Phát triển kinh tế AI: Việt Nam đang nắm giữ ‘cơ hội vàng’

Cơ hội đến từ chính sách

Phát biểu tại Lễ công bố hoạt động năm 2025 của sáng kiến “Kiến tạo tương lai AI Việt Nam” diễn ra mới đây, Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Chí Dũng cho biết, thế giới đang bước vào một giai đoạn chuyển đổi sâu sắc với những bước tiến như vũ bão của AI, bán dẫn, dữ liệu lớn, internet vạn vật...

Dự báo, đến năm 2030, AI sẽ đóng góp 5 nghìn tỷ USD vào nền kinh tế toàn cầu, chủ yếu nhờ việc tăng doanh thu và cắt giảm chi phí nhờ tự động hóa, ra quyết định dựa trên dữ liệu và nâng cao hiệu quả vận hành.

Tại Việt Nam, theo Báo cáo kinh tế AI Việt Nam 2025 vừa được Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC), Bộ Tài chính công bố, quy mô nền kinh tế AI của Việt Nam sẽ đạt 120-130 tỷ USD vào năm 2040.

Triển vọng phát triển AI của Việt Nam bên cạnh lợi thế về nguồn nhân lực, các chuyên gia kinh tế cho rằng, chính sách phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo đang mở ra cơ hội lớn cho nền kinh tế AI tại Việt Nam.

Cùng quan điểm trên, ông Vũ Quốc Huy - Giám đốc NIC cho rằng: Thời gian gần đây, Đảng, Nhà nước Việt Nam đã có nhiều chủ trương, quyết sách quan trọng, như Nghị quyết 57/NQ-TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, Nghị quyết 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân của Bộ Chính trị, Nghị quyết 193 của Quốc hội về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc biệt tạo đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia…

Đây là cơ hội quan trọng đối với các doanh nghiệp và nhà hoạch định chính sách Việt Nam để tận dụng hiệu quả tiềm năng của AI và khẳng định vị thế quốc gia trong nền kinh tế số toàn cầu.

Đặc biệt, để tận dụng tối đa tiềm năng từ AI, Việt Nam đã đặt nền móng phát triển vững chắc và xác định AI là một trụ cột chiến lược quốc gia vào năm 2030. Nhiều chính sách thiết thực đang được triển khai để hỗ trợ phát triển nguồn nhân lực, các công ty khởi nghiệp AI và hoạt động nghiên cứu phát triển, đồng thời việc áp dụng AI đang được áp dụng ngày càng rộng rãi trong khu vực tư nhân.

Điều này đã được chứng minh, năm 2024, Việt Nam đứng thứ 2 trong số các quốc gia dẫn đầu khu vực Đông Nam Á về số lượng startup và vốn đầu tư tập trung vào AI, phản ánh sự quan tâm ngày càng lớn đến việc ứng dụng AI.

Một yếu tố quan trọng thúc đẩy sự phát triển này chính là lực lượng lao động công nghệ thông tin và công nghệ số ngày càng đông đảo với hơn 150 trường đại học cung cấp các khóa học liên quan đến công nghệ thông tin và hơn 60.000 sinh viên tốt nghiệp hàng năm. Các cơ sở giáo dục như Đại học Bách khoa Hà Nội (HUST) đã triển khai các chương trình cử nhân và thạc sĩ về AI để đáp ứng nhu cầu của ngành.

Sự quan tâm mạnh mẽ của công chúng đối với AI là động lực quan trọng để thúc đẩy sự phát triển, với một phần đáng kể dân số tích cực đón nhận các tiến bộ của AI và nhiều lãnh đạo doanh nghiệp cũng thể hiện sự quan tâm mạnh mẽ.

Việt Nam bứt tốc thu hút đại gia công nghệ

Nhờ những chủ trương, chính sách mạnh mẽ và kịp thời, thời gian qua, nhiều tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới đã và đang mở rộng đầu tư tại Việt Nam, như Google, Meta, NVIDIA, Qualcomm, Samsung, SK...

Mặc dù cơ hội cho phát triển nền kinh tế AI tại Việt Nam đang rất tích cực, tuy nhiên, theo các chuyên gia, để AI thực sự trở thành động lực đóng góp vào tăng trưởng kinh tế, Việt Nam cần tập trung vào 3 trụ cột để thúc đẩy nền kinh tế AI.

Trụ cột đầu tiên là mở rộng việc ứng dụng AI ở cả khu vực công và tư. Đây được đánh giá là "chìa khóa" để thúc đẩy nền kinh tế AI tăng trưởng theo cấp số nhân. Để thực hiện trụ cột này, cần xác định rõ các lĩnh vực có tác động lớn như dịch vụ Chính phủ, quản lý môi trường và thiên tai, chăm sóc sức khỏe, dịch vụ tài chính và giao thông vận tải là ưu tiên trong ngắn hạn.

Trụ cột thứ hai, hệ sinh thái AI đang phát triển của Việt Nam cần sự hỗ trợ có cấu trúc để mở rộng quy mô và khả năng cạnh tranh tại thị trường trong nước lẫn quốc tế. Điều này bao gồm Chương trình tăng tốc khởi nghiệp AI Việt Nam bền vững, cung cấp dịch vụ cố vấn kinh doanh và kỹ thuật, cơ hội đầu tư và hợp tác, giúp các doanh nghiệp mới tham gia thị trường trong nước phát triển và triển khai giải pháp AI hiệu quả hơn.

Ngoài ra, các chương trình tài trợ quốc gia sẽ giúp các công ty khởi nghiệp tiếp cận được nguồn vốn ưu đãi để hỗ trợ hoạt động kinh doanh.

Thứ ba, việc xây dựng nguồn nhân lực chuyên sâu đòi hỏi phát triển chương trình đào tạo AI đạt chuẩn quốc tế cho các bậc cử nhân, thạc sĩ và tiến sĩ, đồng thời triển khai các chương trình đào tạo nhân tài AI quy mô lớn với chất lượng hàng đầu, tạo điều kiện để nhân tài Việt Nam tiếp cận với các thử thách AI tiên tiến và các công cụ thực tiễn.

Ngoài các trụ cột chính, các chuyên gia cho rằng, Việt Nam cần tập trung vào các trụ cột hỗ trợ thông qua việc thúc đẩy việc áp dụng AI rộng rãi. Cùng với đó, cả công chúng và giới chuyên gia cần nâng cao kiến thức phổ thông và nhận thức về AI. Cải thiện cơ sở hạ tầng, dữ liệu AI, có chính sách rõ ràng và thích ứng sẽ tạo ra nền tảng vững chắc cho công cuộc phát triển AI bền vững.

Chính phủ Việt Nam đã và đang triển khai các chính sách hỗ trợ nghiên cứu, phát triển công nghệ. Đồng thời, chú trọng xây dựng cơ sở hạ tầng số, đã ban hành chính sách hỗ trợ đầu tư cho các dự án công nghệ chiến lược, trong đó có AI. Đây là cơ hội lớn để Việt Nam phát triển nền kinh tế AI trong giai đoạn tới.