Kiến tạo môi trường cạnh tranh để thu hút đầu tư ngành bán dẫn

Thị trường bán dẫn toàn cầu đang bước vào chu kỳ tăng trưởng mới với tốc độ bứt phá. Trước dòng chảy đó, Việt Nam được đánh giá là điểm sáng đang lên nhờ sự đồng hành của các tập đoàn công nghệ lớn và tính chủ động của doanh nghiệp trong nước.

Bên lề chương trình phát động Triển lãm quốc tế ngành công nghiệp bán dẫn Việt Nam 2026 - SEMIEXPO VIET NAM 2026 diễn ra ngày 1/10/2026, phóng viên Báo Công Thương đã có cuộc trao đổi với ông Võ Xuân Hoài, Phó Giám đốc Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC), Bộ Tài chính về chiến lược phát triển và các giải pháp tháo gỡ điểm nghẽn cho ngành công nghiệp bán dẫn.

Đồng hành cùng các tập đoàn để từng bước làm chủ công nghệ

- Thưa ông, ông đánh giá như thế nào về sự phát triển của thị trường bán dẫn Việt Nam trong bối cảnh ngành bán dẫn toàn cầu đang tăng trưởng mạnh mẽ?

Ông Võ Xuân Hoài: Thị trường bán dẫn toàn cầu đang bước sang chu kỳ tăng trưởng mới rất mạnh mẽ. Năm 2026, quy mô thị trường toàn cầu tăng khoảng 90% so với năm 2025, dự kiến đạt 1,5 - 1,6 nghìn tỷ USD, vượt các dự báo ban đầu và tiếp tục đà tăng trong năm 2027. Nằm trong dòng chảy đó, Việt Nam được xem là một trong những ngôi sao đang phát triển trong lĩnh vực này. Theo thống kê của Bộ Khoa học và Công nghệ, quy mô thị trường bán dẫn Việt Nam hiện đạt khoảng 21 tỷ USD, và mục tiêu 25 tỷ USD vào năm 2030 theo chiến lược phát triển ngành là hoàn toàn khả thi.

Thực tế thời gian qua, hệ sinh thái bán dẫn Việt Nam có sự bứt phá lớn với sự tham gia của các tập đoàn hàng đầu thế giới như Samsung, SK, LG Innotek... Cùng với đó, các doanh nghiệp Việt Nam cũng chủ động tham gia sâu vào thiết kế, đóng gói, kiểm thử, thậm chí Viettel đang xây dựng nhà máy sản xuất chip. Chỉ sau 3 năm, từ khi bắt đầu xây dựng chiến lược và chương trình phát triển nguồn nhân lực năm 2023, số lượng doanh nghiệp bán dẫn tại Việt Nam đã tăng hơn gấp đôi, từ 50 lên gần 100 doanh nghiệp. Sự đồng bộ từ chỉ đạo của Bộ Chính trị cùng các luật, nghị quyết của Quốc hội đã thể chế hóa chủ trương, tạo động lực mạnh mẽ cho khu vực tư nhân tham gia vào ngành công nghệ cao này.

- Bên cạnh việc thu hút dòng vốn FDI lớn, có ý kiến cho rằng Việt Nam cần xây dựng các doanh nghiệp nội địa đủ năng lực tự sản xuất và làm chủ công nghệ. Góc nhìn của ông về vấn đề này ra sao, thưa ông?

Ông Võ Xuân Hoài: Ngành công nghiệp bán dẫn có tính chất rất đặc thù, bao gồm nhiều công đoạn phức tạp từ vật liệu, thiết bị, phần mềm thiết kế đến nhà máy sản xuất, đóng gói và kiểm thử, đòi hỏi sự tham gia của nhiều quốc gia, nền kinh tế và tập đoàn toàn cầu. Do đó, chúng ta không nên đặt kỳ vọng làm chủ toàn bộ chuỗi sản xuất một con chip vì điều đó rất khó.

Thay vì cạnh tranh hay cố làm chủ hoàn toàn, Việt Nam tiếp cận theo hướng đồng hành cùng các tập đoàn lớn, lựa chọn công đoạn phù hợp để tham gia. Trước mắt, mảng đóng gói và kiểm thử, đặc biệt là đóng gói kiểm thử tiên tiến đang thu hút sự đầu tư lớn từ các tập đoàn toàn cầu và mang lại giá trị gia tăng rất cao, không kém gì thiết kế. Giúp doanh nghiệp Việt Nam làm chủ từng công đoạn nhỏ trong chuỗi giá trị chính là con đường thực chất nhất để đóng góp vào ngành bán dẫn thế giới.

Tháo gỡ điểm nghẽn để hoàn thiện hệ sinh thái bán dẫn

- Để từng bước làm chủ các công đoạn cốt lõi và phát triển hệ sinh thái bền vững, Việt Nam cần tập trung giải quyết những khó khăn, vướng mắc nào hiện nay, thưa ông?

Ông Võ Xuân Hoài: Mặc dù phát triển nhanh, nhưng để bứt phá, chúng ta phải tập trung khắc phục bốn điểm nghẽn chính.

Thứ nhất là thể chế, chính sách. Dù đã có khung chính sách tốt dựa trên các Nghị quyết của Đảng, nhưng cơ chế của chúng ta vẫn chưa thực sự cạnh tranh so với các nước trong khu vực như Malaysia hay Thái Lan. Đặc thù ngành bán dẫn đòi hỏi chính sách đặc thù riêng cho từng nhà đầu tư, từng đối tác cụ thể thay vì áp dụng một tiêu chuẩn chung. Bên cạnh đó, việc triển khai hỗ trợ tài chính trực tiếp theo Nghị định 182/2024/NĐ-CP của Chính phủ về quy định về thành lập, quản lý và sử dụng Quỹ Hỗ trợ đầu tư cần tiếp tục được tháo gỡ vướng mắc.

Thứ hai là hạ tầng, ngoài hạ tầng logistics đã làm rất tốt, hạ tầng điện cho ngành bán dẫn không chỉ cần đủ mà phải sạch và ổn định. Đồng thời, hạ tầng công nghệ như các phòng thí nghiệm dùng chung đạt chuẩn quốc gia phục vụ ươm tạo doanh nghiệp vẫn chưa có. Việc này cần nguồn đầu tư từ Nhà nước cùng cơ chế đặc thù trong mua sắm và quản lý tài sản công để sớm đưa vào vận hành.

Thứ ba là nguồn nhân lực. Số lượng đào tạo tại các trường đại học hiện bảo đảm theo mục tiêu, nhưng để có đội ngũ kỹ sư cấp cao, chất lượng cao, chúng ta cần thu hút nhân tài người Việt trên thế giới và hợp tác với chuyên gia quốc tế. Việc đào tạo trong nước cũng phải gắn liền với thực hành, gắn với phòng thí nghiệm và doanh nghiệp.

Thứ tư là kết nối hệ sinh thái. Mối liên kết giữa doanh nghiệp, trường đại học, viện nghiên cứu và các chuyên gia hiện vẫn còn yếu. NIC sẽ tập trung rút ngắn khoảng cách giữa nghiên cứu và công nghiệp, đưa kết quả đào tạo của nhà trường trở thành đầu vào chất lượng cho doanh nghiệp.

- Được biết Triển lãm ngành công nghiệp bán dẫn Việt Nam (SEMIEXPO VIET NAM 2026) sắp diễn ra, sự kiện này sẽ đóng góp ra sao vào mục tiêu kết nối hệ sinh thái, thưa ông?

Ông Võ Xuân Hoài: Qua hai kỳ tổ chức thành công vào năm 2024 và 2025, SEMIEXPO Việt Nam đã khẳng định vị thế là sự kiện quốc tế lớn nhất ngành bán dẫn tại Việt Nam, quy tụ khoảng 5.000 đại biểu và hơn 300 doanh nghiệp hàng đầu thế giới như Nvidia, Intel, ASML, Lam Research, Amkor...

Năm nay, SEMIEXPO VIET NAM 2026 sẽ diễn ra vào ngày 3 và 4/12/2026 tại Thiskyhall Sala Convention Center, Thành phố Hồ Chí Minh với chủ đề "Vượt trên khát vọng - Kiến tạo tương lai ngành bán dẫn Việt Nam". Sự kiện hướng tới tạo ra các kết nối thực chất thông qua đối thoại ngành, kết nối nhà cung ứng và phát triển nguồn nhân lực. Đây sẽ là cơ hội để doanh nghiệp quốc tế đánh giá đúng tiềm năng của Việt Nam, đồng thời giúp doanh nghiệp trong nước tiếp cận chuẩn mực toàn cầu, từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị bán dẫn.

- Xin cảm ơn ông!

Triển lãm ngành công nghiệp bán dẫn Việt Nam (SEMIEXPO VIET NAM 2026) do Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC) phối hợp SEMI SEA tổ chức sẽ diễn ra ngày 3 và 4/12/2026 tại Thành phố Hồ Chí Minh. Với chủ đề "Vượt trên khát vọng - Kiến tạo tương lai ngành bán dẫn Việt Nam", sự kiện hướng tới thúc đẩy các kết nối thực chất, giúp doanh nghiệp trong nước tiếp cận công nghệ hiện đại và tham gia sâu vào chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu.