Đẩy mạnh phân cấp thẩm quyền quản lý hành chính đường sắt

Bộ Xây dựng vừa ban hành Quyết định số 933/QĐ-BXD công bố các thủ tục hành chính được sửa đổi, bổ sung, bãi bỏ trong lĩnh vực đường sắt thuộc phạm vi chức năng quản lý của Bộ. Điểm mấu chốt của quy định mới là đẩy mạnh phân cấp toàn diện trách nhiệm giải quyết thủ tục hành chính về cho địa phương, góp phần tăng tính chủ động và giảm thời gian, chi phí cho doanh nghiệp.

Theo Quyết định số 933/QĐ-BXD có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2026, Bộ Xây dựng chuyển giao hàng loạt thủ tục hành chính quan trọng về cho Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh trực tiếp giải quyết. Các thủ tục được phân cấp bao gồm: Cấp, cấp lại Giấy chứng nhận đăng ký phương tiện giao thông đường sắt; xét cấp, sát hạch cấp và cấp lại Giấy phép lái tàu; cấp giấy phép xây dựng, cải tạo, nâng cấp đường ngang; bãi bỏ đường ngang; gia hạn giấy phép xây dựng, cải tạo, nâng cấp đường ngang.

Để bảo đảm tính liên tục trong công tác quản lý nhà nước và tạo thuận lợi tối đa cho các tổ chức, cá nhân, Bộ Xây dựng quy định điều khoản chuyển tiếp cụ thể. Trong trường hợp Ủy ban nhân dân cấp tỉnh chưa đủ điều kiện thực hiện và có văn bản đề nghị, Cục Đường sắt Việt Nam sẽ tiếp tục hỗ trợ giải quyết các thủ tục nêu trên. Tuy nhiên, giai đoạn chuyển tiếp này kéo dài tối đa không quá 24 tháng kể từ ngày Luật Đường sắt 2025 có hiệu lực thi hành. Kể từ ngày 1/1/2028, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh sẽ là cơ quan duy nhất có thẩm quyền giải quyết các thủ tục hành chính này.

Quyết định số 933/QĐ-BXD quy định rõ ràng, cụ thể về thời hạn giải quyết và mức lệ phí đối với từng thủ tục nhằm nâng cao hiệu quả hành chính. Đối với thủ tục cấp mới Giấy chứng nhận đăng ký phương tiện giao thông đường sắt, thời gian giải quyết là trong 3 ngày làm việc kể từ ngày tiếp nhận đủ hồ sơ hợp lệ. Thủ tục cấp lại giấy chứng nhận này được áp dụng trong các trường hợp: chuyển quyền sở hữu; phương tiện thay đổi tính năng sử dụng hoặc thay đổi thông số kỹ thuật chủ yếu; giấy chứng nhận bị hư hỏng hoặc bị mất. Thời hạn giải quyết không quá 3 ngày làm việc đối với các trường hợp chuyển quyền sở hữu, thay đổi tính năng/thông số hoặc hư hỏng; và chỉ trong 1 ngày làm việc đối với trường hợp bị mất. Lệ phí áp dụng đồng nhất là 120.000 đồng/giấy.

Đối với thủ tục xét cấp Giấy phép lái tàu, thời gian thực hiện là 3 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ đầy đủ, hợp lệ, với lệ phí là 100.000 đồng/giấy. Quy trình sát hạch cấp Giấy phép lái tàu cũng được khống chế thời gian trong 3 ngày làm việc kể từ ngày có báo cáo kết quả kỳ sát hạch; lệ phí cấp giấy phép là 100.000 đồng/giấy và phí sát hạch là 950.000 đồng/hồ sơ. Trường hợp cấp lại Giấy phép lái tàu khi hết hạn, hư hỏng hoặc bị mất (không quá 6 tháng), thời gian thực hiện tương tự với mức lệ phí 100.000 đồng/giấy.

Bên cạnh cải cách thủ tục, quy định mới tiếp tục siết chặt các điều kiện bảo đảm an toàn giao thông đường sắt đối với nhân lực vận hành. Doanh nghiệp sử dụng chức danh lái tàu và cá nhân có nhu cầu xét cấp Giấy phép lái tàu phải đáp ứng đầy đủ bốn điều kiện cốt lõi.

Cụ thể, người lao động phải bảo đảm độ tuổi theo quy định của pháp luật lao động; có Giấy chứng nhận đủ tiêu chuẩn sức khỏe do Bộ Y tế ban hành; có bằng hoặc chứng chỉ lái phương tiện giao thông đường sắt tương ứng do cơ sở đào tạo trong nước cấp, hoặc bằng/chứng chỉ do tổ chức nước ngoài cấp trong quá trình đào tạo, chuyển giao công nghệ của dự án. Đồng thời, người sát hạch phải có thời gian điều khiển đoàn tàu an toàn, liên tục, đạt yêu cầu trong thời gian vận hành thử theo dự án và được cơ quan có thẩm quyền đánh giá đạt yêu cầu. Thời hạn nộp hồ sơ chậm nhất là trước thời điểm loại phương tiện giao thông đường sắt đó đưa vào khai thác thương mại đủ 1 năm.

Việc đẩy mạnh phân cấp và quy định rõ ràng về thời gian, định mức chi phí thể hiện quyết tâm cải cách hành chính mạnh mẽ của ngành xây dựng, vừa tối ưu hóa nguồn lực địa phương, vừa tạo môi trường kinh doanh thông thoáng, an toàn cho doanh nghiệp.