Kim ngạch dệt may có thể đạt 40-42 tỷ USD trong 2022 nếu chính sách đồng bộ

Ông đánh giá thế nào về khả năng hồi phục của ngành dệt may trong 3 tháng cuối năm 2021?

Theo số liệu thống kê chúng tôi có được, trong 9 tháng đầu năm nay toàn ngành dệt may đã xuất khẩu khoảng 29 tỷ USD, tăng 13% so với cùng kỳ. Nhìn chung năm 2021 số lượng đơn hàng và giá tốt hơn so với 2020 nhưng ngược lại ngành bị áp lực đóng cửa nhà máy do dịch bệnh kéo dài.Trong đó, khu vực miền Nam đóng cửa 4 tháng, miền Trung 2 tháng và miền Bắc 2 tháng... Điều này dẫn tới việc thâm hụt sản xuất lớn và nhiều đối tác đã chuyển đơn hàng sang thị trường khác để đáp ứng sức ép giao hàng của hệ thống bán lẻ cũng như tính mùa vụ của thời trang.

Ông Vũ Đức Giang - Chủ tịch Hiệp hội Dệt may Việt Nam

Mặc dù vậy, nếu tính lượng đơn hàng của toàn ngành đến cuối năm nay vẫn tương đối đầy đủ. Thậm chí đến thời điểm hiện nay có doanh nghiệp đã ký được đơn hàng đến tháng 5, tháng 6 năm 2022. Từ đó chúng tôi dự đoán 3 kịch bản cho ngành dệt may trong năm nay, trong đó kịch bản xấu nhất kim ngạch xuất khẩu dự kiến đạt 33,5-34 tỷ USD; kịch bản thứ hai là 36-36,5 tỷ USD và kịch bản thứ ba nếu doanh nghiệp sản xuất được chủ động, linh hoạt bố trí giờ lao động làm việc thì kim ngạch vẫn có khả năng đạt 37-37,5 tỷ USD.

Mặt khác, để có thể phục hồi được trong 3 tháng còn lại của năm 2021 thì các địa phương cần cải thiện được vấn đề thông thương, có chính sách nhất quán trong kiểm soát dịch bệnh và phát triển kinh tế.

Xin ông nói rõ hơn về việc nhất quán trong chính sách kiểm soát dịch bệnh để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế?

Hiện không chỉ riêng ngành dệt may mà các ngành khác đều đang khó khăn do ách tắc trong kiểm soát giao thông giữa các địa phương, gây đứt gãy chuỗi cung ứng cũng như việc đi lại cho các chuyên gia, chủ doanh nghiệp. Chẳng hạn ở TP. Hồ Chí Minh, hầu hết doanh nghiệp đều có nhà máy đặt tại các địa phương lân cận như Bình Dương, Long An…nên cần phải thông thương giữa các tỉnh. Vì thế chúng tôi đang kiến nghị Chính phủ giao chỉ tiêu kiểm soát dịch bệnh gắn với phát triển kinh tế cho các địa phương theo hướng xuyên suốt.

Cụ thể, Bộ Y tế cần phải đẩy nhanh việc phân bổ vắc xin cho các địa phương để họ tiêm cho công nhân và người thân của những đối tượng này. Khi vắc xin được phủ đầy đủ, các địa phương cũng cần mạnh dạn mở cửa thay vì yêu cầu doanh nghiệp thực hiện “3 tại chỗ” như hiện nay.

Nhìn chung, để thực hiện được các chính sách trên, Chính phủ phải đưa ra giải pháp có tính đồng bộ giống nhau để không địa phương nào làm khác. Có như vậy mới tạo được sự xuyên suốt trong vấn đề giao thông cũng như cơ chế cho doanh nghiệp cùng phát triển. Từ đó tạo uy tín và niềm tin cho doanh nghiệp cũng như khách hàng nước ngoài để họ không rút đơn hàng đi.

Nhiều doanh nghiệp đầu tư tự động hóa để giảm tăng năng suất và giảm thâm hụt lao động

Kể từ ngày 1/10, TP. Hồ Chí Minh chuyển sang trạng thái bình thường mới dẫn tới làn sóng người lao động gặp khó khăn đang đổ về quê tránh dịch. Vậy doanh nghiệp dệt may đã có phương án dự phòng nào để tránh bị ảnh hưởng thâm hụt lao động, thưa ông?

Việc người dân từ TP.Hồ Chí Minh, Bình Dương, Đồng Nai.. đang về quê là thách thức cực kỳ lớn cho doanh nghiệp dệt may. Chúng tôi cho rằng nếu mở cửa trong trạng thái bình thường mới, vừa kiểm soát dịch bệnh vừa sản xuất thì chỉ có khoảng 65% lao động đi làm trở lại vì những lao động đã về quê sẽ khó thuyết phục họ quay lại. Thêm vào đó vẫn còn nhiều lao động chưa tiêm đầy đủ vắc xin cùng với việc mở cửa của các địa phương chưa đồng bộ nên họ không kỳ vọng sẽ kiếm được việc làm. Để ứng phó, nhiều doanh nghiệp đang tính việc tuyển dụng và đào tạo mới, đồng thời đầu tư tự động hóa để giảm sử dụng lao động ở những khâu không cần thiết.

Về phía Hiệp hội, chúng tôi đã đề xuất Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội (LĐTBXH) trình Quốc hội sửa Luật Lao động mới cho thời gian tới. Trước đây luật quy định giờ làm thêm là 40 giờ/tháng nay giờ bỏ đi để doanh nghiệp chủ động. Trước đây luật qui định làm thêm 300 giờ/năm thì nay nâng lên 400 giờ/năm để vừa tăng năng suất vừa tăng thu nhập cho người lao động, đồng thời giúp doanh nghiệp không vi phạm luật và giảm áp lực giao hàng.

Theo ông ngành dệt may có khả năng phục hồi trong năm 2022 hay không?

Như tôi đã nói, nhiều doanh nghiệp đã có đơn hàng đến tháng 5,6/2022. Do đó nếu Chính phủ và các địa phương đưa ra kịch bản sống chung với dịch cũng như có hướng dẫn phương pháp kiểm soát dịch bệnh theo hướng để doanh nghiệp tự chịu trách nhiệm trong hoạt động sản xuất. Đồng thời trong 2022 Việt Nam cần tiếp tục giữ cam kết với quốc tế về cơ chế chính sách kiểm soát dịch bệnh, đừng để tái diễn việc đóng cửa nhà máy suốt 3- 4 tháng như trong 2021. Nếu thực hiện được như vậy sẽ giúp doanh nghiệp có nền tảng, niềm tin để tiếp tục tìm kiếm đơn hàng cho năm 2022.

Cùng với những chính sách đồng bộ của Chính phủ, thì các Hiệp định thương mại tự do mà Việt Nam đã ký kết và có hiệu lực cũng là động lực hấp dẫn để các nhãn hàng tiếp tục quay lại với Việt Nam. Từ đó, chúng tôi dự kiến nếu 2022 không có sự cố như 2021, xuất khẩu dệt may sẽ đạt khoảng 40-42 tỷ USD.