Hiệp hội Xi măng "kêu cứu" Thủ tướng vì sản lượng sụt giảm

Trong báo cáo gửi tới Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính, Hiệp hội Xi măng Việt Nam (VNCA) cho biết lượng tiêu thụ xi măng từ năm 2022 đến nay liên tục sụt giảm khiến các doanh nghiệp sản xuất xi măng gặp khó khăn.

Hiệp hội Xi măng Việt Nam cho biết, ngành xi măng đang gặp khó khăn rất lớn trong sản xuất và tiêu thụ

Tính đến năm 2024 cả nước có 61 nhà máy sản xuất xi măng, tổng công suất khoảng 117 triệu tấn xi măng/năm nhưng tiêu thụ xi măng năm 2023 chỉ đạt khoảng 87,8 triệu tấn, trong đó tiêu thụ xi măng nội địa đạt 56,6 triệu tấn, xuất khẩu 31,2 triệu tấn.

"Lượng xi măng tiêu thụ nội địa năm 2023 chỉ bằng 84% năm 2022, lượng xuất khẩu xi măng năm 2023 bằng 99% năm 2022. Ngành xi măng đang gặp khó khăn rất lớn trong sản xuất và tiêu thụ, doanh nghiệp có nguy cơ phá sản hoặc bán một phần nhà máy cho nước ngoài", VNCA cho biết.

Theo VNCA, bốn nguyên nhân dẫn đến những khó khăn của ngành công nghiệp sản xuất xi măng trong nước hiện nay là khó khăn đến từ nhu cầu tiêu thụ trong nước yếu, các dự án đầu tư công triển khai chậm. Các dự án xây đường giao thông, trong đó cao tốc vẫn sử dụng công nghệ truyền thống, việc áp dụng cầu cạn cao tốc bằng bê tông cốt thép còn hạn chế, giải pháp sử dụng xi măng để gia cố, ổn định nền đất chưa được áp dụng. Thị trường nhà ở, bất động sản chưa hồi phục, tỷ lệ các dự án đầu tư xây dựng nhà ở xã hội triển khai thực tế rất thấp. Trong khi đó, doanh nghiệp lại khó khăn về sản xuất khi giá nhiên liệu, năng lượng tăng cao, đặc biệt là giá than. Thuế xuất khẩu clinker tăng, sức ép môi trường với các nhà máy xi măng ngày càng lớn.

Để gỡ khó cho các doanh nghiệp sản xuất xi măng, Hiệp hội Xi măng Việt Nam kiến nghị Thủ tướng và các bộ, ngành có giải pháp tăng tiêu thụ nội địa xi măng thông qua sử dụng giải pháp cầu cạn trong đầu tư cao tốc, đặc biệt ở những vùng đất yếu, vùng cần thoát lũ như miền Trung, Đồng bằng sông Cửu Long. Chính phủ cũng nên cân nhắc gia cố nền đường bằng xi măng - đất để thay thế cho giải pháp truyền thống đắp nền đường bằng cát san lấp.

Hiệp hội đồng thời kiến nghị Chính phủ sớm trình Quốc hội thông qua việc bỏ thuế xuất khẩu với clinker. Còn trong ngắn hạn, nếu chưa bãi bỏ, Hiệp hội đề xuất giữ nguyên thuế xuất khẩu với clinker hai năm tới là 5% và được khấu trừ VAT.

Chỉ đạo các ngân hàng giãn nợ, giảm lãi suất cho các doanh nghiệp xi măng, đồng thời không khuyến khích các nhà đầu tư nước ngoài đầu tư dự án xi măng tại Việt Nam.

Trước đó, hàng loạt các doanh nghiệp sản xuất xi măng có lợi nhuận sau thuế năm 2023 âm, mã chứng khoán không đủ điều kiện giao dịch ký quỹ (margin) vừa được Sở Giao dịch chứng khoán Hà Nội đưa có nhiều cái tên trong ngành xi măng rất đáng chú ý như: Công ty Cổ phần xi măng Bỉm Sơn, Công ty Cổ phần xi măng Vicem Bút Sơn, Công ty Cổ phần thương mại, dịch vụ, vận tải xi măng Hải Phòng, Công ty Cổ phần xi măng Vicem Hoàng Mai…

Tại Hội nghị tổng kết hoạt động sản xuất kinh doanh năm 2023, triển khai mục tiêu, nhiệm vụ năm 2024, Tổng Công ty Xi măng Việt Nam cho biết, doanh thu của Vicem ghi nhận trong năm 2023 đạt 30.169 tỷ đồng, đạt 86% kế hoạch năm và giảm hơn 23% so với thực hiện năm 2022. Lợi nhuận trước thuế chưa tính chênh lệch tỷ giá cuối kỳ lỗ hơn 500 tỷ đồng, trong khi cùng kỳ năm ngoái lãi 1.476 tỷ đồng.

Trong đó, đơn vị thành viên thuộc họ Vicem như Xi măng Bút Sơn, sản lượng tiêu thụ xi măng trong năm 2023 giảm gần 391,777 tấn, tương đương hơn 12%, so với năm 2022, khiến doanh thu giảm mạnh và chuyển từ lãi sang lỗ. Năm 2023, Xi măng Bút Sơn ghi nhận doanh thu thuần hơn 2,573 tỷ đồng, giảm 18% so với năm trước; lỗ ròng hơn 96 tỷ đồng (năm 2022 lãi gần 54 tỷ đồng). Đây cũng là kết quả kinh doanh tệ nhất của Vicem Bút Sơn từ năm 2014.

Vicem Bút Sơn cũng nhận định năm 2024, nhu cầu xi măng trong nước khó có sự tăng trưởng cao. Cụ thể, nguồn cung xi măng tiếp tục tăng so với nhu cầu, với một số dây chuyền sản xuất xi măng mới dự kiến đưa vào hoạt động như Xi măng Đại Dương 2, Xi măng Xuân Sơn đẩy nguồn cung xi măng lên khoảng 122,5 triệu tấn, trong khi nhu cầu trong nước dự báo chỉ ở mức 59,2 triệu tấn, tăng khoảng 5% so với năm 2023.

Cùng với đó, giá nguyên nhiên vật liệu đầu vào cho sản xuất xi măng tiếp tục duy trì ở mức cao, xu hướng dịch chuyển nhu cầu từ xi măng bao sang xi măng rời tiếp tục tăng làm giảm hiệu quả sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp xi măng do giá trị thương hiệu chủ yếu gắn với xi măng bao.

Với thị trường xuất khẩu, Vicem Bút Sơn dự báo sản lượng xuất khẩu xi măng của Việt Nam năm 2024 khó tăng so với năm 2023.