“Chất xúc tác” cho xuất khẩu sản phẩm cơ khí

Xuất khẩu còn khiêm tốn

Cả nước hiện có hơn 3.000 doanh nghiệp sản xuất trong lĩnh vực cơ khí nhưng hầu hết mới chỉ tập trung phục vụ nhu cầu trong nước. Về điều này, theo TS. Phan Đăng Phong- Viện trưởng Viện Nghiên cứu cơ khí, ngành cơ khí xuất khẩu còn rất khiêm tốn, đặc biệt trong lĩnh vực thiết bị toàn bộ.

Ngành cơ khí mới chủ yếu phục vụ nhu cầu trong nước. Ảnh minh hoạ

Trên thực tế, việc đa dạng và mở rộng thị trường đối với các doanh nghiệp trong nước vẫn hết sức khó khăn. Nguyên nhân do sự cạnh tranh gay gắt từ các doanh nghiệp nước ngoài. Cùng đó, năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp nội chưa đủ mạnh, chưa xây dựng được thương hiệu và chưa được nhiều khách hàng tiềm năng biết đến.

Đứng ở góc độ doanh nghiệp, theo ông Cao Văn Hùng - Giám đốc phát triển thị trường quốc tế, Công ty Cổ phần cơ khí chính xác Smart Việt Nam, các doanh nghiệp cơ khí Việt Nam đang được hưởng lợi rất nhiều từ làn sóng chuyển dịch từ các thị trường quốc tế.

Tuy vậy, để nâng cao tính cạnh tranh về chất lượng, đại diện Smart cho rằng doanh nghiệp phải đầu tư, từ nguyên, vật liệu; máy móc cho việc tự động hóa các khâu sản xuất; quy trình quản lý chất lượng của quốc tế và cuối cùng là đội ngũ nhân sự chất lượng cao. Điều này đòi hỏi vốn đầu tư không nhỏ.

Đại diện Smart cũng mong muốn các bộ, ban, ngành sẽ có nhiều chương trình xúc tiến thương mại tại nước ngoài để hỗ trợ thêm việc kết nối khách hàng. Đồng thời, chính sách nên tập trung vào khâu nghiên cứu phát triển nhằm hỗ trợ nâng cao năng lực nội tại cho doanh nghiệp.

Ở góc độ thị trường tiềm năng, theo bà Trương Thị Chí Bình - Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Công nghiệp Hỗ trợ Việt Nam, hiện thị trường mới, tiềm năng của sản phẩm cơ khí Việt Nam phải kể tới là UAE. Đây là thị trường dễ tiếp cận do không có nhiều tiêu chuẩn phức tạp, giá lại tốt. Hoa Kỳ cũng đang là thị trường tiềm năng đối với xuất khẩu sản phẩm cơ khí của Việt Nam.

Thêm các hoạt động xúc tiến đủ mạnh

Ngành cơ khí Việt Nam rõ ràng còn nhiều dư địa để gia tăng kim ngạch xuất khẩu, tuy nhiên, sự phụ thuộc vào nguồn nguyên liệu nhập khẩu; sản phẩm không được nghiên cứu và phát triển kịp xu hướng và không tận dụng được cơ hội thị trường là những trở ngại lớn.

Chương trình cấp quốc gia về xúc tiến thương mại hỗ trợ nhiều doanh nghiệp cơ khí giới thiệu sản phẩm, trực tiếp trao đổi với với đối tác. Ảnh minh hoạ

Cùng đó, việc thiếu cập nhật thông tin thị trường cũng là một rào cản. Tại nhiều sự kiện liên quan đến ngành, đại diện Hiệp hội Công nghiệp Hỗ trợ Việt Nam luôn đề nghị sự hỗ trợ từ thương vụ để doanh nghiệp có thể nắm bắt cơ hội tiếp cận thị trường, đáp ứng được các yêu cầu từ đối tác.

Đại diện Hiệp hội Công nghiệp Hỗ trợ Việt Nam cũng mong muốn có thêm những trợ lực để đa dạng hóa thị trường cho các sản phẩm cơ khí. Đó là trợ lực từ chính sách hỗ trợ. Quan trọng, những chính sách hỗ trợ hiện nay cần thông qua hiệp hội ngành hàng để khảo sát nhu cầu cụ thể của từng nhóm doanh nghiệp, từ đó “xé lẻ” ra thực hiện. Bởi mỗi doanh nghiệp có một khó khăn khác nhau, có doanh nghiệp cần vốn, có doanh nghiệp cần đào tạo…

Bên cạnh đề nghị hỗ trợ, đại diện Hiệp hội Công nghiệp Hỗ trợ Việt Nam cũng nhấn mạnh vai trò chủ động của doanh nghiệp cơ khí trong nước. Theo đó, các doanh nghiệp cần có những liên hệ với Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương) để có được kế hoạch, đưa catalogue sản phẩm của mình để quảng bá sản phẩm. Bên cạnh đó, tìm hiểu các thông tin của một số doanh nghiệp đã thành công ở thị trường sở tại để học hỏi kinh nghiệm, tránh rủi ro khi thâm nhập thị trường.

Về nội tại, các doanh nghiệp cần đầu tư hơn nữa về nguồn nhân lực, trang thiết bị cũng như đầu tư công nghệ để có thể sở hữu các công nghệ của riêng mình, để có thể thay đổi theo yêu cầu của khách hàng. Đồng thời, dây chuyền sản xuất cần hiện đại hóa, đầu tư tốt hơn khi đó giá thành mới cạnh tranh, chất lượng đảm bảo, từ đó tạo ra được sự bền vững cho sản phẩm của mình trong chuỗi sản phẩm toàn cầu.

Được biết, để tiếp tục hỗ trợ tìm thị trường xuất khẩu cho ngành cơ khí, năm 2025 thông qua Chương trình cấp quốc gia về xúc tiến thương mại, Cục Xúc tiến thương hỗ trợ hiệp hội, doanh nghiệp tham gia các hội chợ, triển lãm chuyên ngành lớn như: Triển lãm Hannover Messe 2025 tại Đức; Triển lãm phát triển phần mềm và ứng dụng Nhật Bản SODEC 2025 tại Nhật Bản; Hội chợ công nghiệp cơ khí FABTECH 2025 tại Hoa Kỳ; Triển lãm công nghệ thông tin vùng Vịnh GITEX 2025 tại UAE; Hội chợ xe đạp xe máy EICMA 2025 tại Ý…

Đồng thời, Cục Xúc tiến thương mại sẽ tiếp tục “bắt tay” cùng thương vụ và cơ quan liên quan trong nước cập nhật thông tin, xu hướng thị trường, thay đổi về chính thương mại của các nước nhằm giúp doanh nghiệp trong nước cập nhật kịp thời, định hướng mặt hàng, thị trường phù hợp.