Năm 2023, CPI bình quân sẽ ở mức nào?

Nỗ lực kiềm chế CPI năm 2022 của Việt Nam là điểm sáng

Tại Hội thảo "Diễn biến thị trường, giá cả ở Việt Nam năm 2022 và dự báo 2023" diễn ra mới đây, PGS. TS. Nguyễn Vũ Việt, Phó Giám đốc Học viện Tài chính cho biết, cuộc xung đột quân sự giữa Nga và Ukraine khiến cho giá các loại hàng hóa cơ bản trên thị trường thế giới tăng mạnh trong 6 tháng đầu năm.

Thị trường hàng hóa dồi dào là yếu tố quan trọng giúp kiềm chế lạm phát

Đặc biệt là giá dầu thô, giá khí đốt tự nhiên và khí tự nhiên hóa lỏng, giá phân bón đã tăng mạnh nhất kể từ năm 2011, gây nguy cơ khủng hoảng an ninh năng lượng, lương thực, tạo áp lực lớn đến lạm phát toàn cầu.

Để kiềm chế lạm phát, Cục dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) và nhiều ngân hàng trung ương trên thế giới tăng lãi suất với tần suất và tốc độ nhanh chưa từng thấy, kể từ thập niên 1980. Đồng USD cũng tăng giá tới 20% trong 9 tháng đầu năm 2022, khiến tình hình lạm phát trên toàn cầu trở nên trầm trọng hơn.

Trong bối cảnh đó, Chính phủ, các bộ, ngành kịp thời ban hành nhiều giải pháp về tài khóa, tiền tệ, cũng như kiểm soát giá cả nhằm duy trì ổn định kinh tế vĩ mô, đồng thời hỗ trợ tăng trưởng.

Kết quả, năm 2022 Việt Nam đã đạt được mục tiêu kép: GDP năm 2022 ước tăng 8,02% so với năm 2021, đạt mức tăng cao nhất trong giai đoạn 2011-2022; lạm phát bình quân năm 2022 chỉ ở mức 3,15%, thấp hơn nhiều so với mục tiêu 4% được Quốc hội giao. Ngoài ra, đồng Việt Nam cũng được coi là đồng tiền có tính ổn định cao trên thế giới trong năm qua...

Ông Phạm Minh Thụy - Trưởng phòng Nghiên cứu giá cả và thị trường, Viện Kinh tế - Tài chính đánh giá, CPI của Việt Nam bình quân năm 2022 tăng 3,15% so với năm 2021. Đây là mức tăng cao hơn bình quân các năm 2015, 2016, 2019, 2021 nhưng lại thấp hơn mức tăng CPI bình quân các năm còn lại (trong giai đoạn 2008-2022). Nguyên nhân chủ yếu do diễn biến giá thị trường hàng hóa, dịch vụ trong nước của Việt Nam phụ thuộc mạnh vào diễn biến giá nguyên, nhiên vật liệu trên thị trường thế giới. Khi giá thị trường thế giới biến động thì giá trong nước cũng biến động theo.

PGS.TS Ngô Trí Long, chuyên gia kinh tế đánh giá thêm, năm 2022 chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tăng 3,15% so với năm 2021, đạt mục tiêu Quốc hội đề ra (mục tiêu đề ra là lạm phát năm 2022 là dưới 4%). Đây là điểm sáng nhất của nền kinh tế Việt Nam năm 2022, đó chính là kiểm soát được tỷ lệ lạm phát tương đối thấp trong bối cảnh các nước trên thế giới chật vật đối phó với lạm phát phi mã và “bão giá”, đồng thời tăng trưởng với tốc độ cao.

Thách thức nào cho việc kiềm chế lạm phát năm 2023?

Chia sẻ về những thách thức với mục tiêu kiềm chế lạm phát năm 2023, PGS.TS Nguyễn Vũ Việt cho rằng, các thách thức đối với kinh tế Việt Nam trong năm 2023 vẫn còn rất lớn. Tình hình lạm phát cao và xu hướng tăng lãi suất tại các nước phát triển được dự báo sẽ vẫn tiếp tục diễn ra ít nhất trong tương lai gần...

Ông Lê Quốc Phương - Nguyên Phó giám đốc Trung tâm Thông tin Công nghiệp và Thương mại - Bộ Công Thương nhận định, triển vọng ảm đạm của kinh tế thế giới 2023 sẽ tác động tiêu cực đến Việt Nam. Tuy độ mở kinh tế lớn và đã hội nhập sâu vào kinh tế toàn cầu song Việt Nam vẫn đặt ra các mục tiêu phát triển khá cao, với 2 chỉ tiêu quan trọng là tăng trưởng GDP 6,5% và và độ tăng CPI bình quân dưới 4,5%.

Cũng theo ông Lê Quốc Phương, dự báo, các chỉ tiêu sẽ có khả năng đạt mức cơ sở nhờ các chính sách phục hồi kinh tế phù hợp, các biện pháp quyết liệt của chính phủ, nỗ lực của các doanh nghiệp nhằm phục hồi và phát triển kinh tế. Bên cạnh đó, nền tảng kinh tế vĩ mô của Việt Nam hiện tương đối ổn định, lạm phát thấp dưới 4% trong 7 năm qua (2015-2022), tạo tiền đề duy trì CPI dưới 4,5% năm 2023. Năm 2022 cũng đánh dấu sự phục hồi mạnh mẽ của nền kinh tế Việt Nam với mức tăng trưởng GDP trên 8%, tạo tiền đề duy trì mức phục hồi 6,5% vào năm 2023.

Theo PGS.TS Long, năm 2023 lương cơ bản tăng, thời điểm phải chấp nhận tăng giá một số mặt hàng do nhà nước quản lý (giá điện, y tế, giáo dục…); thu ngân sách sẽ gặp khó khăn do doanh nghiệp còn gặp khó… Từ đó cho thấy nền kinh tế Việt Nam tiếp tục đối mặt sức ép lạm phát cao, tỷ giá, lãi suất tăng cao… Ông Long đưa ra dự báo CPI bình quân năm 2023 sẽ ở mức 4 - 4,5%.

Trong khi đó, PGS.TS Đinh Trọng Thịnh, Học viện Tài chính cho rằng, dự báo trong năm 2023 nếu tình hình kinh tế - xã hội của thế giới vẫn diễn biến phúc tạp, lạm phát vẫn cao, giá xăng dầu, nguyên vật kiệu tăng cao, kinh tế thế giới trì trệ hay suy thoái, tăng trưởng chậm, thương mại quốc tế giảm sút, kinh tế Việt Nam có thể tăng trưởng ở mức 6,2-6,7% thì khả năng lạm phát cả năm sẽ trong khoảng 3,3-3,7%.

Vậy làm thế nào để thực hiện thành công mục tiêu lạm phát mà Quốc hội đã thông qua (mục tiêu tăng trưởng 6,5%, lạm phát tiêu dùng bình quân 4,5%)? Các chuyên gia kinh tế cho rằng, Chính phủ cần kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc về cơ chế, chính sách, thủ tục hành chính, rà soát bãi bỏ các quy định không hợp lý, cân bằng giữa lãi suất và tỷ giá, giữa kiểm soát lạm phát và tăng trưởng, giữa hỗ trợ người dân, doanh nghiệp và cân đối ngân sách trước mắt và lâu dài; tháo gỡ vướng mắt, đẩy nhanh giải ngân đầu tư công và chương trình phục hồi, giải quyết các tồn đọng.

Ngân hàng Nhà nước thực hiện hài hòa chính sách khóa và tiền tệ, từng bức giảm lãi suất của đồng Việt Nam, tạo thanh khoản cho nền kinh tế, phân bổ dòng vốn ngắn hạn, một phần nguồn vốn trung và dài hạn cho mục tiêu tăng trưởng kinh tế… để tăng khả năng kiểm soát lạm phát năm 2023 dưới mức 4,5% như Quốc hội đề ra.