Xuất khẩu nông sản sang Nhật Bản: Cần tuân thủ “luật chơi”

Nhu cầu lớn

Theo ông Makoto Nakamura – Chuyên gia tư vấn thương mại quốc tế- Tổ chức Xúc tiến thương mại Nhật Bản, dân số của Nhật Bản hiện có khoảng hơn 125,77 triệu người, 58,8 triệu hộ gia đình. Bình quân khoảng 2,17 người/hộ gia đình sẽ tiêu thụ sản phẩm đóng gói nhỏ hay khẩu phần thức ăn nhỏ. Thị trường thực phẩm bán lẻ như siêu thị, cửa hàng tiện lợi của Nhật Bản có quy mô khoảng 409 tỷ USD; thị trường phục vụ thức ăn như khách sạn, nhà hàng, khoảng 227 tỷ USD. “Nhật Bản là một trong những quốc gia đứng trong top đầu thế giới về nhập khẩu nông sản, thực phẩm, trong đó chủ yếu là cá và sản phẩm chế biến từ cá, tôm, lươn nướng, rau củ, quả …từ các thị trường như Mỹ, Brazil, Trung Quốc, Việt Nam…”, ông Makoto Nakamura nói.

Cũng theo ông Makoto Nakamura, trong xu hướng tiêu dùng mặt hàng nông sản, thực phẩm, người dân Nhật Bản quan tâm nhất tới vấn đề an toàn cho sức khoẻ, sau đó mới đến giá cả, tính tiện lợi và thực phẩm cao cấp là ưu tiên cuối cùng.

Nông sản xuất khẩu sang Nhật bản nhất thiết phải tuân thủ các quy định về tiêu chuẩn

Mặt khác, người tiêu dùng Nhật Bản cũng quan tâm đến đa dạng các mặt hàng nông sản nhập khẩu, từ các sản phẩm tươi, cấp đông, đóng hộp, khô, chế biến, nước ép… Đây là cơ hội rất lớn cho các doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận và xuất khẩu vào Nhật Bản.

Theo số liệu thống kê của Tổng Cục Hải quan, 4 tháng đầu năm 2021, Việt Nam xuất khẩu trên 46 triệu USD các sản phẩm rau quả sang Nhật Bản. Nhiều chuyên gia cho rằng, con số này có thể gia tăng hơn nữa nếu doanh nghiệp trong nước cải thiện sản xuất, tận dụng tốt ưu đãi từ các hiệp định thương mại tự do song phương Việt Nam- Nhật Bản hay các hiệp định thương mại tự do mà 2 nước là thành viên.

Tuân thủ các tiêu chuẩn kỹ thuật

Dù còn nhiều dư địa, tuy nhiên việc gia tăng kim ngạch xuất khẩu mặt hàng nông sản sang thị trường Nhật Bản không hề dễ dàng. Nguyên do, Nhật Bản là thị trường cực kỳ khó tính và yêu cầu rất cao đối với hàng hoá nhập khẩu, đặc biệt là sản phẩm tiêu dùng trực tiếp như nông sản.

Hàng hoá nhập khẩu sản phẩm vào Nhật Bản liên quan đến nhiều cơ quan chức năng và các quy định khác nhau của Nhật Bản như Luật Thương mại Quốc tế và Trao đổi Ngoại hối; Luật Vệ sinh thực phẩm; Luật Thuế quan và Hải quan, Luật Tiêu chuẩn hóa và Dán nhãn các sản phẩm Nông và Ngư nghiệp; Luật Đo lường; Luật Bảo vệ sức khỏe…

Riêng mặt hàng nông sản, theo ông Shibata Masayuki- Chuyên gia tư vấn thương mại quốc tế- Hiệp hội Xúc tiến giao lưu đầu tư và thương mại Nhật Bản, các doanh nghiệp cần thực hiện các thủ tục kiểm dịch động vật, kiểm dịch thực vật, kiểm dịch thực phẩm và thủ tục thông quan. Ngoài ra, chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O) dành cho nông sản, thực phẩm nhập khẩu là cực kỳ quan trọng.

Việc kiểm tra hàng hoá nhập khẩu có 4 loại, bao gồm: Kiểm tra tại thời điểm nhập khẩu theo yêu cầu của văn phòng kiểm dịch; kiểm tra bằng máy; tự kiểm tra ở phòng thí nghiệm được chỉ định theo yêu cầu của văn phòng kiểm dịch Nhật Bản; kiểm tra bởi trung tâm y tế công cộng để lưu hành trên thị trường. Riêng kiểm tra ở phòng thí nghiệm áp dụng với sản phẩm có màu và chất bảo quản nhân tạo, các chất phụ gia, kết quả kiểm tra có hiệu lực sử dụng thông quan không cần kiểm tra trong vòng 1 năm kể từ ngày có kết quả.

Về mặt sản phẩm xuất khẩu sang Nhật Bản, ông Makoto Nakamura cũng khuyến cáo: Doanh nghiệp Việt Nam cần lưu ý đáp ứng các quy định trong Luật Vệ sinh an toàn thực phẩm của Nhật Bản, trong đó đặc biệt là hệ thống các chất phụ gia nhân tạo, có 1 số chất có thể được chấp nhận ở nước ngoài nhưng ở Nhật Bản không được chấp nhận. Tiếp đến là các quy định trong Luật Vệ sinh môi trường, chủ yếu liên quan đến sản phẩm bảo quản và trữ thực phẩm; quy định về dư lượng thuốc bảo vệ thực vật trong sản phẩm.

Ngoài ra, trên sản phẩm cũng cần được hiển thị rõ tên, thành phần, điều kiện bảo quản, nhà nhập khẩu, hạn sử dụng, thành phần dinh dưỡng của sản phẩm, thông tin về dị ứng. “Trước khi xuất khẩu, doanh nghiệp Việt Nam cũng cần kiểm tra kỹ sản phẩm của mình về tên hình ảnh đã được bảo hộ tại Nhật Bản chưa”, ông Makoto Nakamura thông tin thêm.

Được biết, để hạn chế tình trạng hàng hoá Việt Nam xuất khẩu sang Nhật Bản bị đưa vào diện kiểm soát do chất lượng không đảm bảo, Bộ Công Thương đã phối hợp với các bộ, ngành, hiệp hội đẩy mạnh việc tuyên truyền phổ biến và khuyến khích các doanh nghiệp chế biến xuất khẩu của Việt Nam áp dụng các hệ thống quản lý chất lượng như HACCP, ISO, SQF, GMP, GAP; phối hợp kiểm soát chất lượng vệ sinh an toàn thực phẩm, xây dựng các chế tài phù hợp với pháp luật để ngăn chặn hoạt động xuất khẩu những mặt hàng có nguy cơ vi phạm cao. Về lâu dài, bên cạnh hoạt động xác nhận và chứng nhận cho từng lô hàng xuất khẩu đủ tiêu chuẩn, hoạt động quản lý nhà nước về chất lượng đối với hàng xuất khẩu tập trung hơn vào công tác đánh giá và công nhận hệ thống quản lý chất lượng của các doanh nghiệp.