Thực thi Hiệp định EVFTA: Quy tắc xuất xứ vẫn là trở ngại đối với doanh nghiệp

	1 năm thực thi hiệp định EVFTA: Việt Nam cần tận dụng ưu thế “người đi trước”
	Việt Nam – EU đẩy nhanh thực thi Hiệp định EVFTA, đưa quan hệ song phương lên tầm cao mới

Doanh nghiệp còn lúng túng về C/O

2 năm thực thi Hiệp định EVFTA (8/2020 - 7/2022), tổng kim ngạch xuất khẩu từ Việt Nam sang châu Âu (EU) đạt trị giá gần 83,6 tỷ USD, cao hơn 24% kim ngạch xuất khẩu trung bình năm trong suốt giai đoạn 2016-2019.

Tuy vậy, từ kết quả trên, một số nhận định cho rằng, tốc độ tăng trưởng trong kim ngạch thương mại Việt Nam - EU hiện nay còn chưa tương xứng với triển vọng phát triển hợp tác thương mại giữa hai bên.

Nguyên nhân, ngoài ảnh hưởng khách quan từ dịch bệnh, rất nhiều doanh nghiệp Việt gặp phải không ít những khó khăn trong quá trình tiếp cận thị trường EU và thực thi các quy định tại EVFTA. Theo đó, một trong những rào cản lớn nhất đến từ việc áp dụng Quy tắc xuất xứ (Rules of Origin), được quy định cụ thể trong Nghị định thư số 1 của EVFTA.

Quy tắc xuất xứ trong EVFTA được xây dựng dựa trên cơ sở Quy tắc xuất xứ ưu đãi thuế quan phổ cập (GSP) của EU dành cho các nước đang và kém phát triển, trong đó có Việt Nam, khi cho phép các nước này được hưởng một số ưu đãi thuế quan đặc biệt khi xuất hàng hoá vào thị trường EU.

Bộ Công Thương cho biết, GSP là cơ chế ưu đãi đơn phương của EU dành cho Việt Nam, trong khi EVFTA là ưu đãi song phương giữa EU và Việt Nam. Vì vậy, để được hưởng các ưu đãi thuế trong EVFTA, các doanh nghiệp xuất khẩu của Việt Nam cần phải tập trung chú ý đến các quy định về xuất xứ.

Song, đến nay, theo Bộ Công Thương nhiều doanh nghiệp vẫn còn lúng túng khi xử lý hồ sơ đề nghị cấp giấy chứng nhận xuất (C/O), thậm chí còn thiếu kiến thức và năng lực chuyển đổi sản xuất nhằm đáp ứng các yêu cầu từ phía EU đề ra, trong khi dư địa thị trường EU là rất lớn, với giá trị nhập khẩu lên tới 2.500 tỷ USD hàng hóa mỗi năm.

Ông Peter Bernhardt - Tư vấn trưởng của Dự án ARISE+ Việt Nam cũng đã đề xuất các bộ, ngành, hiệp hội, doanh nghiệp của Việt Nam cần tiếp tục đánh giá thực chất tình hình triển khai EVFTA, cùng làm rõ các khó khăn vướng mắc, từ đó đưa ra các giải pháp thực tiễn nhằm tiếp tục hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, nâng cao tiêu chuẩn và tăng cường sự phối hợp chặt chẽ giữa các bộ, ngành, cơ quan quản lý với các hiệp hội và doanh nghiệp xuất khẩu.

Nỗ lực hỗ trợ doanh nghiệp

Quy tắc xuất xứ trong Hiệp định EVFTA không hoàn toàn mới nhưng tương đối phức tạp. Chính vì vậy, để tận dụng tốt cơ hội mà Hiệp định mang lại, doanh nghiệp Việt Nam cần có sự chuẩn bị kỹ lưỡng để tận dụng Hiệp định hiệu quả trong thời gian tới.

Về phía Bộ Công Thương, ngay khi Hiệp định EVFTA có hiệu lực, Bộ đã nhanh chóng ban hành Thông tư số 11/2020/TT-BCT ngày 15/6/2020 quy định xuất xứ hàng hóa trong EVFTA, đồng thời tích cực phổ biến Thông tư đến các doanh nghiệp.

Theo đó, EVFTA cho phép áp dụng cơ chế cấp Giấy chứng nhận xuất xứ (C/O) (C/O mẫu EUR.1) và cơ chế tự chứng nhận xuất xứ hàng hóa. Cụ thể, đối với hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam, lô hàng có trị giá dưới 6.000 Euro, bất kỳ nhà xuất khẩu nào cũng được phép tự chứng nhận xuất xứ. Với lô hàng có trị giá trên 6.000 Euro, áp dụng cơ chế C/O do cơ quan, tổ chức được Bộ Công Thương ủy quyền cấp.

Ở chiều ngược lại, đối với hàng hóa nhập khẩu vào Việt Nam, lô hàng có trị giá dưới 6.000 euro, bất kỳ nhà xuất khẩu nào cũng được phép tự chứng nhận xuất xứ. Với lô hàng có trị giá trên 6.000 euro, chỉ có nhà xuất khẩu đủ điều kiện theo quy định của EU mới được tự chứng nhận xuất xứ.

Cùng với việc nhanh chóng ban hành các quy định về xuất xứ cho doanh nghiệp dễ thực thi, Bộ Công Thương đang áp dụng trên toàn quốc hệ thống khai báo C/O điện tử và cấp C/O qua internet. Nhờ đó, thời gian cấp C/O tại các Phòng Quản lý xuất nhập khẩu khu vực trực thuộc Cục Xuất nhập khẩu chỉ trong vòng 2 - 4 giờ làm việc, đặc biệt có phòng giải quyết thủ tục trong khoảng 1 giờ làm việc đối với những lô hàng xuất khẩu bằng đường hàng không.