Thực hiện Nghị quyết 26/NQ-TW: Đổi mới xúc tiến, tạo động lực tăng trưởng du lịch

Ông Lê Công Năng - Chủ tịch Diễn đàn doanh nhân Việt Nam, Chủ tịch Công ty Wondertour chia sẻ, để thực hiện mục tiêu Nghị quyết 26-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển du lịch Việt Nam thành ngành kinh tế mũi nhọn trong kỷ nguyên mới, cần hình thành một cơ chế đồng hành rõ ràng, đồng thời thay đổi tư duy từ khai thác những gì đang có sang đầu tư bài bản để tạo ra những giá trị mới cho du lịch.

Kiến tạo giá trị mới cho du lịch

- Nghị quyết số 26-NQ/TW về phát triển du lịch Việt Nam trở thành ngành kinh tế mũi nhọn trong kỷ nguyên mới được ban hành có ý nghĩa như thế nào đối với định hướng phát triển ngành du lịch trong giai đoạn tới?

Ông Lê Công Năng: Nghị quyết 26-NQ/TW có ý nghĩa rất lớn bởi không chỉ tiếp tục xác định du lịch là ngành kinh tế mũi nhọn mà còn đặt ra yêu cầu thay đổi căn bản mô hình phát triển du lịch Việt Nam trong giai đoạn mới.

Một trong những tư tưởng rất quan trọng là chuyển mạnh từ số lượng sang chất lượng, từ khai thác tài nguyên đơn thuần sang phát triển theo chiều sâu, nâng cao giá trị gia tăng; lấy văn hóa, bản sắc và chất lượng trải nghiệm làm lợi thế cạnh tranh. Bởi, trong thời gian khá dài, chúng ta vẫn còn nặng tư duy khai thác. Có bãi biển đẹp thì khai thác bãi biển, có di sản thì bán vé tham quan, có cảnh quan đẹp thì phát triển lưu trú. Trong khi những khâu tạo ra giá trị cao hơn như nghiên cứu thị trường, thiết kế sản phẩm, xây dựng thương hiệu, phát triển trải nghiệm, ứng dụng công nghệ và tái đầu tư cho tài nguyên chưa thực sự tương xứng.

Mặt khác, ở một bộ phận cơ sở kinh doanh vẫn tồn tại tình trạng nhỏ lẻ, manh mún, làm ăn theo mùa vụ, thậm chí có nơi còn mang tư duy “chộp giật”, đông khách thì tăng giá, chỉ quan tâm lợi ích trước mắt. Cách làm đó có thể đem lại doanh thu ngắn hạn nhưng về lâu dài lại làm tổn thương hình ảnh điểm đến và giảm khả năng quay trở lại của khách.

Vì vậy, tôi cho rằng tinh thần thực thi Nghị quyết có thể được cụ thể hóa thành ba chủ thể: Chính phủ kiến tạo - doanh nghiệp đồng hành - nhân dân hưởng ứng và thụ hưởng. Chính phủ kiến tạo bằng thể chế, quy hoạch, hạ tầng, chính sách thị thực, môi trường đầu tư, nguồn lực xúc tiến và những cơ chế khuyến khích đổi mới. Doanh nghiệp đồng hành bằng vốn, công nghệ, sản phẩm, nhân lực, chất lượng dịch vụ và trách nhiệm với điểm đến. Người dân tham gia xây dựng môi trường du lịch văn minh, thân thiện, gìn giữ văn hóa, đồng thời phải có cơ hội tạo việc làm, kinh doanh và hưởng lợi trực tiếp từ sự phát triển của du lịch.

- Nghị quyết 26-NQ/TW đặt mục tiêu đến năm 2030, du lịch Việt Nam trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, đóng góp trực tiếp từ 10-12% GDP; phấn đấu đón 45-50 triệu lượt khách quốc tế, phục vụ 160 triệu lượt khách nội địa, tổng thu từ khách du lịch đạt 80-90 tỷ USD. Ông đánh giá như thế nào về những mục tiêu này?

Ông Lê Công Năng: Việc Nghị quyết 26-NQ/TW đặt mục tiêu đến năm 2030, đón 45-50 triệu khách quốc tế, 80-90 tỷ USD tổng thu và đóng góp trực tiếp 10-12% GDP đòi hỏi Việt Nam phải tăng mạnh giá trị kinh tế tạo ra từ mỗi du khách, chứ không đơn thuần tăng số người nhập cảnh.

Chúng ta cần chuyển từ tư duy “đếm khách” sang “đếm giá trị”. Khi đánh giá hiệu quả du lịch, ngoài số lượt khách cần đặt thêm những câu hỏi: khách ở lại bao nhiêu đêm, chi tiêu bao nhiêu mỗi ngày, sử dụng bao nhiêu sản phẩm của doanh nghiệp Việt Nam, tỷ lệ quay trở lại thế nào và bao nhiêu giá trị từ khoản chi tiêu đó thực sự được giữ lại trong nền kinh tế Việt Nam.

Theo tôi, khách chi tiêu cao không đơn giản là khách giàu. Khách chỉ chi nhiều khi điểm đến có đủ sản phẩm xứng đáng để họ chi tiền. Nếu khách đến Việt Nam nhưng ngoài khách sạn, ăn uống và vé tham quan lại không có nhiều lựa chọn về mua sắm, giải trí ban đêm, nghệ thuật, wellness, y tế, golf, du thuyền, MICE hay trải nghiệm văn hóa chất lượng cao thì rất khó tăng chi tiêu. 

Đa dạng trải nghiệm để giữ chân du khách

- Vậy, theo ông, Việt Nam cần thay đổi như thế nào để không chỉ thu hút khách mà còn gia tăng mức chi tiêu, thời gian lưu trú và khả năng quay trở lại?

Ông Lê Công Năng: Theo tôi, thay đổi đầu tiên phải bắt đầu từ tư duy sản phẩm. Tài nguyên du lịch chưa phải là sản phẩm du lịch. Tài nguyên mới chỉ là nguyên liệu để chúng ta thiết kế sản phẩm. Một di tích nếu chỉ mở cửa, bán vé, để khách tham quan và chụp ảnh thì giá trị kinh tế tạo ra rất giới hạn. Nhưng cũng di tích đó, nếu phát triển thêm tour đêm, trình diễn nghệ thuật, thuyết minh đa ngôn ngữ, công nghệ tương tác, sản phẩm lưu niệm, ẩm thực và các hoạt động trải nghiệm thì giá trị tạo ra sẽ hoàn toàn khác.

Một làng nghề cũng vậy. Thay vì chỉ đưa khách đến mua hàng, có thể để khách gặp nghệ nhân, nghe câu chuyện về nghề, trực tiếp tham gia sản xuất, tự hoàn thiện một sản phẩm và mang sản phẩm đó về nhà. Khi ấy chúng ta chuyển từ bán một món hàng sang bán một trải nghiệm văn hóa, và giá trị gia tăng sẽ cao hơn. Tôi rất đồng tình với tinh thần lấy văn hóa làm nền tảng, bản sắc và chất lượng trải nghiệm làm lợi thế cạnh tranh. Việt Nam không nhất thiết phải cạnh tranh bằng cách xây dựng thật nhiều thứ mà các nước khác đã có. Chúng ta phải tạo ra những trải nghiệm mà du khách chỉ có thể tìm thấy ở Việt Nam.

Yếu tố tiếp theo là công nghệ. Nghị quyết đề cập hệ sinh thái du lịch thông minh, cơ sở dữ liệu, nền tảng số, bản đồ số, vé điện tử, trợ lý du lịch ảo đa ngôn ngữ, AI và dữ liệu lớn. Theo tôi, AI không nên chỉ được hiểu là chatbot trả lời khách. Giá trị lớn hơn của AI và dữ liệu là giúp chúng ta hiểu khách hàng: họ tìm kiếm gì, lựa chọn điểm đến vì lý do gì, chi tiêu ở đâu, vì sao ở ngắn ngày và tại sao họ quay lại hoặc không quay lại. Có dữ liệu, doanh nghiệp mới có thể thiết kế sản phẩm theo nhu cầu thực tế thay vì làm theo cảm tính.

Ngoài ra, nếu muốn thu hút khách có khả năng chi trả cao thì phải có dịch vụ tương xứng. Một điểm đến cao cấp không thể chỉ có khách sạn 5 sao. Từ sân bay, phương tiện vận chuyển, hướng dẫn viên, nhà hàng, điểm mua sắm đến cách ứng xử của cộng đồng đều phải tạo thành một chuỗi trải nghiệm có chất lượng.

Tăng nguồn lực dành cho quảng bá và xúc tiến

- Để Nghị quyết số 26-NQ/TW thực sự đi vào cuộc sống, theo ông đâu là những nhóm giải pháp cần ưu tiên triển khai ngay, thưa ông?

Ông Lê Công Năng: Trước hết là thể chế và hạ tầng phải đi trước một bước. Nhà nước cần tiếp tục cải thiện chính sách thị thực, kết nối hàng không, đường bộ, đường sắt, cảng tàu biển; đồng thời tháo gỡ các rào cản đối với kinh tế đêm, du lịch xanh, du lịch thông minh và những mô hình sản phẩm mới; nghiên cứu các gói vốn vay ưu đãi dài hạn cho doanh nghiệp đầu tư sản phẩm mới, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và nâng cấp chất lượng dịch vụ; đồng thời có chính sách miễn, giảm hoặc giãn một số loại thuế, phí theo tiêu chí cụ thể đối với những doanh nghiệp thực sự đầu tư dài hạn, tạo sản phẩm mới, thu hút khách quốc tế...

Một vấn đề đặc biệt quan trọng nữa là nguồn lực dành cho quảng bá và xúc tiến du lịch tại thị trường quốc tế. Trong du lịch, có sản phẩm tốt nhưng thế giới không biết thì cũng rất khó bán. Để duy trì thương hiệu điểm đến tại châu Âu, Bắc Mỹ, Australia, Đông Bắc Á hay Trung Đông cần nguồn lực rất lớn và phải thực hiện liên tục. Do vậy, theo tôi, Việt Nam phải thay đổi cách nhìn: chi cho quảng bá du lịch không đơn thuần là một khoản chi ngân sách mà là đầu tư để tạo nguồn thu ngoại tệ và kích hoạt nhiều ngành kinh tế khác.

Vì thế, cần nghiên cứu mô hình Nhà nước và doanh nghiệp cùng đầu tư cho xúc tiến. Nhà nước chịu trách nhiệm thương hiệu du lịch quốc gia, dữ liệu thị trường, nội dung truyền thông lớn và hiện diện ở thị trường quốc tế; địa phương xây dựng thương hiệu điểm đến; doanh nghiệp đưa sản phẩm cụ thể ra bán. Quỹ Hỗ trợ phát triển du lịch cũng cần được vận hành theo tư duy thị trường hơn, ưu tiên những chương trình có khả năng tạo dòng khách thực tế như mở thị trường mới, xúc tiến đường bay, quảng bá sản phẩm có giá trị cao, số hóa nội dung đa ngôn ngữ và tham gia các hội chợ quốc tế trọng điểm.

Bên cạnh đó, các địa phương phải cùng xây dựng sản phẩm chung, dữ liệu chung và chiến dịch xúc tiến chung. Về phía doanh nghiệp, chính sách hỗ trợ không thể thay thế trách nhiệm tự đổi mới. Những doanh nghiệp tiếp tục cạnh tranh bằng hạ giá, sao chép sản phẩm hoặc kinh doanh ngắn hạn sẽ ngày càng khó tồn tại. Theo đó, doanh nghiệp phải đầu tư vào thương hiệu, công nghệ, nhân lực, tiêu chuẩn dịch vụ và những sản phẩm có bản sắc riêng.

Xin cảm ơn ông!

Để hiện thực hóa các mục tiêu, Nghị quyết Nghị quyết số 26-NQ/TW đề ra 8 nhóm nhiệm vụ, giải pháp: (1) Đổi mới tư duy, nâng cao nhận thức và trách nhiệm trong phát triển du lịch; (2) Hoàn thiện thể chế, chính sách, tạo đột phá chiến lược, phát huy và khơi thông nguồn lực phát triển du lịch; (3) Phát triển hạ tầng đồng bộ, hình thành các trung tâm du lịch có sức cạnh tranh cao; (4) Phát triển thị trường, sản phẩm du lịch chất lượng cao, nâng cao hiệu quả kinh tế du lịch; (5) Tăng cường và nâng cao hiệu quả công tác quảng bá, xúc tiến du lịch, nâng tầm thương hiệu du lịch Việt Nam; (6) Phát triển nguồn nhân lực, doanh nghiệp và cộng đồng du lịch đáp ứng yêu cầu phát triển mới; (7) Đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và phát triển du lịch thông minh; (8) Đổi mới phương thức quản trị du lịch, nâng cao chất lượng điểm đến du lịch xanh, thông minh, an toàn, bền vững.