Doanh nghiệp tận dụng cơ hội từ CPTPP để thúc đẩy xuất khẩu

Tăng xuất khẩu ở những thị trường mới

Năm 2022, các hiệp định thương mại tự do, trong đó có Hiệp định CPTPP sẽ tiếp tục mở ra những ưu đãi về thuế quan. Nhờ đó, xuất khẩu tiếp tục được kỳ vọng là điểm sáng của nền kinh tế, đảm bảo việc làm cho người lao động và giúp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Thêm vào đó, những ưu đãi về thuế quan sẽ tạo động lực thu hút đầu tư để tăng năng lực sản xuất và khiến các doanh nghiệp xuất khẩu trở nên chuyên nghiệp hơn trên trường quốc tế.

Một trong những điểm sáng trong bức tranh xuất khẩu này phải kể đến sản phẩm thủy sản Việt Nam đang chiếm lĩnh 10 thị trường thành viên trong khối CPTPP (trên 25% tổng kim ngạch xuất khẩu thủy sản của Việt Nam). Theo Hiệp hội chế biến và xuất khẩu thuỷ sản Việt Nam (VASEP), hoạt động xuất khẩu sang một số thị trường trong khối CPTPP đã có sự bứt phá rất mạnh mẽ trong 3 năm qua, có thể kể đến như Canada, Australia, Chile và Peru. Đây là những thị trường lần đầu tiên có tham gia FTA với Việt Nam là CPTPP.

Dịch Covid-19 diễn biến phức tạp trong năm 2020 đã khiến cho xuất khẩu thủy sản của Việt Nam sang đa số các thị trường đều bị sụt giảm, nhất là những thị trường lớn, nhưng xuất khẩu sang những thị trường Canada, Chile, Peru, Australia đều ghi nhận mức tăng trưởng dương. Trong đó, xuất khẩu sang Australia tăng 9%, Canada tăng 14%, Chile tăng 14% và Peru tăng 8%. Đến năm 2021, xuất khẩu thủy sản sang Australia tiếp tục tăng 17%, Canada tăng 15% và sang Mexico tăng tới 54% so với năm 2020.

Xuất khẩu thủy sản sang các nước CPTPP tăng mạnh

Cũng theo Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương), khác với khu vực EU - thị trường đã có xuất khẩu tương đối truyền thống, thì khu vực CPTPP, đặc biệt là những thị trường mới như Canada, Mexico, Peru hoạt động xuất khẩu của Việt Nam trước đây còn khiêm tốn, nhưng sau khi có Hiệp định CPTPP thì xuất khẩu của Việt Nam sang các thị trường này đã tăng đáng kể.

Từ kết quả này thấy được sự nỗ lực của các doanh nghiệp Việt trong việc tận dụng các ưu đãi thuế quan nhập khẩu để tạo ra được việc làm, tăng công suất cho các nhà máy chế biến… Theo nhận định của giới chuyên gia, với lợi thế về thuế quan nhập khẩu sau khi có các hiệp định EVFTA, CPTPP và các hiệp định khác, việc xuất khẩu thủy sản của Việt Nam tiếp tục gia tăng trong những năm tới sẽ góp phần thúc đẩy ngành công nghiệp chế biến thủy sản trong nước phát triển mạnh hơn với công nghệ chế biến sâu, bồi dưỡng đội ngũ lao động tay nghề cao.

Doanh nghiệp chủ động

Tuy nhiên, trong bối cảnh tình hình thế giới đang có những biến động giữa Nga - Ukraine ảnh hưởng đến hoạt động xuất nhập khẩu sang thị trường các nước Châu Âu (EU) bị đứt gãy, để giữ đà tăng trưởng xuất khẩu, doanh nghiệp cần cố gắng nắm bắt và tận dụng lợi thế từ CPTPP. Dù Bộ Công Thương và các hiệp hội đã tuyên truyền rất nhiều về các hiệp định FTA, song nhận thức của doanh nghiệp về FTA, đặc biệt là với CPTPP còn rất khiêm tốn. Một cuộc điều tra vừa công bố năm 2021 có 69% doanh nghiệp nghe nói, hoặc biết sơ bộ về CPTPP, 25% doanh nghiệp có tìm hiểu và đang tìm cơ hội thâm nhập thị trường.

Bên cạnh đó, theo Cục Xuất nhập khẩu, đáp ứng quy tắc xuất xứ của CPTPP để được hưởng ưu đãi thuế quan tương đối phức tạp và khác biệt so với các FTA khác, đòi hỏi doanh nghiệp có thời gian để tìm hiểu, điều chỉnh sản xuất. Tỷ lệ sử dụng giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O) trong xuất khẩu của Việt Nam vào thị trường các nước tham gia CPTPP chưa cao, do doanh nghiệp chưa chủ động được nguồn nguyên liệu cấu thành sản phẩm để đáp ứng quy tắc xuất xứ nhằm hưởng lợi từ ưu đãi thuế quan.

Đơn cử, theo cam kết, các nước CPTPP sẽ cắt giảm gần như 100% dòng thuế về 0% sau một thời gian nhất định. Đặc biệt, giày dép là một trong những ngành có mức cắt giảm thuế về 0% nhanh nhất, sản phẩm này cũng được kỳ vọng sẽ được hưởng nhiều lợi ích từ Hiệp định CPTPP. Tuy nhiên, hàng da giày còn hạn chế về công nghiệp phụ trợ. Hay hàng nông sản, thủy sản mặc dù đã có cải thiện về chất lượng và an toàn thực phẩm, nhưng vẫn chưa đáp ứng tiêu chuẩn do nước nhập khẩu đặt ra.

Để nâng cao hiệu quả tận dụng CPTPP, giúp hàng Việt thâm nhập tốt hơn thị trường, thời gian tới, Bộ Công Thương sẽ tiếp tục tăng cường truyền thông, xúc tiến thương mại thị trường, định hướng cho doanh nghiệp trong kế hoạch sản xuất kinh doanh, giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh. Đồng thời, các doanh nghiệp cũng cần chủ động hơn tìm hiểu cơ hội, cam kết trong CPTPP, đáp ứng tốt quy định về quy tắc xuất xứ; tiếp tục nghiên cứu nâng cao chất lượng sản phẩm, hàng hóa, nhất là hàng nông- thủy sản. Ngoài ra, nâng cao năng lực cạnh tranh, nâng cao chất lượng sản phẩm cũng là “chìa khóa” để doanh nghiệp chớp được các cơ hội từ quá trình hội nhập.