Cá thác lác lạ mà ngon

Cái tên con cá “thác lác” của vùng Gò Công - Nam Bộ có thể là cách phát âm chịu ảnh hưởng từ tiếng Kh’mer, còn người Huế gọi tên nó là con cá “phác lác”.

Trong dân gian Huế truyền khẩu rằng mẹ vua Tự Đức là quý phi Phạm Thị Hằng, quê quán Gò Công, Tiền Giang. Sau khi Tự Đức lên ngôi vua, bà được tấn phong làm Hoàng thái hậu, hiệu là Từ Dũ. Thời trẻ, bà thích ăn cá thác lác, khi về làm dâu hoàng tộc ở Huế, bà đem giống cá thác lác ra theo, truyền lệnh thả nuôi ở cánh đồng An Cựu màu mỡ, nơi chuyên canh giống lúa de ngon nổi tiếng để cung cấp cho nhà vua ăn hàng ngày. Bây giờ khu vực thả nuôi cá ấy được dân gian đặt tên là cống Phác Lác, ở phía sau chợ An Cựu.

Giống cá thác lác phương Nam chỉ sống trong bùn ao, hồ. Ra Huế, vùng đất hàng năm đều bị lũ lụt, phù sa nhiều, nên thịt cá càng thơm ngon.

Các bà nội trợ ở Huế thường chế biến 4 món ăn là: chiên, canh, um, lẩu. Người thích ăn khô thì chọn món viên chiên, mỗi miếng vê tròn dẹt bằng ba ngón tay, ăn kèm với dưa leo, cà chua, xà lách, chấm nước mắm chua ngọt. Nếu thích ăn nước xâm xấp thì chọn món canh. Cá đã băm nhuyễn vo viên, xào sơ qua cho thấm gia vị, nấu canh với thơn (dứa). Nếu dành cho người ưa nhậu nhẹt, các bà đem cá um lên với với măng chua, cải chua, ngó sen, ăn kèm miến tàu, bún, bánh mì, bánh tráng. Phổ biến nhất là món lẩu, cũng tương tự như món um nhưng nước dùng nhiều hơn, ăn kèm với bún sợi. Cá thác lác nấu kiểu Huế, hương vị hơi đắng, cay vì nêm nhiều ớt và tiêu bột.

Nhiều năm trở lại đây, nông dân sử dụng nhiều phân hóa học, thuốc trừ sâu và đánh cỏ, sục bùn bằng nông cụ hiện đại, do đó loài cá thác lác không còn sinh sôi nhiều nữa. Một số ít chỉ sống trong các ao, hồ bùn lầy, nước đọng và sau mỗi trận lụt, cá thác lác lại theo con nước đi tìm nơi khác để sống. Theo những ngư ông chuyên nghiệp, ở Huế hiện tại, chỉ có tại hai điểm câu cá thác lác, đó là sông Phổ Lợi, xã Phú Dương và cầu cảng Tân Mỹ, thị trấn Thuận An, huyện Phú Vang.

Vì khan hiếm nên cá thác lác xay nhuyễn mua ở chợ đều bị pha tạp, người bán thường trộn lẫn các loại cá khác. Các bà nội trợ kỹ tính chỉ ra chợ chọn mua cá còn tươi đem về tự xay thịt và chế biến món ăn. Thác lác xứng đáng là đặc sản số một trong danh mục “chả cá” trong các loài cá nước ngọt.

Món cá thác lác trong cung đình Huế xưa chỉ có 2 món viên chiên và món canh. Sau này ra ngoài dân gian, người ta mới thêm vào món om và món lẩu. Cách ăn kèm với rau sống, bún, miến, bánh tráng chỉ mới có sau này. Theo các đầu bếp, món canh cá được lưu truyền từ đời ông cha, là bài thuốc chống nhức mỏi rất hiệu nghiệm./.

Theo langvietonline.vn