bên cạnh Nghị quyết 80-NQ/TW, Nghị quyết 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia cũng tạo thêm động lực mới cho ngành lưu trữ. Khi tài liệu được số hóa, chuyển từ vật mang tin giấy sang file điện tử, chúng ta có điều kiện phát hiện, khai thác và làm nổi bật giá trị của từng tài liệu tốt hơn. Trách nhiệm của ngành lưu trữ là bằng mọi cách đưa các giá trị văn hóa truyền thống đến với công chúng, đặc biệt là giới trẻ, qua đó thực hiện những định hướng, nhiệm vụ chính trị và chủ trương quan trọng của Đảng và Nhà nước đã thể hiện trong Nghị quyết 80-NQ/TW.

Nhân dịp tổ chức chương trình “Thưởng lãm Châu phê - Lưu dấu Mộc bản”, tôi cũng muốn gửi thêm một thông điệp. Theo thông lệ quốc tế, hầu hết các quốc gia, đặc biệt là các nước lớn, đều dành một vị trí và không gian trang trọng để tôn vinh những giá trị văn hóa truyền thống được lưu giữ trong tài liệu chính thức. Cục Văn thư và Lưu trữ Nhà nước sẵn sàng tạo điều kiện tốt nhất của cơ quan hành chính để phục vụ phát triển văn hóa, xiển dương giá trị truyền thống của dân tộc và triển khai hiệu quả, kịp thời những định hướng lớn trong Nghị quyết 80-NQ/TW về phát triển văn hóa.

Thời gian tới, Cục Văn thư và Lưu trữ Nhà nước sẽ tiếp tục thực hiện tốt hơn sứ mệnh của mình, không chỉ gìn giữ mà còn trao truyền, tuyên truyền những giá trị văn hóa truyền thống tới các thế hệ trẻ Việt Nam và bạn bè quốc tế.