Vì sao các ngân hàng trung ương vẫn 'khát' vàng?

Dữ liệu mới nhất từ Hội đồng Vàng thế giới cho thấy các ngân hàng trung ương đã bán ròng 30 tấn vàng trong tháng 3, chủ yếu do hoạt động bán mạnh từ Thổ Nhĩ Kỳ và Nga. Tuy nhiên, bức tranh tổng thể của thị trường kim loại quý vẫn tích cực khi nhiều quốc gia tiếp tục tăng dự trữ trong giai đoạn giá điều chỉnh. Ba Lan, Uzbekistan và Kazakhstan vẫn duy trì hoạt động mua vào, trong khi Trung Quốc kéo dài chuỗi tích lũy vàng nhiều tháng liên tiếp.

Đối với giới đầu tư, điều quan trọng không nằm ở áp lực bán ròng trong một tháng, mà là xu hướng chiến lược đã hình thành trong khoảng 4 năm trở lại đây. Việc tích trữ vàng ngày càng trở thành một quyết sách dài hạn, gắn với mục tiêu đa dạng hóa dự trữ ngoại hối, ứng phó bất ổn địa chính trị và giảm phụ thuộc vào đồng USD.

Trung Quốc tiếp tục là nhân tố trung tâm của xu hướng này. Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc hiện đã nâng dự trữ vàng chính thức trong 18 tháng liên tiếp. Dù nước này không có dấu hiệu điều hành dự trữ dựa trên biến động giá ngắn hạn, dữ liệu cho thấy họ vẫn tranh thủ mua thêm khi giá giảm. Riêng trong tháng 3, ngân hàng này đã mua 8 tấn vàng - mức mua hàng tháng lớn nhất kể từ tháng 12 năm 2024, trong bối cảnh giá vàng vẫn thấp hơn khoảng 16% so với mức đỉnh lịch sử thiết lập vào tháng 1 năm 2026.

Hoạt động mua vàng của Trung Quốc có vai trò quan trọng đối với thị trường toàn cầu, song về dài hạn, điều đáng chú ý hơn là tỷ trọng vàng trong danh mục dự trữ ngoại hối toàn cầu hiện vẫn còn khá thấp. Theo Hội đồng Vàng Thế giới, vàng hiện chỉ chiếm khoảng 15% tổng tài sản dự trữ toàn cầu, đồng nghĩa vẫn còn dư địa lớn để các quốc gia tiếp tục gia tăng phân bổ vào kim loại quý này.

Ngay cả khi giá vàng thế giới đang neo ở vùng cao, nhiều bên mua mới vẫn xuất hiện. Quyết định mua vàng lần đầu tiên trong lịch sử của Kosovo cho thấy ngay cả các ngân hàng trung ương quy mô nhỏ cũng đang tìm cách củng cố sự ổn định của dự trữ quốc gia thông qua vàng. Xu hướng này củng cố quan điểm rằng vai trò của vàng trong hệ thống tiền tệ toàn cầu đang ngày càng được mở rộng, thay vì suy giảm.

Đáng chú ý, hành vi gần đây cho thấy nhu cầu vàng từ các ngân hàng trung ương đã bớt nhạy cảm với giá hơn so với các chu kỳ trước. Các chuyên gia nhận định điều này phản ánh việc các tổ chức tài chính chính thức đang tập trung nhiều hơn vào chiến lược dài hạn thay vì định giá ngắn hạn.

Chính lực cầu này đang góp phần tạo ra lực đỡ, hỗ trợ cho giá vàng. Dù các vị thế đầu cơ hay dòng vốn ETF vẫn có thể khiến giá biến động mạnh trong ngắn hạn, lực mua từ khu vực ngân hàng trung ương đang trở thành nền tảng ổn định hơn cho thị trường mỗi khi xuất hiện nhịp điều chỉnh.

Tuy vậy, điều đó không đồng nghĩa vàng sẽ miễn nhiễm với các đợt giảm sâu. Lợi suất trái phiếu tăng, đồng USD mạnh lên hoặc căng thẳng địa chính trị thay đổi đều có thể gây áp lực lên giá vàng trong ngắn hạn. Song, chừng nào các ngân hàng trung ương vẫn coi vàng là tài sản dự trữ cốt lõi, những đợt giảm mạnh nhiều khả năng sẽ tiếp tục kích hoạt nhu cầu mua vào từ các quốc gia.

Hiện tại, thị trường vàng dường như vẫn đang trong giai đoạn tích lũy khi nhà đầu tư chờ đợi các yếu tố kinh tế vĩ mô mới. Nhưng phía sau sự trầm lắng đó, các ngân hàng trung ương vẫn âm thầm gom vàng và đây có thể sẽ là một trong những lực đỡ quan trọng nhất đối với giá vàng trong những tháng còn lại của năm 2026.