Việt Nam - Vân Nam: Thúc đẩy giao lưu kinh tế, thương mại và đầu tư

Từ lợi thế địa lý đến yêu cầu nâng cấp hợp tác

Quan hệ kinh tế, thương mại giữa Việt Nam và tỉnh Vân Nam (Trung Quốc) đang bước vào giai đoạn tăng tốc mới, khi các cơ chế hợp tác song phương ngày càng được hoàn thiện, hạ tầng kết nối liên tục được nâng cấp và nhu cầu thị trường hai bên ngày càng mở rộng. Tuy nhiên, để chuyển hóa tiềm năng thành giá trị thực chất, bài toán đặt ra không chỉ là tăng kim ngạch, mà là nâng cấp hợp tác theo chiều sâu, hướng tới chuỗi giá trị bền vững.

Thực tế, Việt Nam và Vân Nam có nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển quan hệ kinh tế - thương mại, đặc biệt là lợi thế về vị trí địa lý và hệ thống cửa khẩu biên giới. Tuy nhiên, trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu đang tái cấu trúc mạnh mẽ, hợp tác giữa hai bên không thể chỉ dừng ở trao đổi hàng hóa truyền thống.

Chia sẻ tại Hội nghị Giao thương Doanh nghiệp Việt Nam – Châu Văn Sơn (Vân Nam, Trung Quốc) mới đây, bà Nguyễn Thị Thu Thủy, Phó Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ xúc tiến thương mại và đầu tư cho biết, Việt Nam đang chủ động tái định vị trong chuỗi giá trị toàn cầu, hướng tới thu hút đầu tư có chọn lọc, ưu tiên các dự án công nghệ cao, công nghệ sạch, có giá trị gia tăng lớn và khả năng lan tỏa.

Đáng chú ý, nền tảng hợp tác giữa hai nước đang được củng cố thông qua hàng loạt thỏa thuận quan trọng như kết nối “Hai hành lang, Một vành đai” với sáng kiến “Vành đai và Con đường”, các dự án cầu đường bộ qua biên giới, hợp tác đường sắt… Đây là những yếu tố then chốt giúp giảm chi phí logistics, tăng khả năng kết nối và mở rộng không gian hợp tác.

Không chỉ dừng ở hạ tầng, Việt Nam cũng đang hoàn thiện thể chế thông qua “bộ tứ trụ cột” các nghị quyết lớn về đổi mới sáng tạo, hội nhập, phát triển kinh tế tư nhân và hoàn thiện pháp luật. Những thay đổi này đang tạo ra môi trường đầu tư hấp dẫn hơn, đồng thời định vị Việt Nam như một đối tác chiến lược trong khu vực.

Ở chiều ngược lại, Châu Văn Sơn (Vân Nam) cũng nổi lên như một “điểm nút” quan trọng trong chiến lược kết nối Trung Quốc với Đông Nam Á. Theo ông Tiết Đình Hải, Phó Cục trưởng Cục Thương mại Châu Văn Sơn, địa phương này đang tích cực thúc đẩy hợp tác với Việt Nam thông qua các hội chợ thương mại biên giới và các chương trình kết nối doanh nghiệp.

Số liệu cho thấy, năm 2025, kim ngạch xuất nhập khẩu giữa Châu Văn Sơn và Việt Nam đạt 2,9 tỷ nhân dân tệ, tăng 20,7% so với năm trước; giá trị hàng hóa qua cảng Thiên Bảo đạt hơn 7 tỷ nhân dân tệ, tăng tới 141,3%.

Những con số này không chỉ phản ánh đà phục hồi mạnh mẽ của thương mại song phương, mà còn cho thấy dư địa hợp tác còn rất lớn, đặc biệt trong các lĩnh vực nông sản, logistics, thương mại điện tử và công nghiệp chế biến.

Doanh nghiệp “bắt nhịp” cơ hội, mở rộng chuỗi giá trị

Nếu chính sách và hạ tầng là nền tảng, thì doanh nghiệp chính là lực lượng trực tiếp chuyển hóa cơ hội thành kết quả.

Thực tế tại hội nghị cho thấy sự quan tâm lớn của cộng đồng doanh nghiệp hai bên, với hơn 100 doanh nghiệp tham gia, đến từ nhiều lĩnh vực như nông sản, đồ uống, vật tư nông nghiệp, y tế, công nghệ và logistics.

Không dừng ở trao đổi thông tin, các doanh nghiệp đã tiến hành nhiều phiên giao thương trực tiếp, kết nối các cơ hội hợp tác cụ thể. Đáng chú ý, 6 thỏa thuận hợp tác đã được ký kết trong các lĩnh vực như dược liệu, dược phẩm và chế biến chè chất lượng cao, cho thấy xu hướng chuyển từ thương mại đơn thuần sang hợp tác sâu hơn trong sản xuất và chế biến.

Ở góc độ doanh nghiệp Việt Nam, bà Huỳnh Thị Cẩm Xuyên cho biết, thị trường Trung Quốc, đặc biệt là Vân Nam, vẫn là điểm đến giàu tiềm năng cho các sản phẩm nông sản, trong đó có ngành dừa, một ngành đang hướng tới đa dạng hóa sản phẩm và nâng cao giá trị.

Trong khi đó, lĩnh vực logistics và thương mại điện tử cũng nổi lên như một “mắt xích” quan trọng. Ông Phạm Tuấn Hoàng, Giám đốc Công ty CVF cho biết, doanh nghiệp hiện có năng lực thông quan lên tới 200.000 đơn hàng mỗi ngày tại cửa khẩu Hữu Nghị. Thông qua hội nghị, công ty đã nhận được nhiều đề nghị hợp tác về vận chuyển và dịch vụ logistics xuyên biên giới.

Điểm đáng chú ý là, các doanh nghiệp không chỉ tìm kiếm cơ hội xuất khẩu, mà còn quan tâm đến việc tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị, từ sản xuất, chế biến đến phân phối. Điều này cho thấy một bước chuyển trong tư duy: từ “bán hàng” sang “hợp tác phát triển”.

Trong khuôn khổ chương trình, đoàn doanh nghiệp Việt Nam cũng đã đi khảo sát, làm việc tại 03 Tập đoàn lớn của Châu Văn Sơn về dược liệu và phân phối, tìm hiểu quy trình gieo trồng, sản xuất, tinh chế ra đa dạng các sản phẩm cao cấp và giới thiệu tới thị trường bán lẻ để trao đổi về các khả năng hợp tác kinh doanh.

Thông qua hoạt động này, doanh nghiệp Việt Nam có cơ hội tiếp cận thực tế quy trình sản xuất, chế biến và hệ thống phân phối của phía bạn, từ đó tìm kiếm khả năng hợp tác sâu hơn, thay vì chỉ dừng ở giao dịch thương mại.

Việc tổ chức đoàn giao thương không chỉ mang ý nghĩa kết nối trước mắt, mà còn mở ra một chuỗi hoạt động xúc tiến dài hạn giữa các địa phương của Việt Nam và Vân Nam, hướng tới xây dựng các kênh hợp tác ổn định, bền vững và có chiều sâu hơn trong thời gian tới.

Có thể thấy, hợp tác kinh tế Việt Nam - Vân Nam đang đứng trước cơ hội lớn để bứt phá. Tuy nhiên, để tận dụng hiệu quả, đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ giữa chính sách, hạ tầng và doanh nghiệp. Nhà nước cần tiếp tục hoàn thiện thể chế, thúc đẩy kết nối hạ tầng và hỗ trợ xúc tiến thương mại. Trong khi đó, doanh nghiệp cần nâng cao năng lực sản xuất, đáp ứng tiêu chuẩn thị trường và chủ động tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng.