Dán nhãn năng lượng: Lợi thế chiến lược trong xuất khẩu vật liệu xây dựng

Tạo lợi thế cạnh tranh

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả (Luật số 77/2025/QH15) được Quốc hội khóa XV thông qua tại Kỳ họp thứ 9 vào ngày 18/6/2025, chính thức có hiệu lực từ 1/1/2026. Theo đó, phương tiện, thiết bị, vật liệu xây dựng thuộc danh mục phải dán nhãn năng lượng thì phải thực hiện dán nhãn trước khi đưa ra thị trường.

Các loại sản phẩm dán nhãn năng lượng là vỏ công trình (Building Envelope) bao gồm tường và mái không xuyên sáng hoặc xuyên sáng (tường kính, cửa kính…). Đây là bộ phận cấu thành không gian khép kín bên trong công trình đồng thời ngăn cách với môi trường bên ngoài. Trong điều kiện khí hậu phổ biến của Việt Nam, lớp vỏ công trình đóng vai trò quyết định trong mức tiêu thụ năng lượng của hệ thống làm mát bởi phần lớn nhiệt lượng xâm nhập vào tòa nhà đi qua tường, mái và cửa kính.

Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, bà Nguyễn Thị Tâm, Giám đốc Trung tâm Thiết bị, Môi trường và An toàn lao động, Viện Vật liệu xây dựng (Bộ Xây dựng) cho rằng, đây là bước hoàn thiện quan trọng trong hệ thống tiêu chuẩn về sử dụng năng lượng hiệu quả, tạo ra thay đổi đáng kể trên thị trường vật liệu.

Quy định này cũng tạo động lực để doanh nghiệp vật liệu xây dựng đầu tư công nghệ mới, cải thiện chất lượng sản phẩm và đáp ứng tiêu chuẩn công trình xanh mà Việt Nam đang hướng tới. Đồng thời, có tác động tích cực đến khả năng cạnh tranh của vật liệu xây dựng Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Nhãn năng lượng xác nhận mức độ tiêu thụ năng lượng của sản phẩm đạt hoặc vượt tiêu chuẩn tiết kiệm, cung cấp thông tin minh bạch cho người tiêu dùng, chủ đầu tư và nhà thầu. Việc này giúp các bên đưa ra lựa chọn có trách nhiệm hơn và góp phần thúc đẩy thị trường hướng đến sử dụng vật liệu hiệu quả năng lượng.

Bên cạnh đó, nhiều nước đã áp dụng yêu cầu đánh giá hiệu suất năng lượng đối với vật liệu sử dụng trong công trình, do đó việc tuân thủ quy trình dán nhãn sẽ giúp sản phẩm trong nước tiếp cận tốt hơn với các thị trường xuất khẩu. Khi doanh nghiệp đáp ứng được tiêu chuẩn nhãn năng lượng, sản phẩm sẽ dễ dàng tham gia chuỗi cung ứng của các dự án xây dựng lớn và có cơ hội mở rộng thị trường ngoài nước.

"Dán nhãn năng lượng vừa đáp ứng yêu cầu quản lý trong nước vừa mang ý nghĩa chiến lược đối với ngành vật liệu xây dựng trong tiến trình hội nhập quốc tế. Đây là "tấm vé thông hành" giúp vật liệu xây dựng của Việt Nam tiếp cận thuận lợi hơn các thị trường có tiêu chuẩn cao, đồng thời củng cố uy tín của doanh nghiệp khi tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu”, bà Tâm nhấn mạnh.

Nâng chuẩn vật liệu xây dựng

Ở góc độ doanh nghiệp, ông Mai Xuân Đức, Tổng giám đốc Công ty CP Kinh doanh Gạch ốp lát Viglacera cho rằng, quy định dán nhãn năng lượng là bước đi quan trọng đối với thị trường vật liệu xây dựng. Người sử dụng ngày càng quan tâm đến khả năng tiết kiệm năng lượng và tính ứng dụng của vật liệu, do đó nhãn năng lượng giúp họ có căn cứ rõ ràng để đánh giá chất lượng sản phẩm. Quy định này cũng tạo động lực để doanh nghiệp đầu tư công nghệ, tối ưu dây chuyền và mở rộng danh mục vật liệu xanh, hiệu quả hơn về năng lượng.

Ông dẫn chứng các dòng sản phẩm mà Viglacera đã phát triển như bê tông khí chưng áp AAC, ALC, kính tiết kiệm năng lượng LowE và Solar Control, kính siêu trắng, đá nung kết Vasta Stone, thiết bị vệ sinh thông minh và sen vòi phủ PVD... Đây là những sản phẩm đáp ứng yêu cầu tiết kiệm năng lượng và được thị trường ưu tiên lựa chọn.

Theo ông Đức, để doanh nghiệp đạt được kết quả như hôm nay có vai trò quan trọng của chính sách hỗ trợ phát triển vật liệu xây dựng xanh. Các cơ chế của Nhà nước đã tạo điều kiện để doanh nghiệp đầu tư công nghệ và mở rộng danh mục sản phẩm tiết kiệm năng lượng. Song song đó, doanh nghiệp đã chủ động truyền thông để người tiêu dùng hiểu rõ hơn về giá trị của sản phẩm xanh và để giới kiến trúc sư, đội ngũ thiết kế yên tâm lựa chọn.

"Dán nhãn năng lượng sẽ góp phần chuẩn hóa thị trường vật liệu xây dựng, nâng cao tính minh bạch và tạo động lực cho các nhà sản xuất tiếp tục đổi mới, qua đó nâng vị thế sản phẩm Việt Nam trong các công trình hiện đại", ông Đức cho hay.

Đồng quan điểm, ông Trần Văn Sơn, Chủ tịch HĐQT Tonmat Group nhìn nhận việc dán nhãn năng lượng cho vật liệu xây dựng là bước tiến tất yếu khi yêu cầu tiết kiệm năng lượng đang trở thành tiêu chí quan trọng trong thiết kế, thi công và vận hành công trình. Nhiều năm qua người sử dụng đã chú ý nhiều hơn đến tính năng cách nhiệt và tiết kiệm năng lượng của vật liệu, đặc biệt tại các khu công nghiệp, nhà xưởng hay văn phòng. Đây cũng là lý do các dòng panel và tấm lợp của Tonmat được lựa chọn.

Đơn cử, tấm cách nhiệt của Tonmat, được ví như "vách tủ lạnh", dù chỉ dày 2 cm nhưng đạt khả năng giữ nhiệt tương đương tường gạch 60 cm. Điều này giúp công trình giảm 30-40% năng lượng trong quá trình vận hành.

"Dán nhãn năng lượng còn góp phần hỗ trợ Việt Nam hiện thực hóa cam kết của Thủ tướng Phạm Minh Chính tại COP26 về mục tiêu đưa phát thải ròng về 0 vào năm 2050", ông nhấn mạnh.

Trong Chương trình quốc gia về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả giai đoạn 2019-2030, Việt Nam đặt mục tiêu đến năm 2025 có ít nhất 80 công trình được chứng nhận công trình xanh, và đến năm 2030 con số này sẽ đạt 150 công trình. Song song với đó, chương trình đề ra yêu cầu dán nhãn năng lượng cho 50% các loại vật liệu xây dựng có yêu cầu cách nhiệt được sử dụng trong công trình. Điều này giúp tạo ra cơ chế sàng lọc thị trường vật liệu theo hướng tiết kiệm năng lượng, góp phần hình thành nhận thức xã hội mới về tiêu chuẩn năng lượng trong ngành xây dựng.