Vùng trung du và miền núi phía Bắc: Đẩy mạnh ứng dụng khoa học và công nghệ

Vải thiều Bắc Giang được xuất khẩu đi nhiều nước trên thế giới

Đánh thức tiềm năng

Tại Hội nghị giao ban KH&CN các tỉnh vùng trung du và miền núi phía Bắc lần thứ XVII do UBND tỉnh Lào Cai phối hợp với Bộ KH&CN tổ chức vào giữa tháng 5/2018, Thứ trưởng Bộ KH&CN Trần Văn Tùng cho biết, giai đoạn 2016-2018, hoạt động KH&CN của các tỉnh trong vùng đã có những kết quả khích lệ, đóng góp cho sự phát triển kinh tế - xã hội của từng tỉnh nói riêng và của cả vùng nói chung. Các hoạt động KH&CN trong vùng đã tập trung triển khai các nhiệm vụ, giải pháp với mục tiêu đưa KH&CN phục vụ trực tiếp cho phát triển các ngành, lĩnh vực; hỗ trợ phát triển các sản phẩm nông nghiệp, đặc biệt là nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, các sản phẩm chủ lực, trọng điểm của quốc gia theo chuỗi giá trị; hỗ trợ doanh nghiệp (DN) ứng dụng, đổi mới công nghệ; cải thiện môi trường kinh doanh.

“Một trong những đóng góp nổi bật nhất của hoạt động KH&CN trong vùng là việc đưa nhanh các kỹ thuật tiến bộ vào trồng trọt, chăn nuôi, thủy sản, cây dược liệu, rau, hoa chất lượng cao, nghiên cứu đề xuất mô hình hợp tác mới trong phát triển kinh tế, tuyên truyền, phổ biến kiến thức, giới thiệu nhân rộng mô hình KH&CN” - Thứ trưởng Trần Văn Tùng nhấn mạnh.

Trước vấn đề này, ông Nguyễn Văn Liễu - Vụ trưởng Vụ Phát triển KH&CN địa phương (Bộ KH&CN) - cho biết, vùng trung du và miền núi phía Bắc có 14 tỉnh. Đây là một trong những khu vực có điều kiện khó khăn nhất của cả nước, địa hình đồi núi hiểm trở, nền kinh tế có xuất phát điểm thấp,... Tuy nhiên, kết quả hoạt động KH&CN đã góp phần tạo chuyển biến mạnh mẽ trong tái cơ cấu kinh tế theo hướng nâng cao giá trị gia tăng trong sản xuất. Đặc biệt, trong nông-lâm nghiệp, KH&CN đã thúc đẩy phát triển các sản phẩm chủ lực, đặc sản của địa phương thông qua việc ứng dụng các tiến bộ về giống, kỹ thuật sản suất theo chuẩn GAP (Quy trình thực hành sản xuất nông nghiệp tốt), ứng dụng nông nghiệp công nghệ cao, xây dựng chỉ dẫn địa lý, phát triển nhãn hiệu tập thể…

Chính vì vậy, rất nhiều sản phẩm đặc sản trong vùng đã trở thành thương hiệu có tiếng như: Vải thiều Lục Ngạn, gà đồi Yên Thế (Bắc Giang); chè sạch, gà đồi Phú Bình (Thái Nguyên); quýt Quang Thuận (Bắc Kạn); cam Cao Phong (Hòa Bình); lúa gạo Séng Cù (Lào Cai); lúa gạo tẻ râu (Lai Châu); bò vàng Hà Giang; na dai, quýt Bắc Sơn (Lạng Sơn); hạt dẻ Trùng Khánh (Cao Bằng); mận hậu (Sơn La);... Các sản phẩm này đều có hiệu quả kinh tế cao. Chẳng hạn, vải thiều Lục Ngạn cho doanh thu trên 5.000 tỷ đồng trong các năm 2016, 2017. Hay, hàng năm, giá trị sản xuất từ chăn nuôi gà đồi Yên Thế đạt khoảng 1,2 nghìn tỷ đồng.

Tập trung nguồn lực

Ông Nguyễn Văn Liễu cho biết, trong thời gian tới, hoạt động KH&CN của vùng trung du và miền núi phía Bắc vẫn tập trung huy động các nguồn lực nhằm khai thác và phát triển các sản phẩm có lợi thế của vùng như tập trung nghiên cứu và phát triển cây dược liệu, cây thuốc. Đây là loại sản phẩm có nhiều tiềm năng phát triển và trên thực tế một số địa phương đã có chủ trương xây dựng đề án phát triển sản phẩm này như Hà Giang, Cao Bằng, Lào Cai...

Bên cạnh đó, nghiên cứu và ứng dụng công nghệ tiên tiến trong việc phát triển các sản phẩm rau, hoa xứ lạnh ở nhiều vùng có lợi thế khí hậu và đất đai như Sa Pa (Lào Cai), Quản Bạ (Hà Giang), Mộc Châu (Sơn La), Mẫu Sơn (Lạng Sơn), Sìn Hồ (Lai Châu), Thanh Sơn (Phú Thọ). Phát triển nuôi cá nước lạnh như cá tầm, cá anh vũ, cá chiên... ở những lưu vực các sông, hồ thủy lợi và thủy điện có điều kiện phù hợp như hồ Thác Bà, hồ thủy điện Sơn La, Lai Châu, vùng hồ và sông của Na Hang, hệ thống sông, suối vùng Hà Giang, Lào Cai, Lai Châu, Điện Biên…

Đồng thời, ứng dụng công nghệ để phát triển đàn gia súc có tiềm năng chăn nuôi thành sản phẩm hàng hóa như trâu vùng Tuyên Quang, Yên Bái; chăn nuôi bò thịt vùng cao của Hà Giang, Bắc Kạn, Điện Biên, Lai Châu; gia cầm ở Thái Nguyên, Bắc Giang, Phú Thọ,... Ngoài ra, tích cực áp dụng quy trình kỹ thuật sản xuất theo hướng VietGap và xây dựng chỉ dẫn địa lý, thương hiệu, nhãn hiệu hàng hóa gắn với việc phát triển thị trường tiêu thụ cho các sản phẩm đặc sản của địa phương như hồng không hạt ở Bắc Kạn, Lạng Sơn; miến dong chất lượng cao của Cao Bằng, Bắc Kạn, Thái Nguyên; cam quýt của Hà Giang, Lạng Sơn, Bắc Kạn,...

Theo ông Nguyễn Văn Liễu, nhằm đẩy mạnh ứng dụng KH&CN vào sản xuất, các tỉnh trong vùng cần đẩy mạnh hỗ trợ các nhóm khởi nghiệp, ươm tạo công nghệ, đổi mới sáng tạo trong các tổ chức KH&CN và DN. Bên cạnh đó, phát triển mạnh mẽ các loại hình dịch vụ và thị trường KH&CN, đẩy mạnh việc ứng dụng chuyển giao và đổi mới công nghệ của DN; quy hoạch, đào tạo nguồn nhân lực KH&CN gắn với quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội; tăng cường đầu tư tiềm lực, phát triển các trung tâm KH&CN, liên kết, phối hợp sử dụng hiệu quả các nguồn lực về cơ sở vật chất, kỹ thuật và nhân lực. Đồng thời, thành lập quỹ phát triển KH&CN cho phù hợp với thực tiễn ở từng địa phương, xã hội hóa các nguồn lực đầu tư cho KH&CN...