Châu Á bảo vệ nền kinh tế trước biến động nguồn cung năng lượng

Trước những tác động tiêu cực từ cuộc xung đột Trung Đông khiến nguồn cung dầu mỏ bị gián đoạn, châu Á - khu vực nhập khẩu dầu mỏ hàng đầu thế giới đang khẩn trương triển khai các biện pháp bảo vệ nền kinh tế. Dù phải đối mặt với chi phí tăng cao, các quốc gia đang nỗ lực tìm kiếm nguồn cung thay thế và ổn định thị trường nội địa.

Áp lực tăng trưởng và rủi ro lạm phát

Sự gián đoạn nguồn cung năng lượng, đặc biệt là việc phong tỏa eo biển Hormuz trong hơn hai tháng qua đã gây ra những hệ lụy trực tiếp đến triển vọng kinh tế châu Á. Theo dữ liệu của Kpler, tổng lượng dầu nhập khẩu vào châu Á - nơi chiếm tới 85% lượng dầu thô vận chuyển từ vùng Vịnh đã giảm 30% trong tháng 4 so với cùng kỳ năm ngoái, xuống mức thấp nhất kể từ tháng 10/2015.

Trước tình hình này, Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB) đã điều chỉnh giảm dự báo tăng trưởng cho khu vực châu Á - Thái Bình Dương xuống còn 4,7% trong năm nay và 4,8% vào năm 2027 (so với mức 5,1% dự báo trước đó). Đồng thời, triển vọng lạm phát của khu vực cũng bị đẩy lên mức 5,2% trong năm nay.

Tại khu vực Nam Á, chính phủ các nước đã phải chi hàng tỷ USD cho các khoản trợ cấp và miễn thuế nhập khẩu để giảm bớt cú sốc giá cho người dân. Bà Hanna Luchnikava-Schorsch, đại diện S&P Global Market Intelligence, nhận định việc trợ cấp hoặc cắt giảm thuế tiêu thụ đặc biệt đối với nhiên liệu đang là giải pháp mà nhiều quốc gia lựa chọn.

Chiến lược ứng phó của các nền kinh tế lớn

Tại Trung Quốc, quốc gia nhập khẩu dầu mỏ lớn nhất thế giới, chính phủ đã chủ động tự bảo vệ thông qua lượng dự trữ chiến lược khổng lồ và chuỗi cung ứng đa dạng. Bắc Kinh cũng áp dụng các biện pháp hạn chế xuất khẩu nhiên liệu và phân bón để đảm bảo an ninh nội địa, dù vẫn duy trì một số ngoại lệ cung ứng cho các đối tác trong khu vực như Úc và Myanmar.

Các doanh nghiệp lọc dầu nhà nước tại Ấn Độ đang nỗ lực giữ giá nhiên liệu ổn định, bất chấp giá dầu thô thế giới tăng vọt. Theo báo cáo, ngành này đang chịu mức lỗ khoảng 100 rupee (1,06 USD) trên mỗi lít dầu diesel và 20 rupee trên mỗi lít xăng. Tuy nhiên, giới quan sát dự báo giá nhiên liệu tại quốc gia này có thể điều chỉnh sau khi các cuộc bầu cử cấp bang kết thúc.

Nhật Bản, quốc gia phụ thuộc tới 95% nguồn dầu từ Trung Đông, đã phải chuyển hướng sang mua dầu của Mỹ với giá giao ngay và chi phí vận chuyển cao hơn đáng kể. Ngày 1/5 vừa qua, Nhật Bản đã bắt đầu đợt xả 36 triệu thùng dầu thô từ kho dự trữ quốc gia nhằm hạ nhiệt thị trường. Đây là lần xả kho thứ hai của nước này kể từ khi chiến tranh bùng phát.

Trong khi đó, Indonesia đã yêu cầu các nhà điều hành ưu tiên thị trường nội địa và tạm dừng các lô hàng LNG không nằm trong hợp đồng. Nền kinh tế lớn nhất Đông Nam Á này cũng đang tích cực tìm kiếm nguồn dầu thay thế từ châu Phi, Mỹ Latinh và có kế hoạch mua 150 triệu thùng dầu từ Nga vào cuối năm nay.

Khu vực Nam Á, bao gồm Pakistan, Bangladesh...được đánh giá là những quốc gia dễ bị tổn thương nhất do nguồn dự trữ tài chính hạn hẹp. Điển hình là Pakistan đã phải chấp nhận mua khí đốt tự nhiên hóa lỏng (LNG) với giá 18,88 USD/triệu BTU, cao hơn khoảng 30 triệu USD cho mỗi lô hàng so với thời điểm trước chiến tranh.

Dù đối mặt với nhiều khó khăn, các chuyên gia từ Goldman Sachs và S&P Global nhận định rằng các nền kinh tế châu Á hiện nay đang ở vị thế tốt hơn và có khả năng phục hồi cao hơn so với thời điểm xảy ra cuộc khủng hoảng năng lượng năm 2022. Tuy nhiên, vấn đề đặt ra là liệu mức độ phục hồi này dựa trên các yếu tố cấu trúc bền vững hay chỉ là sự tiêu hụt dần lượng dự trữ an toàn.

Việc các chính phủ huy động nguồn lực tài chính, ngoại hối và dầu dự trữ chiến lược đã giúp khu vực tránh được kịch bản tồi tệ nhất. Song, các nỗ lực ngoại giao để đảm bảo mở cửa lại các tuyến hàng hải huyết mạch vẫn là yếu tố quyết định để ổn định bền vững kinh tế châu Á trong thời gian tới.

Trước những hệ lụy từ xung đột tại Trung Đông, sự chủ động của các quốc gia châu Á trong việc đa dạng hóa nguồn cung và điều tiết tài khóa là chìa khóa then chốt. Dù đối mặt sức ép lạm phát, khả năng thích ứng và dự trữ chiến lược đang giúp khu vực duy trì sự ổn định kinh tế vĩ mô.