Đẩy mạnh kinh tế tuần hoàn trong nông nghiệp: Cần loại bỏ tư duy cũ!

Việt Nam có nhiều tiềm năng phát triển kinh tế tuần hoàn

Thông tin đưa ra tại “Diễn đàn nông nghiệp 2025: Thúc đẩy kinh tế tuần hoàn trong nông nghiệp” diễn ra mới đây cho thấy, Việt Nam có nhiều lợi thế thúc đẩy kinh tế tuần hoàn trong nông nghiệp, do có nguồn phụ phẩm nông nghiệp lớn, trên 156 triệu tấn/năm, bao gồm rơm, rạ, vỏ trấu, bã mía, vỏ cà phê, chất thải chăn nuôi.

Cùng với đó, Việt Nam cũng có nhiều mô hình tuần hoàn truyền thống như VAC (vườn, ao, chuồng), hợp tác xã, Chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP)… Đặc biệt, nhu cầu quốc tế và trong nước ngày càng tăng với nông sản xanh, tuần hoàn, carbon thấp…

Thúc đẩy kinh tế tuần hoàn trong nông nghiệp được đánh giá là hướng đi tất yếu trong bối cảnh hiện nay, khi người tiêu dùng ngày càng có nhu cầu cao về sử dụng các sản phẩm nông nghiệp xanh, phát triển bền vững, có trách nhiệm với môi trường và xã hội.

Đặc biệt, theo ông Hoàng Quang Phòng - Phó Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI): Việt Nam tham gia nhiều Hiệp định Thương mại tự do (FTA) thế hệ mới với nhiều quốc gia và khu vực kinh tế, trong đó có những cam kết về tiêu chuẩn an toàn môi trường sinh thái. Do đó, phát triển kinh tế tuần hoàn trong nông nghiệp là bước đi tất yếu của Việt Nam.

Đặc biệt, các chuyên gia cũng chỉ ra những lợi ích thiết thực khi phát triển kinh tế tuần hoàn. Cụ thể, ông Hoàng Quang Phòng cho rằng, tư duy kinh tế tuần hoàn không chỉ là một chiến lược sản xuất nông nghiệp, mà còn là một triết lý quản lý tối ưu hóa tài nguyên, bảo vệ môi trường và phát triển bền vững.

“Với mục tiêu giảm thiểu lãng phí và tối đa hóa giá trị các nguồn lực đa dạng, tư duy tuần hoàn không chỉ mang đến lợi ích kinh tế, đem lại thu nhập tăng thêm cho người nông dân, mà còn góp phần bảo vệ hệ sinh thái và xây dựng một nền nông nghiệp hiện đại” - ông Hoàng Quang Phòng khẳng định.

Lợi ích thì như vậy, nhưng theo ông Trần Mạnh Báo - Chủ tịch Hiệp hội Thương mại Giống cây trồng Việt Nam, Phó Chủ tịch Hiệp hội doanh nghiệp, doanh nhân CCB Việt Nam, Chủ tịch Tập đoàn ThaiBinh Seed: Phần lớn các mô hình kinh tế tuần hoàn hiện còn mang tính tự phát, thiếu liên kết vùng, thiếu cơ chế hỗ trợ đồng bộ về vốn, kỹ thuật và đầu ra thị trường. Việc phát triển tuần hoàn vẫn còn rời rạc, chưa hình thành chuỗi khép kín từ giống, canh tác, thu hoạch, chế biến đến tiêu thụ và tái tạo tài nguyên.

Tìm giải pháp thúc đẩy kinh tế tuần hoàn trong nông nghiệp

Có thể nói, ứng dụng kinh tế tuần hoàn mang lại nhiều lợi ích cho ngành nông nghiệp nói riêng và nền kinh tế nói chung, tuy nhiên việc triển khai kinh tế tuần hoàn trong nông nghiệp còn gặp những tồn tại và khó khăn do thiếu cơ chế, chính sách khuyến khích cụ thể; khó khăn trong tiếp cận vốn và công nghệ; thiếu liên kết vùng và chuỗi giá trị; nhận thức và trình độ quản trị còn hạn chế…

Cũng nêu ra những tồn tại trong triển khai kinh tế tuần hoàn, ông Hà Văn Thắng - Chủ tịch Hội đồng doanh nghiệp nông nghiệp Việt Nam, Chủ tịch HĐQT công ty CP T&T 159 cho biết, hiện còn thiếu cơ chế, chính sách cụ thể để khuyến khích và bảo vệ mô hình kinh tế tuần hoàn. Chưa có các quy định riêng biệt cho lĩnh vực này, trong khi nhiều mô hình sản xuất vẫn bị áp dụng những quy định lỗi thời không còn phù hợp.

Một rào cản nữa là tư duy sản xuất tuyến tính vẫn còn phổ biến. Nhiều nông dân vẫn chạy theo lợi nhuận trước mắt, sử dụng hóa chất, phân bón hóa học, thuốc trừ sâu hay chất tăng trọng mà chưa quan tâm đến hậu quả lâu dài. Trong khi đó, sản xuất tuần hoàn đòi hỏi tư duy hệ thống, đầu tư dài hạn và thay đổi cách tiếp cận trong quản trị sản xuất.

Về rào cản trong ứng dụng công nghệ, ông Hà Văn Thắng nhấn mạnh, các hoạt động ứng dụng khoa công nghệ cũng như các giải pháp máy tính đổi mới sáng tạo còn gặp nhiều rào cản bởi chi phối của các quy định hiện hành. Việt Nam còn đang sử dụng những công cụ quản lý cũ để mong muốn quản lý các mô hình, các giải pháp và cách làm mới.

Theo đó, để kinh tế tuần hoàn trong nông nghiệp trở thành xu thế chủ đạo, theo các chuyên hia, Việt Nam cần sớm hình thành một hệ sinh thái chính sách đồng bộ, bao gồm các cơ chế hỗ trợ tài chính và tín dụng xanh; ưu đãi thuế và đất đai cho doanh nghiệp đầu tư vào sản xuất sạch, tuần hoàn. Cùng với phát triển hạ tầng vùng sản xuất tập trung, cần hoàn thiện tiêu chuẩn, quy trình và truy xuất nguồn gốc sản phẩm cũng như thúc đẩy kết nối thị trường.

Đặc biệt, theo ông Hà Văn Thắng, để thúc đẩy kinh tế tuần hoàn trong nông nghiệp, cần tập trung đổi mới sáng tạo. Theo đó, đổi mới sáng tạo phải được hiểu là thay cái cũ đã lạc hậu không còn phù hợp để thay bằng các giải pháp phù hợp hơn, hiệu quả hơn, an toàn hơn.

Từ kinh nghiệm thực tiễn của doanh nghiệp, ông Nguyễn Hồng Phong - Phó Chủ tịch TW Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Công Nông nghiệp Tiến Nông cho biết, doanh nghiệp cần thay đổi nhận thức. Lãnh đạo cần đi đầu, xem tuần hoàn là cơ hội phát triển và tối ưu hóa tài nguyên, không phải là gánh nặng chi phí. Tư duy phải đi đôi với hành động. Theo đó, bước đi cụ thể đầu tiên là kiểm kê và đo lường mức độ phát thải của doanh nghiệp.