Thúc đẩy doanh nghiệp tư nhân trở thành đầu tàu tăng trưởng

Trong khuông khổ hội thảo “Đánh giá 500 doanh nghiệp tư nhân lớn nhất Việt Nam” (VPE500) do Bộ Tài chính tổ chức mới đây đã diễn ra phiên thảo luận về giải pháp phát triển doanh nghiệp tư nhân lớn.

Tại phiên thảo luận, ông Đậu Anh Tuấn, Phó Tổng Thư ký Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) chia sẻ, qua quan sát những doanh nghiệp tư nhân lớn tại Việt Nam giúp phác họa rõ nét bức tranh phát triển của khu vực kinh tế tư nhân, cũng như phần nào phản ánh xu hướng vận động của nền kinh tế Việt Nam trong thời gian tới.

Theo ông, trong nhóm 500 doanh nghiệp tư nhân lớn nhất Việt Nam, khu vực tài chính, ngân hàng, bảo hiểm đang chiếm tỷ trọng cao nhất với 52,3% doanh thu, tiếp đến là bất động sản với 32,4%, nhưng chỉ sử dụng khoảng 12% lao động. Trong khi đó, công nghiệp chế biến, chế tạo hiện mới chiếm khoảng 9,7% doanh thu.

“Những con số này cho thấy, để khu vực kinh tế tư nhân phát triển bền vững, đặc biệt trong lĩnh vực sản xuất, chúng ta cần có thêm nhiều chính sách và giải pháp đồng bộ, căn cơ hơn trong thời gian tới”, ông Đậu Anh Tuấn nhận định.

Từ kết quả nghiên cứu, Phó Tổng Thư ký VCCI đưa ra 6 quan sát chính về khu vực kinh tế tư nhân Việt Nam hiện nay.

Thứ nhất, nền kinh tế vẫn đang phụ thuộc khá lớn vào hai lĩnh vực bất động sản và tài chính ngân hàng. Theo ông, điều quan trọng trong giai đoạn tới là tạo điều kiện để hình thành nhiều doanh nghiệp lớn trong các lĩnh vực sản xuất, nông nghiệp, chế biến chế tạo và các ngành nền tảng khác, nhằm cân bằng cấu trúc và tăng tính bền vững cho nền kinh tế.

Thứ hai, khả năng kết nối và lan tỏa trong khu vực doanh nghiệp tư nhân còn hạn chế. Mặc dù đã hình thành nhiều doanh nghiệp quy mô lớn, song mức độ dẫn dắt, tạo động lực lan tỏa năng suất cho khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa vẫn còn khiêm tốn. Ở một số lĩnh vực, sự cạnh tranh thậm chí chưa thật sự mang lại hiệu ứng cộng hưởng tích cực.

Thứ ba, năng lực đổi mới sáng tạo của các doanh nghiệp tư nhân vẫn ở mức khiêm tốn. “Nếu nhìn vào các chỉ số, có thể thấy phần lớn doanh nghiệp tư nhân lớn hiện mới tập trung đổi mới ở quy trình sản xuất, quản lý và nâng cao hiệu quả hoạt động. Ứng dụng công nghệ đã có, nhưng đầu tư cho nghiên cứu phát triển hay công nghệ lõi vẫn còn hạn chế. Chúng ta cần thêm nhiều doanh nghiệp có chiến lược đổi mới mang tính dài hạn và đột phá hơn”, ông Đậu Anh Tuấn cho biết.

Thứ tư, nhiều tập đoàn tư nhân vẫn dựa chủ yếu vào nguồn vốn tín dụng ngân hàng. Trong khi đó, các kênh huy động vốn qua thị trường tài chính như trái phiếu, cổ phiếu hay các hình thức mua bán và sáp nhập (M&A) vẫn chưa được khai thác hiệu quả. Điều này khiến dòng vốn chủ yếu tập trung vào các doanh nghiệp quy mô lớn, còn doanh nghiệp nhỏ và vừa gặp nhiều khó khăn trong tiếp cận vốn phục vụ sản xuất kinh doanh.

Thứ năm, phân bố vùng miền của các doanh nghiệp tư nhân lớn vẫn còn mất cân đối. Theo dữ liệu, tới 78% doanh nghiệp lớn tập trung ở khu vực Đồng bằng sông Hồng, trong khi các vùng Tây Nguyên, Tây Bắc, Bắc Trung Bộ hầu như vắng bóng doanh nghiệp quy mô lớn. Thực tế này phần nào phản ánh sự khác biệt về hạ tầng, chất lượng nguồn nhân lực và dịch vụ hỗ trợ doanh nghiệp giữa các vùng miền.

Thứ sáu, khu vực doanh nghiệp tư nhân vẫn thiếu một chiến lược quốc tế hóa bài bản. Hiện nay, số lượng doanh nghiệp Việt Nam có thương hiệu mạnh hoặc hoạt động hiệu quả tại thị trường nước ngoài còn khá ít. “Không phải là không có, nhưng rõ ràng số lượng chưa nhiều. Hoạt động đầu tư ra nước ngoài, đặc biệt là các thương vụ hợp tác hoặc M&A xuyên biên giới, vẫn còn khá hạn chế”, ông Đậu Anh Tuấn cho hay.

Phó Tổng Thư ký VCCI cho rằng, những dữ liệu nghiên cứu và quan sát trên góp phần giúp nhận diện rõ hơn vị thế và tiềm năng của khu vực tư nhân trong nền kinh tế. “Thời gian tới, để khu vực doanh nghiệp tư nhân thật sự trở thành động lực phát triển quan trọng của nền kinh tế, rất cần những chính sách hỗ trợ đồng bộ hơn, cùng môi trường thể chế, hạ tầng và tài chính thuận lợi để doanh nghiệp có thể vươn lên mạnh mẽ”, ông Đậu Anh Tuấn nhấn mạnh.

VPE500 không chỉ là công trình nghiên cứu định lượng quy mô lớn, mà còn là cơ sở khoa học quan trọng phục vụ hoạch định chính sách phát triển khu vực tư nhân. Thông qua các chỉ số doanh thu, tài sản, lợi nhuận và đóng góp xã hội, VPE500 góp phần nhận diện rõ hơn vai trò của doanh nghiệp tư nhân trong nền kinh tế quốc dân.