Việt Nam thúc đẩy hoàn thiện pháp luật thực thi EVFTA

	Hiệp định EVFTA giúp Việt Nam thu hút đầu tư có chất lượng hơn
	Thực thi Hiệp định EVFTA: Quy tắc xuất xứ vẫn là trở ngại đối với doanh nghiệp

Rà soát, đồng bộ hệ thống văn bản pháp luật

Hiệp định EVFTA chính thức đi vào thực thi trong bối cảnh hết sức đặc biệt, khi Việt Nam và EU đều phải đối mặt với thách thức mà dịch Covid-19 mang lại.

Ông Lương Hoàng Thái – Vụ trưởng Vụ Chính sách thương mại đa biên, Bộ Công Thương đánh giá, EVFTA là một FTA chất lượng cao với những cam kết sâu, rộng, EVFTA đã góp phần giúp doanh nghiệp Việt Nam đứng vững trong giai đoạn dịch bùng phát.

Theo đại diện Vụ Chính sách thương mại đa biên, những tác động mang tính trợ lực của EVFTA được thể hiện qua những con số tăng trưởng về kim ngạch xuất, nhập khẩu của Việt Nam sang thị trường này.

Tăng trưởng về kim ngạch xuất, nhập khẩu của Việt Nam sang thị trường EU đang tích cực nhờ EVFTA

Là một FTA thế hệ mới với các tiêu chuẩn cao, độ bao phủ sâu và rộng, điều chỉnh nhiều lĩnh vực của kinh tế, thương mại, Hiệp định EVFTA đòi hỏi toàn bộ hệ thống cơ quan quản lý trong nước phải có sự đầu tư và thúc đẩy cải cách thể chế, chính sách theo hướng minh bạch, chặt chẽ cũng như thuận lợi trong thực tiễn triển khai.

Bởi vậy, kể từ khi Hiệp định EVFTA được thực thi tới nay, ông Lương Hoàng Thái cho biết, các bộ, ngành và cơ quan liên quan của Việt Nam đã chủ động và nỗ lực thực hiện đầy đủ cam kết, nhất là nghĩa vụ đòi hỏi phải hoàn thiện hệ thống chính sách, quy định trong nước và thể chế.

Cụ thể, Chính phủ và các bộ, ngành đã sửa đổi, ban hành mới nhiều văn bản quy phạm pháp luật ở cấp Luật, Nghị định, Quyết định của Thủ tướng Chính phủ, Thông tư trong các lĩnh vực liên quan đến thuế quan, nông nghiệp, xuất xứ hàng hóa, phòng vệ thương mại, phát triển bền vững…

Bên cạnh đó, Việt Nam đã và đang tiếp tục rà soát đồng bộ hệ thống văn bản pháp luật hiện hành để đảm bảo tính tương thích với cam kết của hiệp định cũng như đưa ra điều chỉnh kịp thời nhằm tạo thuận lợi cho quá trình tận dụng cam kết của doanh nghiệp.

Mới đây, trong báo cáo tác động của EVFTA sau hai năm thực thi, Trung tâm WTO và Hội nhập (VCCI) cũng đã đưa ra đánh giá về công tác xây dựng, hoàn thiện pháp luật thực thi EVFTA của Việt Nam.

Kết quả rà soát của VCCI cho thấy, trong hai năm qua, đã có 9 văn bản quy phạm pháp luật (VBQPPL) được sửa đổi, bổ sung, ban hành nhằm thực thi các cam kết cụ thể trong 6 chương và 1 nghị định thư của Văn kiện EVFTA.

Theo VCCI, dù được soạn thảo với tiến độ nhanh hơn thông thường, phần lớn các VBQPPL thực thi EVFTA đều ban hành chậm so với mốc yêu cầu của Hiệp định là ngày 1/8/2020 (trung bình các VBQPPL về thương mại hàng hóa ban hành chậm 66 ngày, các văn bản về quy tắc chậm 632 ngày).

Trong khi tất cả các văn bản này đều bảo đảm tuân thủ yêu cầu cam kết (thông qua quy định về áp dụng hồi tố, áp dụng trực tiếp hoặc cách thức khác), việc ban hành chậm vẫn ít nhiều ảnh hưởng tới hiệu quả tận dụng cam kết EVFTA giai đoạn đầu của doanh nghiệp.

Về mức độ tương thích, bà Nguyễn Thị Thu Trang - Giám đốc Trung tâm WTO và Hội nhập cho hay, qua rà soát cho thấy phần lớn các quy định trong các VBQPPL thực thi EVFTA đều tương thích với cam kết của hiệp định mà chúng "nội luật hóa". Một số trường hợp quy định còn thực hiện các cam kết ở mức cao hơn yêu cầu hoặc với lộ trình sớm hơn (nhất là các quy định về đấu thầu gói thầu EVFTA).

Song, theo đại diện Trung tâm WTO và Hội nhập, vẫn có một vài trường hợp quy định "nội luật hóa" chưa hoàn toàn bám sát cam kết (ví dụ về sở hữu trí tuệ), đặt thêm điều kiện làm hạn chế quyền hưởng ưu đãi (ví dụ về điều kiện nộp chậm chứng từ xuất xứ), hoặc hiện trạng pháp luật chưa bảo đảm việc thực thi cam kết EVFTA trên thực tế (ví dụ về quyền tự do liên kết của người lao động).

Tăng cường phổ biến về EVFTA

Trên cơ sở những hiệu quả đạt được, tới đây, công tác hoàn thiện pháp luật sẽ tiếp tục được thúc đẩy. Đồng thời, Bộ Công Thương sẽ tăng cường thông tin về các cam kết từ hiệp định tới doanh nghiệp, địa phương.

Liên quan đến vấn đề này, ông Lương Hoàng Thái cho biết thêm, thời gian qua, Bộ Công Thương và các bộ ngành liên quan đã phối hợp tổ chức hơn rất nhiều hội nghị, hội thảo, khóa tập huấn để phổ biến về EVFTA.

Nội dung phổ biến tập trung vào các thông tin chung về Hiệp định, các vấn đề chính được quan tâm như cắt giảm thuế, quy tắc xuất xứ, phát triển bền vững, dịch vụ - đầu tư. Đặc biệt, nhiều hội nghị, hội thảo và khóa tập huấn được Bộ Công Thương đổi mới hình thức tuyên truyền trên nền tảng trực tuyến do ảnh hưởng bởi dịch Covid-19.

Đặc biệt, Cổng thông tin điện tử về FTA tại địa chỉ http://fta.moit.gov.vn (FTAP) do Bộ Công Thương phối hợp với các cơ quan liên quan xây dựng theo nguồn hỗ trợ của Chính phủ Australi và Ngân hàng Thế giới (WB) đã được khai trương vào ngày 23/12/2020.

Với khả năng cung cấp thông tin có tương tác trực tuyến cũng như cơ chế tìm kiếm dữ liệu thông minh và giao diện thân thiện, FTAP sẽ giúp cộng đồng doanh nghiệp và người dân thuận lợi hơn trong việc tiếp cận thông tin hữu ích, cam kết của Việt Nam trong các FTA mà Việt Nam đã tham gia.

Thời gian tới, Bộ Công Thương sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành liên quan, các tỉnh, thành trong cả nước tổ chức đồng bộ hoạt động tuyên truyền, phổ biến về Hiệp định. Cụ thể, việc tuyên truyền tập trung vào lĩnh vực doanh nghiệp quan tâm, ngành hàng có thế mạnh xuất khẩu của Việt Nam cũng như những cam kết mang tính tiêu chuẩn cao của Hiệp định như thương mại và phát triển bền vững, mua sắm chính phủ, sở hữu trí tuệ.

Bên cạnh đó, Bộ Công Thương sẽ phối hợp chặt chẽ với chuyên gia đến từ bộ, ngành, thương vụ Việt Nam tại thị trường nước ngoài, những gương doanh nghiệp thành công để có những chia sẻ chuẩn xác nhất về chuyên môn và thực tế nhất từ quá trình này. Qua đó có thể giúp doanh nghiệp nắm vững, hiểu rõ và tận dụng hiệu quả các cam kết, cũng như chủ động trong quá trình đưa Hiệp định này vào đời sống sản xuất, kinh doanh.