Thương mại điện tử B2B: 'Dòng chảy' mới của xuất khẩu toàn cầu

Thời cơ giúp doanh nghiệp tăng tốc, bứt phá 

Chia sẻ về nội dung này tại Hội thảo “Xu hướng thương mại điện tử năm 2026 – Xây dựng và bảo vệ thương hiệu trong kỷ nguyên mới” vừa qua, bà Nguyễn Thị Phương Uyên - Giám đốc Marketing Alibaba.com Việt Nam cho biết, trong bối cảnh kinh tế toàn cầu nhiều biến động, thương mại điện tử B2B xuyên biên giới đang nổi lên như một “đường cao tốc” mới, giúp doanh nghiệp rút ngắn khoảng cách với thị trường quốc tế.

Theo bà Nguyễn Thị Phương Uyên, nếu trước đây nhiều doanh nghiệp Việt Nam chủ yếu xoay quanh thị trường nội địa hoặc xuất khẩu theo phương thức truyền thống, thì những biến động lớn từ sau đại dịch Covid-19 đã buộc họ phải suy nghĩ khác. Việc đứt gãy chuỗi cung ứng, Trung Quốc đóng cửa biên giới trong thời gian dài đã làm dịch chuyển dòng chảy thương mại toàn cầu, tạo cơ hội cho các trung tâm sản xuất mới nổi lên, trong đó ASEAN, đặc biệt là Việt Nam, được đánh giá là điểm sáng.

Dẫn số liệu từ các tổ chức nghiên cứu quốc tế, bà Nguyễn Thị Phương Uyên cho biết, dòng chảy thương mại toàn cầu giai đoạn 2023 - 2033 được dự báo sẽ tăng tốc mạnh mẽ, với sự dịch chuyển rõ rệt từ Trung Quốc sang các quốc gia ASEAN và Nam Á. Đáng chú ý, Việt Nam nằm trong khu vực được dự báo có dòng chảy thương mại mạnh sang các thị trường lớn như Mỹ và châu Âu.

Mặc dù tăng trưởng GDP toàn cầu đang có xu hướng chậm lại, theo dự báo của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), mức tăng trưởng chỉ còn khoảng 2,4%, nhưng thương mại điện tử B2B xuyên biên giới lại đi theo quỹ đạo ngược. Theo Bộ Thương mại Hoa Kỳ, các doanh nghiệp tham gia B2B online có thể đạt mức tăng trưởng kép hai chữ số, khoảng 14,5% mỗi năm trong giai đoạn 2022 - 2026, với quy mô giao dịch toàn cầu dự kiến lên tới 36.000 tỷ USD.

“Từ các dữ liệu này, có hai điều rất rõ ràng. Thứ nhất, ngày càng nhiều doanh nghiệp tham gia thương mại điện tử B2B. Thứ hai, những doanh nghiệp đi theo con đường này có khả năng đạt tốc độ tăng trưởng cao hơn mặt bằng chung” , bà Nguyễn Thị Phương Uyên phân tích.

Việt Nam - điểm đến mới của nhà mua hàng toàn cầu

Một trong những luận điểm quan trọng được bà Nguyễn Thị Phương Uyên Uyên nhấn mạnh là vị thế ngày càng nổi bật của Việt Nam trong mắt nhà mua hàng quốc tế.

Kết quả khảo sát của Alibaba.com với hơn 1.000 nhà mua hàng B2B toàn cầu cho thấy, 83% doanh nghiệp hiện nay ưu tiên tìm kiếm nguồn cung qua nền tảng thương mại điện tử. Trong đó, 74% nhà mua hàng thuộc thế hệ Millennials (nhóm đang nắm giữ các vị trí quản lý, quyết định mua hàng trong doanh nghiệp) mong muốn trải nghiệm mua sắm B2B có tính “cá nhân hóa” tương tự B2C: tìm kiếm bằng hình ảnh, gợi ý thông minh theo lịch sử hành vi, phản hồi nhanh và minh bạch.

“Nhà mua hàng ở đâu thì doanh nghiệp cần hiện diện ở đó", bà Uyên khẳng định. Và thực tế, Alibaba.com đang ghi nhận sự tăng trưởng mạnh mẽ của các sản phẩm “Made in Vietnam” trên nền tảng, nhất là trong bối cảnh nhiều nhà mua hàng toàn cầu chủ động đa dạng hóa nguồn cung.

Theo dữ liệu nội bộ của Alibaba.com, Việt Nam hiện nổi lên nhờ ba lợi thế lớn: chi phí hợp lý, nguồn cung đặc thù và chính sách thương mại thân thiện. Không phải chi phí rẻ bằng lao động giá thấp, mà là chi phí cạnh tranh dựa trên tay nghề, chất lượng sản phẩm và hiệu quả sản xuất.

Bên cạnh đó, Việt Nam hiện sở hữu 17 Hiệp định thương mại tự do (FTA) với hơn 60 quốc gia và vùng lãnh thổ, giúp nhiều mặt hàng xuất khẩu hưởng mức thuế ưu đãi từ 0 - 5%.

Ở góc nhìn của nhà mua hàng quốc tế, bà Nguyễn Thị Phương Uyên chia sẻ câu chuyện thực tế từ một khách hàng lớn của Alibaba.com tại Hoa Kỳ. Trước đây, doanh nghiệp này chỉ tập trung tìm nguồn cung từ Trung Quốc. Tuy nhiên, khi sang Việt Nam khảo sát, họ đánh giá cao khả năng đáp ứng chất lượng, tốc độ phản hồi nhanh, mức giá cạnh tranh và đặc biệt là môi trường chính sách ổn định, thân thiện. “Nếu doanh nghiệp Việt Nam đáp ứng tốt các tiêu chuẩn này, sản phẩm Made in Vietnam hoàn toàn có thể cạnh tranh sòng phẳng với các nhà cung cấp khác", theo chia sẻ từ nhiều khách hàng.

Những lợi thế đó đang thể hiện rõ qua các con số. Trong 9 tháng gần nhất, lượng tìm kiếm sản phẩm Made in Vietnam trên Alibaba.com tăng mạnh tại nhiều thị trường: Hoa Kỳ tăng 96%, Bangladesh 96%, Canada 62%…

Nhiều ngành hàng chủ lực của Việt Nam ghi nhận mức tăng trưởng ấn tượng như thực phẩm, đồ uống, bao bì, nhà cửa, sân vườn, nội thất, sản phẩm thân thiện môi trường từ tre, gỗ, nông sản nhiệt đới như gạo, cà phê, hạt điều, trái cây sấy.

Không dừng lại ở phân tích xu hướng, bà Nguyễn Thị Phương Uyên còn đưa ra những ví dụ cụ thể về doanh nghiệp Việt đã tận dụng tốt cơ hội từ thương mại điện tử B2B.

Trường hợp tiêu biểu là một doanh nghiệp xuất khẩu nông sản gia vị, tham gia Alibaba.com từ tháng 8/2022. Chỉ sau khoảng 15 - 16 tháng, doanh nghiệp này đạt doanh thu xuất khẩu 1,3 triệu USD vào cuối năm 2023. Nhận thấy nhu cầu lớn của thị trường quốc tế đối với trái cây sấy, doanh nghiệp nhanh chóng mở rộng danh mục sản phẩm. Kết quả, năm 2024 doanh thu tăng lên 3,6 triệu USD, gấp 2,8 lần năm trước. Bước sang năm 2025, doanh nghiệp đạt mức doanh thu bình quân 0,5 - 1 triệu USD mỗi tháng, xuất khẩu sang nhiều thị trường như: Hoa Kỳ, Canada, EU, Nhật Bản, Nga, Pakistan…

Một câu chuyện khác là doanh nghiệp cơ khí tham gia Alibaba.com từ giữa năm 2024. Ban đầu, doanh thu chỉ khoảng 200.000 USD trong 7 tháng. Tuy nhiên, nhờ chuyển hướng sang sản xuất sản phẩm hoàn thiện cho ngành nội thất - gia dụng, doanh nghiệp này đã nhanh chóng tiếp cận các thị trường mới như Nhật Bản, Ấn Độ và ký được những đơn hàng giá trị lớn, đưa tổng doanh thu năm 2025 lên khoảng 2,5 triệu USD, bất chấp những bất định về chính sách thuế toàn cầu.

Theo bà Uyên, điểm chung của các doanh nghiệp thành công là dám thay đổi chiến lược, chuyển từ B2C hoặc thị trường nội địa sang B2B xuất khẩu, tận dụng dữ liệu thị trường và công cụ số để đi nhanh hơn, xa hơn.

Thương mại điện tử B2B xuyên biên giới là xu hướng tất yếu, giúp doanh nghiệp tăng trưởng nhanh hơn mặt bằng chung. Việt Nam sở hữu nhiều lợi thế cạnh tranh: 17 FTA, nguồn cung đặc thù, chi phí hợp lý, chính sách thân thiện. Các chuyên gia cho rằng, doanh nghiệp cần chuyển từ tư duy “bán hàng nội địa” sang “xây dựng năng lực xuất khẩu số” để bứt phá trên thị trường toàn cầu.