Thúc đẩy xuất khẩu cà phê sang thị trường Bắc Âu

Tại phiên tư vấn xuất khẩu sang thị trường Thuỵ Điển do Thương vụ Việt Nam tại Thuỵ Điển, Hội Doanh nghiệp Việt Nam tại Thuỵ Điển và Cục Xúc tiến thương mại – Bộ Công Thương tổ chức mới đây, bà Nguyễn Hoàng Thuý – Tham tán thương mại – Thương vụ Việt Nam tại Thuỵ Điển cho biết, các nước Bắc Âu là thị trường tiêu thụ cà phê nhiều nhất thế giới tính theo đầu người. Trong đó, Na Uy đứng thứ hai, chỉ sau Phần Lan, tiếp theo Iceland đứng thứ ba, Đan Mạch đứng thứ tư, và Thụy Điển đứng thứ sáu với mức tiêu thụ lần lượt là 9,9 kg, 9 kg, 8,7 kg, và 8,2 kg/người/năm. Trong 6 nước tiêu thụ cà phê nhiều nhất thế giới tính theo đầu người thì có đủ cả các nước Bắc Âu, lọt vào duy nhất là Hà Lan đứng thứ 5. Cà phê không chỉ là một thức uống của người Bắc Âu mà còn là một văn hóa và lối sống không thể thiếu ở các nước này.

“Phân khúc cà phê cao cấp phát triển mạnh tại Bắc Âu do mức thu nhập cao cũng như văn hóa cà phê phát triển mạnh hơn các nước khác. Đây là cơ hội cho cà phê Việt Nam thâm nhập mạnh hơn khu vực thị trường này” – bà Thuý nhấn mạnh. Bên cạnh đó, Hiệp định thương mại tự do Việt Nam – EU (EVFTA) có hiệu lực cũng giúp cà phê có nhiều lợi thế ở Bắc Âu do đây là mặt hàng được giảm thuế về 0% ngay lập tức. Bên cạnh đó, theo EVFTA, 39 sản phẩm của Việt Nam được EU công nhận và bảo hộ chỉ dẫn địa lý, trong đó có cà phê Buôn Mê Thuột.

Bắc Âu là một trong những khu vực thị trường tiềm năng cho cà phê Việt Nam

Do vậy, nhu cầu là có. Theo đánh giá của trung tâm Thương mại quốc tế (ITC thì mặt hàng cà phê cũng là mặt hàng Việt Nam còn có nhiều dư địa để xuất khẩu. Tuy nhiên, trên thực tế, để cà phê Việt Nam vào được khu vực này thực sự rất khó khăn do thói quen tiêu dùng.

Nguyên nhân là do Việt Nam là nước sản xuất cà phê lớn thứ hai thế giới. Cà phê Robusta chiếm khoảng 95% cà phê xuất khẩu từ Việt Nam, sản xuất tập trung mạnh vào việc tạo ra khối lượng lớn cà phê chất lượng tiêu chuẩn, hầu hết hướng đến thị trường cà phê hòa tan. Vì các thị trường Bắc Âu đều hướng tới cà phê chất lượng cao, nên nhập khẩu chủ yếu cà phê Arabica và nhập khẩu cà phê Robusta với số lượng thấp để pha trộn. Đây chính là nguyên nhân lớn nhất cho cà phê Việt Nam chưa hiện diện nhiều tại thị trường khu vực này.

Thương vụ Việt Nam tại Thuỵ Điển cũng lưu ý, doanh nghiệp Việt Nam cần nghiên cứu kỹ thị trường để có thể hiểu các quy định nhằm đưa hàng hoá Việt Nam vào đây. Cụ thể, về qui định, cà phê nhập khẩu vào khu vực Bắc Âu bắt buộc phải tuân theo các yêu cầu và qui định chung của Liên minh châu Âu đối với thực phẩm, tức là các qui định về chiều ngang áp dụng cho các mặt hàng thực phẩm ví dụ như Luật thực phẩm chung, qui định 1881/2006 về hàm lượng tối đa chất ô nhiễm trong thực phẩm, quy định 396/2005 về ngưỡng tồn dư thuốc bảo vệ thực vật, qui định 2073/2005 về các chỉ tiêu vi sinh vật cho thực phẩm.

Mặt hàng cà phê cần lưu ý nhất là truy xuất nguồn gốc và vệ sinh an toàn thực phẩm. Một số chất ô nhiễm và độc tố cần lưu ý đối với cà phê là độc tố nấm, thường được coi là độc hơn cả thuốc trừ sâu, (Aflatoxin, Ochratoxin A, độc tố nấm Fusarium, Patulin) có nguồn gốc từ nấm mốc; Poly-thơm PAH thường liên quan đến cà phê rang, có thể do hạt cà phê tiếp xúc trực tiếp với khói, ví dụ do mấy sấy chất lượng kém chẳng hạn; Dung môi để khử caffeine, ví dụ methyl acetate (20mg/kg trong cà phê), diclometan (2mg/kg trong cà phê rang) và ethylmethylketone (20 mg/kg trong cà phê).

Ngoài ra, chất Ochratoxin A là chất có trong cà phê Việt Nam xuất khẩu sang châu Âu trước đây thường hay vượt mức. Hydrocarbon contamination - thường do túi đay cà phê vì 'dầu trộn' được sử dụng để làm mềm các sợi đay trước khi dệt.

Thêm nữa, việc phát triển thị trường cà phê truyền thống, doanh nghiệp có thể cân nhắc phát triển thương hiệu cà phê đặc sản. Ngoài cà phê đặc sản, các sản phẩm đặc sản và mới lạ cũng được ưa chuộng. Phát triển thị trường các sản phẩm đặc sản được bảo hộ chỉ dẫn địa lý cũng là một ý tưởng cần được cân nhắc.