Thương mại điện tử tăng tốc: Ngành logistics đối diện thách thức mới

Khi khoảng cách địa lý thành áp lực cạnh tranh

Sự phát triển của thương mại điện tử đang làm thay đổi cách doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận thị trường quốc tế. Thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào các đơn hàng lớn và phương thức phân phối truyền thống, doanh nghiệp có thêm cơ hội đưa sản phẩm đến người tiêu dùng nước ngoài thông qua các nền tảng số. Tuy nhiên, khi khoảng cách địa lý không còn là rào cản lớn đối với hoạt động giao dịch, khâu vận chuyển lại trở thành một trong những thách thức quyết định khả năng cạnh tranh.

Đặc biệt, với các đơn hàng xuyên biên giới, người mua không chỉ quan tâm đến giá bán và chất lượng sản phẩm mà còn kỳ vọng thời gian giao hàng nhanh, thông tin vận chuyển minh bạch và khả năng xử lý sự cố. Điều này khiến logistics không còn đơn thuần là khâu hỗ trợ phía sau, mà trở thành một phần quan trọng trong trải nghiệm mua sắm và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trên thị trường thương mại điện tử.

Thương mại điện tử xuyên biên giới phát triển kéo theo sự gia tăng nhu cầu vận chuyển hàng hóa giữa các trung tâm sản xuất và thị trường tiêu thụ lớn.

Quy mô giao thương ngày càng lớn đồng nghĩa với áp lực gia tăng đối với hệ thống logistics. Hàng hóa không chỉ cần được vận chuyển với chi phí hợp lý mà còn phải đáp ứng những yêu cầu khắt khe về thời gian, khả năng truy xuất và tính ổn định của chuỗi cung ứng. Đối với thương mại điện tử, nơi quyết định mua hàng có thể được đưa ra chỉ sau vài thao tác trên nền tảng số, sự chậm trễ trong giao nhận có thể ảnh hưởng trực tiếp đến trải nghiệm khách hàng, tỷ lệ hoàn tất đơn hàng và uy tín của nhà bán.

Thách thức càng rõ nét khi cơ cấu hàng hóa tham gia chuỗi thương mại quốc tế ngày càng đa dạng. Bên cạnh hàng tiêu dùng thông thường, nhu cầu vận chuyển các sản phẩm có giá trị cao, yêu cầu bảo quản và thời gian giao nhận nghiêm ngặt như linh kiện bán dẫn, máy chủ, thiết bị công nghệ cũng gia tăng. Đây là những nhóm hàng gắn với sự mở rộng của ngành sản xuất tiên tiến, trung tâm dữ liệu và hạ tầng trí tuệ nhân tạo (AI).

Theo báo cáo Phân tích Thị trường Vận tải Hàng hóa Hàng không của Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế (IATA), trong tháng 7/2026, hành lang vận tải châu Á - Bắc Mỹ tăng trưởng 9% so với cùng kỳ năm trước. Đây cũng là tuyến vận tải hàng hóa hàng không chủ đạo có tốc độ tăng trưởng nhanh nhất thế giới.

Con số này cho thấy nhu cầu kết nối hàng hóa giữa hai khu vực tiếp tục tăng, đồng thời phản ánh áp lực lên năng lực vận chuyển xuyên Thái Bình Dương. Khi lưu lượng hàng hóa tăng nhanh, nguy cơ quá tải vào các giai đoạn cao điểm, biến động thời gian giao nhận và chi phí logistics trở thành những vấn đề doanh nghiệp phải tính toán trong chiến lược kinh doanh.

Với các nhà bán hàng thương mại điện tử, bài toán không chỉ nằm ở việc tìm được đơn vị vận chuyển mà còn là khả năng duy trì dịch vụ ổn định khi lượng đơn hàng tăng đột biến. Nếu khâu vận chuyển không theo kịp tốc độ mở rộng thị trường, lợi thế về giá bán, quảng cáo hay khả năng tiếp cận khách hàng trên nền tảng số đều có thể bị suy giảm.

Mở rộng mạng lưới vận chuyển

Khi nhu cầu vận chuyển gia tăng, các hãng logistics quốc tế đang tiếp tục điều chỉnh mạng lưới để tăng năng lực kết nối giữa châu Á và Bắc Mỹ. Ngày 4/11, Tập đoàn Federal Express, một trong những công ty vận tải chuyển phát nhanh lớn nhất thế giới đã công bố bổ sung 567.000 kg năng lực chuyên chở mỗi tuần trên các tuyến xuyên Thái Bình Dương, tương đương khoảng 1,25 triệu pound. Dịch vụ mới sử dụng máy bay Boeing 777F với tần suất 5 chuyến mỗi tuần.

Đối với khách hàng tại Việt Nam, mạng lưới được tăng cường bổ sung cửa ngõ Clark (Philippines) vào tuyến Hà Nội - Bangkok hiện có, tạo thêm kết nối với hệ thống vận chuyển của FedEx tại Hoa Kỳ. Hàng hóa từ khu vực châu Á - Thái Bình Dương có thể tiếp tục được luân chuyển qua Anchorage (Alaska) đến trung tâm trung chuyển toàn cầu tại Memphis (Tennessee).

Đáng chú ý, mạng lưới mới còn bổ sung tuyến kết nối đến Dallas - Fort Worth với tần suất 5 chuyến mỗi tuần. Đây là khu vực có vai trò quan trọng trong hệ sinh thái công nghệ và trung tâm dữ liệu tại Hoa Kỳ. Việc tăng cường kết nối đến những thị trường này được kỳ vọng hỗ trợ hoạt động vận chuyển các mặt hàng có giá trị cao, trong đó có chất bán dẫn, máy chủ và linh kiện phục vụ phát triển hạ tầng AI.

Bà Ee-Hui Tan, Giám đốc Khai thác FedEx tại Việt Nam và Campuchia cho biết: “Trong quá trình mở rộng hoạt động tại các thị trường lớn của Hoa Kỳ, doanh nghiệp Việt Nam cần năng lực chuyên chở ổn định và khả năng kết nối đáng tin cậy để biến cơ hội tăng trưởng thành hiện thực. Bằng việc củng cố mạng lưới xuyên Thái Bình Dương, FedEx giúp các nhà xuất khẩu tự tin mở rộng quy mô vận chuyển, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của khách hàng và bảo đảm hàng hóa được luân chuyển ổn định, đúng thời hạn, đặc biệt trong những giai đoạn cao điểm".

Trên thực tế, một tuyến vận chuyển nhanh chưa chắc đồng nghĩa với một đơn hàng được giao nhanh nếu hàng hóa mất nhiều thời gian ở khâu thông quan, kiểm tra chứng từ hoặc xử lý tại kho trung chuyển. Tương tự, năng lực chuyên chở lớn hơn cũng chưa thể giúp doanh nghiệp cải thiện hiệu quả kinh doanh nếu chi phí logistics chiếm tỷ trọng quá cao trong giá thành sản phẩm.

Đây là vấn đề đáng lưu ý đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ, hộ kinh doanh đang tìm cách tiếp cận khách hàng quốc tế thông qua các nền tảng thương mại điện tử. So với doanh nghiệp lớn có khả năng tổ chức chuỗi cung ứng riêng, nhóm này thường hạn chế hơn về nguồn lực tài chính, kinh nghiệm xuất khẩu và khả năng đàm phán giá dịch vụ vận chuyển. Vì vậy, dù có thể tiếp cận thị trường rộng lớn hơn nhờ nền tảng số, họ vẫn gặp khó trong việc bảo đảm chi phí giao hàng cạnh tranh và duy trì chất lượng dịch vụ.

Mặt khác, sự phát triển của thương mại điện tử xuyên biên giới cũng đòi hỏi logistics phải gắn với các giải pháp công nghệ. Việc theo dõi hành trình đơn hàng, cập nhật trạng thái vận chuyển, quản lý chứng từ và dự báo nhu cầu cần được kết nối xuyên suốt giữa nhà bán, nền tảng thương mại điện tử và đơn vị vận chuyển. Nếu dữ liệu bị phân tán hoặc thiếu đồng bộ, doanh nghiệp khó kiểm soát tiến độ giao hàng, trong khi người mua cũng thiếu thông tin để theo dõi đơn hàng.

Khi thương mại điện tử ngày càng vượt qua giới hạn thị trường nội địa, năng lực logistics sẽ trở thành một trong những yếu tố quyết định doanh nghiệp có thể biến cơ hội tiếp cận khách hàng toàn cầu thành doanh thu thực tế hay không. Nếu không tháo gỡ được những điểm nghẽn trong vận chuyển và hoàn tất đơn hàng, lợi thế mà các nền tảng số mang lại sẽ khó chuyển hóa thành sức cạnh tranh bền vững cho hàng hóa Việt Nam.