Xuất khẩu nông sản sang Ba Lan: Rào cản không đến từ thuế quan

Ưu thế lớn cho hàng nông sản

Theo ông Nguyễn Thành Hải - Tham tán thương mại - Thương vụ Việt Nam tại Ba Lan: Việt Nam còn nhiều dư địa đẩy mạnh xuất khẩu sang thị trường Ba Lan, nhất là với mặt hàng nông sản, thực phẩm.

Ông Nguyễn Thành Hải phân tích: Trong số nông sản, thực phẩm, gạo là mặt hàng có tiềm năng gia tăng kim ngạch xuất khẩu lớn nhất vào Ba Lan. Dù EVFTA đã có hiệu lực nhưng không phải bất cứ loại gạo nào của Việt Nam xuất khẩu vào EU cũng được hưởng ngay thuế suất 0%. Tuy nhiên, Uỷ ban châu Âu đã đưa ra hạn mức 80.000 tấn gạo Việt Nam được hưởng ưu đãi thuế mỗi năm, bao gồm 20.000 tấn gạo chưa xay xát + 30.000 tấn gạo xay xát + 30.000 tấn gạo thơm (gạo tấm không bị áp dụng hạn ngạch). Đặc biệt, gạo ST24 và ST25 của Việt Nam là chủng loại gạo mới cạnh tranh được với gạo Thái Lan. Hiện giá CIF các mặt hàng gạo này tới các nước EU, trong đó có Ba Lan đang thấp hơn 2-3% so với gạo Thái Lan, kể cả tính thuế nhập khẩu. “Gạo thơm có thể bán với giá cao hơn do thuế đối với loại gạo này về 0% ngay khi EVFTA có hiệu lực. Có thể đóng bao 5kg và 18kg nhưng thị trường Ba Lan phổ biến đóng bao 5kg”, ông Nguyễn Thành Hải nói.

Nông sản, thực phẩm - những mặt hàng có tiềm năng xuất khẩu vào thị trường Ba Lan

Tiếp đến là các loại quả và nước ép, 94% các loại rau quả, nước trái cây thuế đã về 0%, thị trường Ba Lan có nhu cầu rất cao về mặt hàng này, nhất là quả nhiệt đới như xoài, dứa, chanh leo, tuy nhiên hầu như chưa có mặt hàng này của Việt Nam trên thị trường. Tương tự, các loại nước cô đặc của xoài, dứa, chanh leo, nước mía, nước dừa đóng chai cũng đang có nhu cầu lớn, sản lượng sản xuất doanh nghiệp trong nước không đủ cung cấp cho thị trường Ba Lan.

Với mặt hàng cà phê, 60% nguyên liệu sử dụng chế biến cà phê tại thị trường Ba Lan là nhập khẩu từ Việt Nam thông qua các thương hiệu nước ngoài lớn. Tuy nhiên, thị trường Ba Lan đang chuyển hướng sang mua trực tiếp cà phê nguyên liệu từ các nhà sản xuất nên đây là cơ hội tốt cho doanh nghiệp xuất khẩu cà phê của Việt Nam. Hạt điều chế biến sâu cũng sẽ là mặt hàng có tiềm năng xuất khẩu lớn sang Ba Lan.

Về hàng thuỷ sản, lợi thế rõ rệt cho Việt Nam là mặt hàng tôm sú, tôm chân trắng đông lạnh. Do thuế tôm chân trắng đông lạnh xuất khẩu vào EU sẽ giảm dần về 0% sau 5 năm, trong khi Thái Lan áp dụng mức thuế cơ bản 12%, Ấn Độ chịu thuế 4,2%, Indonesia thuế 4,2%, Ecuador thuế cơ bản 12%. Cá tra, ba sa là mặt hàng thế mạnh của Việt Nam không chỉ tại thị trường Ba Lan mà còn toàn thế giới. Cách đây 10 năm Ba Lan là thị trường lớn nhất của cá tra, cá basa Việt Nam, tuy hiện nay có giảm sút do nhu cầu thị trường thay đổi nhưng nếu tập trung thì đây vẫn là thị trường tiềm năng cho mặt hàng này.

Buộc phải đáp ứng quy tắc xuất xứ

Với những ưu đãi hấp dẫn về thuế, cộng với năng lực sản xuất có tính cạnh tranh cao, hàng nông sản, thực phẩm của Việt Nam có thể thâm nhập sâu hơn vào thị trường Ba Lan. Tuy nhiên, ông Nguyễn Thành Hải cũng nhấn mạnh: Đáp ứng quy tắc xuất xứ là điều kiện bắt buộc để có thể hưởng lợi ích về thuế do EVFTA mang lại. Doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam tìm hiểu kỹ về các điều khoản linh hoạt để tận dụng, trong điều kiện sản xuất trong nước chưa đáp ứng được.

Hàng hoá nhập khẩu vào thị trường Ba Lan nói riêng và vào EU nói chung phải vượt qua hàng rào kỹ thuật và điều kiện về chất lượng rất cao. Với mặt hàng nông sản buộc phải có một số chứng chỉ như Global GAP, HACCP, IUU. Riêng với mặt hàng cá tra, cá basa cũng cần đặc biệt lưu ý hàm lượng Chlorate trong sản phẩm, cần minh bạch về lượng nước thêm vào cá.

“Người tiêu dùng Ba Lan đang dần chuyển sang tiêu thụ sản phẩm hữu cơ, thân thiện với môi trường. EU đã đưa ra quy định trong năm 2021, 2022 tất cả bao bì đựng thực phẩm trong siêu thị phải chuyển sang sản phẩm thân thiện môi trường không sử dụng sản phẩm nhựa. Doanh nghiệp Việt Nam cần biết, dần chuẩn bị để đón đầu xu hướng”, ông Nguyễn Thành Hải nói.

Ông Lương Hoàng Thái - Vụ trưởng Vụ Chính sách Thương mại đa biên (Bộ Công Thương) cũng đồng tình: Để tận dụng được ưu đãi từ EVFTA, doanh nghiệp cần đảm bảo sản phẩm của mình đáp ứng yêu cầu về quy tắc xuất xứ, về tiêu chuẩn kỹ thuật và về vệ sinh an toàn động thực vật của EU. Tìm hiểu kỹ một số biện pháp phòng vệ thương mại như thuế tự vệ, thuế chống trợ cấp, thuế chống bán phá giá và hạn ngạch thuế quan.