Thương mại xanh với EU: Khuyến nghị nào cho Việt Nam?

Tiêu chuẩn xanh ngày càng phổ biến

Theo ông Vũ Bá Phú- Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương), tại thị trường EU, tiêu dùng xanh đang trở nên ngày một phổ biến. Nếu như trước đây, tiêu chuẩn xanh chỉ thấy ở phân khúc cao cấp thì nay đã trở thành yêu cầu phổ biến trên mọi phân khúc thị trường, đối với mọi hàng hoá nhập khẩu.

Doanh nghiệp EU quan tâm đến sản phẩm chế biến của Việt Nam

Bản chất quy định xanh của EU nhằm đảm bảo mọi mặt hàng tiêu dùng không kèm theo rủi ro cho môi trường, người dân và chuỗi cung ứng. Về chính sách, năm 2014, EU đã có đạo luật báo cáo nội dung phi tài chính và được chỉnh sửa dần sau khi Thoả thuận xanh ra đời. Tháng 11/2021, EU ban hành luật cấm nhập khẩu sản phẩm liên quan đến nạn phá rừng. Ngày 10/11/2022, EU ban hành luật báo cáo bền vững của doanh nghiệp EU, con số doanh nghiệp phải báo cáo về chuỗi cung ứng ước tính lên đến 50.000 doanh nghiệp.

“Phát triển xanh, tăng trưởng xanh, kinh tế tuần hoàn đang trở thành xu hướng trên toàn cầu và được thực hành quyết liệt trên các nền kinh tế phát triển như EU”, ông Vũ Bá Phú nói.

Với Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - EU (EVFTA), ông Bartosz Cieleszynski - Phó trưởng Ban Thương mại, Phái đoàn Liên minh châu Âu tại Việt Nam - cho rằng: EVFTA có tiềm năng lớn để thúc đẩy thương mại xanh và hỗ trợ toàn diện các mục tiêu bền vững. Kết quả của EVFTA rất quan trọng với việc dỡ bỏ rộng rãi gần như hoàn toàn tất cả thuế quan đối với 71% hàng hóa Việt Nam xuất khẩu vào EU và 65% của hàng hóa EU vào Việt Nam.

Quan trọng hơn, việc tháo dỡ hoàn toàn thuế quan của hai bên với sự cam kết trong Chương Thương mại và Phát triển bền vững sẽ tạo điều kiện mạnh mẽ cho dòng chảy thương mại của các sản phẩm xanh.

Lưu ý từ các chuyên gia

Yêu cầu xanh trong thương mại với EU ngày một được quy định hoá và thực hiện nghiêm ngặt, như nhận định của ông Vũ Bá Phú: Trong 5 năm tới, nếu hàng hoá Việt Nam không đáp ứng được các tiêu chuẩn xanh thì không thể xuất khẩu vào EU và rất khó quay lại thị trường này. Tuân thủ cuộc chơi là con đường duy nhất của Việt Nam nếu muốn duy trì quan hệ thương mại với EU.

EU khuyến khích nhập khẩu sản phẩm nông nghiệp được canh tác hữu cơ

Dẫn kết quả báo cáo của nhiều tổ chức quốc tế, ông Vũ Bá Phú cho hay: Trong bối cảnh chưa có hệ thống kiểm tra, kiểm soát và tự báo cáo, doanh nghiệp được khuyến cáo sử dụng tối đa các loại chứng chỉ đảm bảo độ minh bạch, có hệ thống báo cáo truy xuất nguồn gốc rõ ràng. Và nên chọn chứng chỉ phù hợp trong tổng số trên 300 chứng nhận tiêu chuẩn xanh, hữu cơ, phát triển bền vững…

Đồng tình với chia sẻ trên, ông Bartosz Cieleszynski khẳng định: Mỗi doanh nghiệp trong cộng đồng kinh doanh Việt Nam có thể tham gia vào công nghệ xanh và thương mại xanh. Với nền kinh tế định hướng xuất khẩu như Việt Nam, công nghệ xanh và thương mại bền vững nên bắt đầu từ các ngành chủ lực xuất khẩu như nông – lâm – ngư nghiệp.

Một lưu ý quan trọng khác, EU tập trung khuyến khích canh tác hữu cơ vì tất cả các lợi ích mà sản phẩm hữu cơ mang đến cho môi trường, nước, đất, hệ vi sinh, động vật, thu nhập của nông dân, tạo việc làm, phát triển nông thôn… Với tầm quan trọng ngày càng tăng của canh tác hữu cơ tại EU, các nhà xuất khẩu từ Việt Nam nên cân nhắc chú trọng hơn vào việc quảng bá khái niệm canh tác hữu cơ nhằm đáp ứng tốt hơn sở thích của người tiêu dùng EU.

Trong tiến trình thúc đẩy thương mại xanh giữa Việt Nam với EU, Bộ Công Thương giữ vai trò quan trọng. Trong thời gian tới, Bộ sẽ triển nhiều nội dung nhằm hỗ trợ doanh nghiệp xúc tiến xuất khẩu xanh.Cụ thể, Bộ sẽ nhanh chóng triển khai các hoạt động nhằm nâng cao nhận thức của các cấp các ngành và toàn xã hội về chuyển đổi xanh đang diễn ra mạnh mẽ trên toàn thế giới và có chiến lược cụ thể để định vị Việt Nam là công xưởng xanh của thế giới. Hình thành hệ thống quy định pháp luật về bộ tiêu chuẩn xanh trong sản xuất, chuỗi cung ứng, thương mại xanh, trong đó ưu tiên kinh tế tuần hoàn và triển khai các mô hình kinh doanh mới. Song song với đó, xây dựng cơ chế, chính sách hỗ trợ quá trình chuyển đổi và áp dụng tiêu chuẩn xanh. Nâng cấp mạng lưới xúc tiến thương mại từ trung ương tới địa phương để nâng cao năng lực và hỗ trợ doanh nghiệp xuất khẩu hiệu quả.