Lễ hội Đền Bạch Mã 2026: Tôn vinh, lan tỏa giá trị di sản Thủ đô

Ngày 30/3/2026, UBND phường Hoàn Kiếm, TP. Hà Nội tổ chức Lễ hội truyền thống Di tích Quốc gia đặc biệt Đền Bạch Mã năm 2026.

Tổ chức loạt hoạt động đặc sắc

Lễ hội truyền thống Di tích Quốc gia đặc biệt Đền Bạch Mã là một trong những hoạt động văn hóa tiêu biểu, góp phần tôn vinh và lan tỏa giá trị di sản thủ đô, đồng thời đáp ứng nhu cầu sinh hoạt tín ngưỡng, tham quan của nhân dân và du khách thập phương.

Lễ hội truyền thống Di tích quốc gia đặc biệt Đền Bạch Mã năm 2026 diễn ra trong hai ngày 30 và 31/3. Trong suốt thời gian diễn ra lễ hội, nhiều nghi thức truyền thống quan trọng được tái hiện như tuyên đọc chúc văn, đánh trống khai hội và tế Nam quan. Các nghi lễ được tổ chức trang nghiêm, thể hiện rõ nét chiều sâu văn hóa, tín ngưỡng của người dân Thăng Long xưa và nay.

Bên cạnh các nghi thức truyền thống, lễ hội còn kết hợp với nhiều hoạt động tham quan, giới thiệu nội dung trưng bày tại di tích. Nhân dân và du khách thập phương có thể vào lễ, chiêm bái và thưởng thức các chương trình biểu diễn nghệ thuật truyền thống đặc sắc được tổ chức theo khung giờ 14 giờ và 19 giờ 30 mỗi ngày. Các hoạt động này không chỉ tạo nên không gian văn hóa phong phú mà còn góp phần đưa di sản đến gần hơn với công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ.

Theo kế hoạch, vào ngày 31/3, lễ hội tiếp tục diễn ra với nghi thức nữ quan dâng hương vào buổi sáng và các hoạt động chiêm bái diễn ra xuyên suốt trong ngày. Sau chương trình nghệ thuật buổi chiều, lễ hội sẽ chính thức khép lại bằng nghi thức lễ tạ được tổ chức trang nghiêm từ 16 giờ h30 đến 17 giờ. 

Tăng cường phát huy giá trị di sản văn hóa

Phó Chủ tịch UBND phường Hoàn Kiếm - bà Nguyễn Hồng Trang cho biết, tọa lạc tại số 76 phố Hàng Buồm, Đền Bạch Mã từ lâu đã giữ vị trí đặc biệt trong tâm thức người dân Thủ đô với tư cách là “Trấn Đông” linh thiêng trong hệ thống Thăng Long tứ trấn. Đây không chỉ là một di tích tôn giáo, tín ngưỡng mà còn là biểu tượng văn hóa gắn liền với lịch sử hình thành và phát triển của kinh thành Thăng Long.

Đền Bạch Mã thờ thần Long Đỗ - vị Thành hoàng bảo hộ kinh thành. Theo sử liệu, đền được xây dựng từ năm 865, dưới thời nhà Đường. Đến năm 1010, khi Vua Lý Thái Tổ dời đô từ Hoa Lư về Đại La, quá trình xây dựng thành gặp nhiều khó khăn do thành đắp lên nhiều lần đều bị đổ. Nhà vua đã cho người đến Đền Bạch Mã cầu khấn thần Long Đỗ.

Sau đó, xuất hiện hình ảnh ngựa trắng từ trong đền đi ra, đi một vòng từ Đông sang Tây, để lại dấu chân rồi quay trở lại đền và biến mất. Vua Lý Thái Tổ sai người lần theo dấu chân ngựa trắng để lập đồ án xây thành và thành đã được xây dựng thành công, đứng vững. Ghi nhận công lao đó, Vua cho tu sửa đền và phong thần Long Đỗ là “Quốc đô Thăng Long thành hoàng đại vương”.

Trải qua nhiều thế kỷ, Đền Bạch Mã không chỉ mang giá trị lịch sử, kiến trúc và tín ngưỡng đặc sắc mà còn trở thành biểu tượng của “linh khí” và chiều sâu văn hiến Thăng Long - Hà Nội. Ngày 18/1/2022, Thủ tướng Chính phủ đã ký quyết định xếp hạng Đền Bạch Mã là Di tích quốc gia đặc biệt. Với vị thế này, di tích giữ vai trò trung tâm trong không gian di sản khu phố cổ, là điểm hội tụ của đời sống tâm linh và văn hóa cộng đồng.

Trong giai đoạn hiện nay, việc phát huy giá trị di tích gắn với phát triển kinh tế - xã hội đang được chính quyền địa phương đặc biệt quan tâm. UBND phường Hoàn Kiếm đang từng bước triển khai các chương trình kết nối không gian văn hóa, hướng tới hình thành chuỗi sản phẩm du lịch đặc trưng, qua đó đưa di sản trở thành nguồn lực phát triển. Trong đó, Đền Bạch Mã được xác định là điểm nhấn quan trọng để liên kết với các di tích thuộc hệ thống Tứ trấn gồm đền Voi Phục, đền Kim Liên và đền Quán Thánh, trên cơ sở tôn trọng giá trị đặc trưng của từng di tích.

Cách tiếp cận này không chỉ góp phần lan tỏa chiều sâu lịch sử, văn hóa của Thăng Long mà còn mở ra hướng hình thành các tuyến du lịch văn hóa đặc sắc, thúc đẩy phát triển công nghiệp văn hóa gắn với bảo tồn bền vững. Đồng thời, việc kết nối các di tích trong hệ thống Tứ trấn sẽ tạo nên một không gian trải nghiệm liên hoàn, giúp du khách hiểu rõ hơn về lịch sử, văn hóa và tín ngưỡng của kinh thành Thăng Long xưa.

Lễ hội Đền Bạch Mã không chỉ là một hoạt động văn hóa truyền thống mà còn mang ý nghĩa sâu sắc trong việc khẳng định quyết tâm chính trị, tinh thần trách nhiệm và sự chủ động của chính quyền cơ sở trong công tác gìn giữ, phát huy di sản. Điều này được thực hiện theo đúng tinh thần Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam trong giai đoạn mới.