Hương thơ trà đạo Huế

Ở Huế có nhiều chỗ thưởng thức hương trà thơ. Quán trà Vũ Di thơ mộng nghiêng lên hướng đồi thông Thiên An, Trà thất Kim Long nhà rường trong vườn Huế cổ xưa tĩnh lặng, hay về đường Trần Văn Kỷ thưởng thức trà Bắc - đèn dầu, thâm u mà nho nhã…. Không thích ra quán thì về Vỹ Dạ, Kim Long tìm nhà bạn có vườn cây hoa cảnh ngồi dăm ba anh em pha trà thưởng thơ cũng không gì kỳ thú bằng.

Có lẽ, Huế là nơi sinh ra để thành không gian trà đạo. Vườn nhà, vườn chùa Kim Long, Vỹ Dạ, Nguyệt Biều…. Dòng sông, con đò và hoa. Hoa nở bốn mùa, rất hợp với không gian trà, không gian thơ.

Ảnh minh họa

Đọc thơ của Trương Đình Bảo Long mà nghe như đang nâng chén trà Thái ướp sen Tịnh Tâm hương ngát, không còn phân biệt hương trà hay hương thơ: Ngón hoa nâng ấm xoay nghiêng/Đường cong hư huyễn phong duyên kín vào/Nghe từng cánh nở xôn xao/Phút giây giao hội ngạt ngào tỏa hương. Hương người đẹp Huế nghiêng mình pha trà tiếp khách hay chính cánh trà đang nở hương trong hồn thi nhân!

Nhà thơ Ngàn Thương hoài niệm: Người về chạm ngõ mùa xuân/Vẫn còn nguyên đó hương thầm trà xưa….

Và đây là trà thơ của tác giả nữ Hồ Tịnh Văn còn rất trẻ: Hương trà thoang thoảng không gian/Vị trà dìu dịu quyện làn môi xinh. Thơ thật lan tỏa, thật tình tứ như hương trà đạo Huế....

Trường ca Lục bát trà dài 4.889 câu thơ về trà có thể gọi là một biên niên sử về trà Việt hương tỏa lan dọc dài bốn ngàn năm lịch sử. Trong Lục bát trà, từ huyền thoại trà, từ nguồn gốc ‘chè trời’, nghĩa là trời cho qua ‘cô tiên nữ tên Trà’ đến việc trồng chè, hái chè, chế biến chè thành trà đều có thơ đàm đạo: Sấy khô ủ ấp hương vào/Còng queo thể tạng, gầy hao dáng hình/Còn đâu những nét đẹp xinh/Vàng son một thuở chỉ mình riêng hay... Rồi cách pha, dụng cụ trà đạo, cách rót, bánh mứt nhấm với trà, cách thưởng trà… đều thành thơ tâm đắc. Cho đến hương trà với những danh nhân nổi tiếng như Nguyễn Du, Nguyễn Công Trứ, Nguyễn Bỉnh Khiêm, Nguyễn Trãi, Ngô Thì Nhậm, Nguyễn Khuyễn, Nguyễn Bính... đều được tác giả chiêm nghiệm. Mới hay danh nhân đất Việt đều quyến luyến hương trà.

Hương trà đạo Huế bắt đầu từ thời Nguyễn, tức là đã hơn hai trăm năm rồi. Chè Shan-tuyết Hà Giang, chè Thái Nguyên móc câu tiến vua, về Huế ‘hôn phối’ với sen hồ Tịnh Tâm và nước sông Hương thơm mùi hoa Thạch Xương Bồ thành trà Huế. Trong Lục bát trà, mục Trà vua Tự Đức viết: Sẵn trà shan-tuyết với sen/Cung nữ trinh khiết ngón quen ngoan nghề/.../Chọn sen kỹ, lựa từng bông/Tay ngà từng đóa búp hồng nâng lên/…/Bình minh thuyền nhỏ nhẹ êm/Gom sương khuya rụng nơi thềm lá xanh/Đất trời ngân giọt thủy tinh/Biết bao nhiêu lá đủ tình thăng hoa.

Lấy sương đọng trên sen qua đêm để pha ‘trà ngậm sen’ là một thú thưởng thức trà tuyệt đỉnh nhân gian. Một lần gom sương trên lá sen như thế chỉ pha được bốn năm ấm trà thôi, nhấp chén trà, nhắm mắt lại cho ngấm hương vào hồn, linh cảm sẽ bừng lên ngây ngất. Đó là trà của trời.

Trà đạo Huế không thua kém trà đạo Nhật Bản. Những quán trà bên hiên ngôi nhà rường cổ kín, ẩn mình sau những phố nhỏ yên tĩnh và thanh tao đúng với phong cách trà đạo. Những quán trà được thiết kế theo phong cách sơn thủy hữu tình, có núi non, cây, nước… rất gần với thiên nhiên, như thiền trà Nhật Bản. Nếu như trà đạo Nhật Bản rất coi trọng không gian uống trà và khung cảnh uống trà thường mang đậm màu Thiền thì trà đạo Việt phong cách cổ kính và đầy chất thơ. Các quán trà ở Huế thường được thiết kế đơn giản hơn nhưng vẫn đầy lắng đọng, cuốn hút.

Trong Lục bát trà, Phạm Văn Sau nói rất kỹ về dân Huế uống trà. Cuộc trà được chuẩn bị thật công phu, tinh tế. Trước hết là bánh, mứt cho cuộc trà. Bánh mứt, trà - khúc đạo dầu/Lòng san sẻ hát câu sinh tồn. Đến trà cụ: Cũng Ấm, Tống, Quân và Chuyên/Nhưng đà phân định rẽ riêng khi dùng. Rồi đến nước dùng pha trà phải chọn vô cùng khắt khe: Nước suối tốt nhất đầu nguồn/Hứng mưa mái lá, ngói thường giữa cơn/Giếng đá ong, chẳng giản đơn/Đào sâu mạch tốt phải hơn cả sào… Rồi đến cách pha, cách rót, cách mời… nhà thơ đều cảm nhận từ thực tế rất cụ thể bằng những câu lục bát nhuần nhị. Ngoài việc ướp hương sen, hương sói vào trà, dân Huế còn có thú uống trà hương sống, tức là bỏ trực tiếp các loại hoa mới hái như sen, nhài, ngâu, sói… Bỏ vào ấm, chế nước sôi/Cuộc trà chất ngất thú chơi nhà vườn....

Còn nhiều cung bậc, nhiều ngõ ngách xúc cảm về hương trà Việt, hương trà đạo Huế thật khó nói hết.

Ngô Minh