Hà Nội tăng giá vé xe buýt: Cao nhất lên 20 nghìn đồng nhưng chất lượng phải tăng theo

Tăng giá xe buýt, phải tăng chất lượng

Sở Giao thông vận tải Hà Nội vừa đề xuất Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội chấp thuận cho tăng giá vé xe buýt từ ngày 1/1/2024.

Cụ thể, với vé xe buýt Hà Nội lượt cự ly dưới 15km tăng từ 7.000 lên 8.000 đồng; từ 15km đến dưới 25km tăng từ 7.000 lên 10.000 đồng; từ 25km đến dưới 30km tăng từ 8.000 lên 12.000 đồng; từ 30km đến dưới 40km tăng từ 9.000 lên 15.000 đồng; và từ 40km trở lên tăng từ 9.000 lên 20.000 đồng.

Với vé tháng, mức tăng trung bình lên tới 40%. Học sinh, sinh viên, công nhân khu công nghiệp đi một tuyến là 70.000 đồng (hiện là 55.000 đồng), liên tuyến 140.000 đồng (hiện là 100.000 đồng). Vé mua theo hình thức tập thể (không ưu tiên) đi một tuyến 100.000 đồng (hiện là 70.000 đồng), liên tuyến 200.000 đồng (hiện là 140.000 đồng).

Người có công, người cao tuổi (60 tuổi trở lên), trẻ em dưới 6 tuổi, nhân khẩu thuộc hộ nghèo tiếp tục được miễn tiền vé xe buýt.

Các đối tượng khác vé một tuyến là 140.000 đồng (hiện 100.000 đồng), vé liên tuyến 280.000 đồng (hiện 200.000 đồng).

Đồng tình với vấn đề này, Tiến sĩ Nguyễn Xuân Thủy, nguyên Giám đốc Nhà xuất bản giao thông cho rằng, việc tăng giá vé xe bus của Hà Nội là phù hợp. Tuy nhiên, tăng giá vé xe thì cũng đồng thời phải tăng chất lượng dịch vụ, không thể để tình trạng chậm chuyến, bỏ điểm xảy ra, nâng cao chất lượng phục vụ.

Mặt khác, “cần phải xem xét, tính toán tăng giá xe buýt ở mức độ như nào là hợp lý, tăng theo phần trăm đại khái là không được. Phải giải thích rõ cho người dân biết vì sao tăng, xăng tăng bao nhiêu, dầu tăng bao nhiêu, chi phí nhân công, chi phí sửa chữa tăng bao nhiêu,… ảnh hưởng như thế nào, để có cơ sở tính toán mức tăng” Tiến sỹ Nguyễn Xuân Thủy nói.

Theo Sở Giao thông vận tải Hà Nội, từ năm 2014 đến nay thành phố đã không điều chỉnh nên giá vé đang rất thấp so với mặt bằng thu nhập người dân. Thu nhập bình quân của người Hà Nội năm 2022 khoảng 8,4 triệu đồng, tăng 75% so với năm 2014. Theo tính toán, chi phí đi lại chiếm khoảng 10% tổng thu nhập, tương ứng mỗi người chi 800.000 đồng "là chấp nhận được". Trong những năm qua các yếu tố đầu vào phục vụ cho hoạt động xe buýt như giá nhiên liệu, tiền lương… tăng cao so với trước đây. Chi phí cho hoạt động vận tải công cộng đã tăng gần 50% so với năm 2014.

Hà Nội tăng giá vé xe buýt, cao nhất lên 20 nghìn đồng.

Tăng thu nhưng phải công khai, minh bạch

Theo Sở Giao thông vận tải Hà Nội, hiện thành phố có 154 tuyến xe buýt đang khai thác, trong đó có 132 tuyến trợ giá, 8 tuyến không trợ giá; 12 tuyến buýt kế cận và 2 tuyến city tour. Số xe buýt được trợ giá là 2.034 xe với 277 xe sử dụng năng lượng sạch.

Giai đoạn 2015 - 2019 đã trợ giá trung bình 1,371 tỷ đồng/năm; giai đoạn 2020 - 2022 trợ giá trung bình 2.230 tỷ đồng/năm (riêng năm 2022 trợ giá là 2.991 tỷ đồng, dự kiến năm 2023 trợ giá 2.754 tỷ đồng).

Trong đó ngân sách TP Hà Nội hỗ trợ 50% giá vé tháng đối với học sinh, sinh viên, công nhân các khu công nghiệp; hỗ trợ 30% giá vé tháng đối với cán bộ, nhân viên tại các văn phòng công sở, doanh nghiệp ngoài khu công nghiệp mua vé tháng theo hình thức tập thể; miễn tiền vé với người có công, người khuyết tật, người cao tuổi, trẻ em dưới 6 tuổi, nhân khẩu thuộc hộ nghèo.

Hiện hành khách sử dụng vé tháng chiếm trên 80% tổng lượng khách đi xe buýt ở Hà Nội, số lượng thẻ vé miễn phí tăng dần theo từng năm.

Nếu tăng như đề xuất, doanh thu bán vé tăng khoảng 300 tỷ đồng mỗi năm. Sở Giao thông vận tải Hà Nội dự báo khi mới tăng giá vé, số khách có thể giảm, nhưng vẫn đảm bảo doanh thu. Năm 2014, khi điều chỉnh giá vé, hành khách đi vé tháng giảm 3% nhưng doanh thu tăng 15%, vé lượt giảm 10%, doanh thu tăng 20%.

Thực tế, Hà Nội đã mở rộng mạng lưới xe bus bao phủ nhiều quận, huyện ngoại thành, nhiều tuyến xe bus có quãng đường lên vài chục km, tiền trợ giá hàng năm cho xe bus Hà Nội ngày một tăng cao, Tiến sĩ Nguyễn Xuân Thủy cho rằng, cần phải xem xét, tính toán chi tiết việc tăng giá xe buýt Hà Nội sẽ thu về được bao nhiêu, liệu có thể xem xét, cân đối giảm được tiền trợ giá hay không.

“Tăng giá thì được nhưng phải công khai, minh bạch doanh thu, và trên cơ sở thu được phải tính toán xem giảm được bao nhiêu phần trăm tiền trợ giá của Nhà nước. Bởi hiện nay số tiền Nhà nước bỏ ra để trợ giá cho xe buýt là rất lớn, đây là tiền thuế của người dân, ảnh hưởng trực tiếp tới người dân. Nếu tăng giá xe buýt cần tính toán doanh thu một cách chính xác, số hành khách thực tế sử dụng dịch vụ là bao nhiêu, hạch toán thu - chi, trên cơ sở đó xem xét giảm trợ giá nhà nước hàng năm, cân đối ngân sách thành phố”, Tiến sỹ Nguyễn Xuân Thủy cho biết.

Thông kê cho thấy, tỷ lệ đáp ứng nhu cầu đi lại của hành khách công cộng (bao gồm xe buýt và đường sắt đô thị) ở Hà Nội là 18,5% trong năm 2022. Thành phố đặt mục tiêu đến năm 2025, vận tải hành khách công cộng đáp ứng 30-35% nhu cầu đi lại của người dân Hà Nội.