Ngành dệt may kiến tạo không gian phát triển mới

Năng lực thích ứng mở rộng không gian xuất khẩu

Theo ông Vũ Đức Giang, Chủ tịch Hiệp hội Dệt may Việt Nam, thách thức lớn nhất mà ngành đang đối mặt đến từ "sự thay đổi trong chiến lược quan hệ chính trị và cách mua hàng của các thị trường toàn cầu". Ông cho rằng sự dịch chuyển này buộc doanh nghiệp phải “đổi mới phương thức bán hàng, nâng cao năng lực cạnh tranh và hướng đến mô hình doanh nghiệp đa quốc gia”. Đây vừa là sức ép, vừa là cơ hội để mở rộng không gian xuất khẩu.

Với 16 hiệp định thương mại tự do (FTA) đã ký kết, trong đó có nhiều hiệp định thế hệ mới như Hiệp định Đối tác Toàn diện Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) hay Hiệp định thương mại tự do Việt Nam - EU (EVFTA), ngành dệt may sở hữu lợi thế đáng kể về thuế quan và tiêu chuẩn thị trường. Tuy nhiên, lợi thế này chỉ được phát huy khi doanh nghiệp chủ động xây dựng chuỗi cung ứng đáp ứng quy tắc xuất xứ. Ông Giang nhấn mạnh: “Trọng tâm của giai đoạn 2026 - 2030 là thu hút đầu tư vào những khâu còn thiếu hụt để giảm phụ thuộc nguyên phụ liệu nhập khẩu và tận dụng trọn vẹn các FTA”.

Kết quả xuất khẩu 11 tháng năm 2025 đạt 35,9 tỷ USD, tăng 6,7% so với cùng kỳ năm trước, mức tăng được xem là tích cực trong bối cảnh sức mua toàn cầu chưa phục hồi mạnh. Đáng chú ý, nhiều doanh nghiệp đã thay đổi cách tiếp cận chuỗi cung ứng. Xu hướng bán hàng theo điều kiện DDP (giao thẳng tới kho khách quốc tế) ngày càng phổ biến, thể hiện sự chủ động trong logistics và quản trị đơn hàng. “Đây là “dấu hiệu của một văn hóa kinh doanh mới, trong đó doanh nghiệp dám chịu trách nhiệm trọn vẹn về sản phẩm”, ông Giang nhìn nhận.

Lãnh đạo Hiệp hội Dệt may Việt Nam cũng cho hay, có ba trụ cột chiến lược đang được ngành ưu tiên gồm: Đa dạng hóa thị trường - đối tác - khách hàng, giảm lệ thuộc vào thị trường truyền thống như Mỹ, EU hay Nhật Bản; đẩy mạnh tự động hóa, robot hóa, ứng dụng phần mềm quản lý AI để tối ưu chi phí; xây dựng liên kết chuỗi, chia sẻ mô hình quản trị và mở rộng mạng lưới doanh nghiệp trong hệ thống hiệp hội.

Về mở rộng thị trường, các doanh nghiệp dệt may đang hướng đến Trung Đông, Đông Âu, Nam Mỹ… là những khu vực có nhu cầu tăng nhưng ít biến động chính trị và thương mại.

Ông Trương Văn Cẩm, Phó Chủ tịch Hiệp hội Dệt may Việt Nam, cũng nhận định: “Doanh nghiệp buộc phải đa dạng hóa thị trường và đối tác để duy trì tăng trưởng. Đây là con đường bắt buộc trong bối cảnh các nước liên tục điều chỉnh thuế quan và tiêu chuẩn môi trường”.

Bắt nhịp xanh hóa và công nghệ, tạo lợi thế cạnh tranh

Song song với mở rộng thị trường, yêu cầu xanh hóa đang trở thành điều kiện bắt buộc để tiếp cận các FTA thế hệ mới. Người đứng đầu Hiệp hội Dệt may Việt Nam cho biết: “Xu hướng tiêu dùng xanh đang mở ra một không gian phát triển rất khác cho ngành dệt may Việt Nam”.

Người tiêu dùng tại Mỹ, châu Âu hay Nhật Bản đang dịch chuyển khỏi thời trang nhanh, ưu tiên các sản phẩm có giá trị sử dụng lâu dài, thân thiện môi trường. Điều này buộc doanh nghiệp Việt Nam phải thay đổi cách tiếp cận sản xuất.

Nhiều doanh nghiệp đã đầu tư mạnh vào sợi tái chế và các dòng sợi tự nhiên mang bản sắc Việt: Sợi gai, sợi tre, sợi đay, sợi chuối, sợi dứa. Đây không chỉ là đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật, mà còn gửi gắm giá trị văn hóa gắn với thiên nhiên. Xu hướng này được kỳ vọng giúp sản phẩm Việt thâm nhập sâu hơn các phân khúc trung và cao cấp.

Thay đổi về thiết kế, chuyển dịch trọng tâm sang giá trị văn hóa. Thời trang thế giới đang trở nên gần gũi hơn, ứng dụng hơn. Theo ông Giang, thời trang không còn chỉ được đánh giá bằng sự cầu kỳ, mà bằng khả năng phản ánh đời sống và văn hóa dân tộc. Điều này mở ra cơ hội định hình thương hiệu thời trang Việt.

Một ví dụ tiêu biểu là May 10 với thương hiệu DeThEIA, bộ sưu tập hướng đến tính ứng dụng và triết lý thời trang bền vững, đánh dấu nỗ lực bước ra khỏi vai trò gia công để tham gia sâu vào chuỗi giá trị thời trang toàn cầu.

Ứng dụng robot trong vận hành nội bộ đã phổ biến rộng hơn, chuyển hàng từ khu cắt sang khu may, từ may sang hoàn thiện. Theo ông Giang, tốc độ thay đổi rất nhanh, chỉ trong một năm đã khác hẳn. Công nghệ giúp doanh nghiệp tiết kiệm năng lượng, giảm lỗi, tăng minh bạch thông tin, điều kiện tiên quyết khi làm việc với các nhà mua hàng lớn.

Một số doanh nghiệp đã bắt đầu đầu tư ra nước ngoài để mở rộng chuỗi cung ứng, tiếp cận thị trường và giảm rủi ro địa chính trị. Hiệp hội xác định đây là hướng đi dài hạn, phù hợp với xu thế toàn cầu hóa chuỗi cung ứng.

Hiệp hội dệt may Việt Nam đặt mục tiêu xuất khẩu 66 tỷ USD vào năm 2030, tăng trưởng bình quân 6,5 - 7%/năm. Để đạt được, theo lãnh đạo Hiệp hội Dệt may Việt Nam, ngành phải dựa trên toàn bộ hệ thống giá trị đang hình thành: Văn hóa xanh, văn hóa sáng tạo, văn hóa ứng dụng công nghệ và văn hóa hội nhập. Song song đó, hiệp hội tiếp tục kiến nghị xây dựng trung tâm thiết kế thời trang quốc gia, hỗ trợ doanh nghiệp phát triển thương hiệu.

Trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng khốc liệt, ngành dệt may Việt Nam đang bước vào giai đoạn mới chủ động hơn, xanh hơn và sáng tạo hơn. Không chỉ tìm kiếm thị trường, doanh nghiệp đang kiến tạo cho mình một không gian phát triển dài hạn, nơi lợi thế cạnh tranh được xây dựng từ văn hóa sản xuất bền vững, công nghệ hiện đại và khả năng tận dụng các FTA. Đó chính là nền tảng để dệt may Việt Nam tiếp tục mở rộng thị trường xuất khẩu và định vị vị thế mới trên bản đồ thời trang thế giới.

Số liệu từ Cục Thống kê, Bộ Tài chính, 11 tháng năm 2025 ngành dệt may đạt 35,9 tỷ USD, tăng 6,7% so với cùng kỳ năm trước. Dự kiến cả năm 2025 ngành duy trì tốc độ tăng trưởng bình quân 6%/năm.