Thu hút vốn FDI : Cần cách làm đột phá

Tín hiệu mừng

Bộ Kế hoạch và Đầu tư cho biết, tính đến ngày 20/8/2020, tổng vốn FDI vào Việt Nam đạt 19,54 tỷ USD, bằng 86,3% so với cùng kỳ năm 2019. Mặc dù đạt thấp hơn so với năm 2019, song theo ông Đỗ Nhất Hoàng - Cục trưởng Cục Đầu tư nước ngoài, mức giảm này tương đối ít, bởi dòng vốn đầu tư của thế giới dự báo năm 2020 có thể suy giảm 40%. Trong khi đó, tại Việt Nam, nguồn vốn đăng ký mới tăng thêm khoảng 20 tỷ USD, giảm 15% so với cùng kỳ.

Việc trải thảm đỏ thu hút đầu tư bằng nhân công giá rẻ, ít nhiều đã không còn hữu dụng

Đặc biệt, có tín hiệu đáng mừng là sau những tháng đầu năm bị chững lại, dòng vốn đầu tư FDI vào Việt Nam đã tăng mạnh trong các tháng vừa qua. Số dự án đăng ký mới tăng 6%, số dự án đăng ký tăng thêm tăng 22,2%. Đây được xem là cơ hội “vàng” để Việt Nam - điểm đến đầu tư hấp dẫn với những lợi thế cạnh tranh sẵn có, biện pháp chống đại dịch Covid-19 hiệu quả và các Hiệp định thương mại tự do (FTA) - đón làn sóng đầu tư mới.

Đặc biệt, kể từ khi Chính phủ thành lập Tổ công tác đặc biệt thu hút FDI, cơ quan này đã phát huy hiệu quả rất tốt. Tổ công tác đặc biệt đã làm việc nhiều tập đoàn công nghệ, các dự án đúng với mục tiêu đặt ra. Theo tiết lộ của ông Đỗ Nhất Hoàng, qua quá trình làm việc có nhiều tập đoàn công nghệ lớn trên thế giới đã đàm phán đặt dự án quy mô lớn từ 500 triệu USD đến cả tỷ USD tại Việt Nam.

Mặc dù đã đạt những kết quả nhất định, song vấn đề đặt ra là Việt Nam cần có những đột phá nào để thu hút FDI chất lượng cao, chứ không phải đại trà. Thực tế, hiện nay, đầu tư nước ngoài phần lớn mới chỉ nhận đầu tư từ các nước châu Á, Hàn Quốc, Nhật Bản, Singapore, gần đây là Trung Quốc, rất ít vốn đầu tư từ Hoa Kỳ, châu Âu. “Những nhà đầu tư từ Hoa Kỳ, châu Âu là những nhà đầu tư sử dụng công nghệ cao, phù hợp với chúng ta trong chuyển đổi tái cơ cấu. Vậy tại sao lại không có?” - ông Nguyễn Đình Cung - nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu Quản lý kinh tế Trung ương (CIEM) - trăn trở.

Cần chính sách “may đo”

Để thu hút được dòng đầu tư có chất lượng, theo ông Nguyễn Đình Cung, điều quan trọng nhất là phải xác định được mình muốn gì và thiết kế các gói chính sách theo dạng “may đo” cho từng đối tượng nhà đầu tư, chứ không phải là “may sẵn” cho tất cả các nhà đầu tư. Từ đó, chọn được nhà đầu tư có chất lượng, đúng như Nghị quyết của Bộ Chính trị về thay đổi cách thức quản lý, thay đổi cách thức thu hút và có lựa chọn để nâng cao chất lượng nhà đầu tư. “Chúng ta phải hành động hết sức cụ thể và xác định đúng vấn đề xử lý khi các nhà đầu tư yêu cầu. Phải thu hút được doanh nghiệp bên trong của chúng ta, hỗ trợ họ tham gia chuỗi dịch chuyển này. Nếu không thì chỉ có nhà đầu tư nước ngoài tận dụng được lợi thế này” - ông Nguyễn Đình Cung nhấn mạnh. Trên thực tế, vào thời điểm này, việc trải thảm đỏ thu hút đầu tư bằng nhân công giá rẻ, ưu đãi thuế đã ít nhiều không còn hữu dụng. Muốn kéo được “đại bàng” về làm tổ, không thể chỉ bằng các chính sách chung chung, mà phải có chiến lược riêng cho từng đối tác.

Hiện, Bộ Kế hoạch và Đầu tư đang phối hợp với các bộ, ngành, để vừa nghiên cứu chính sách mà các “đối thủ” như Thái Lan, Indonesia, Ấn Độ… đang làm, vừa thiết kế các gói chính sách riêng cho từng đối tượng nhà đầu tư, chứ không phải áp dụng cho tất cả. Ông Đỗ Nhất Hoàng cho biết, vừa qua, Quốc hội đã thông qua 3 dự luật về đầu tư, kinh doanh là Luật PPP, Luật Đầu tư, Luật Doanh nghiệp sửa đổi, theo hướng vừa đơn giản hóa thủ tục, tăng cường phân cấp, tạo thuận lợi cho nhà đầu tư kể cả từ khâu chuẩn bị, cấp chứng nhận đầu tư đến gia nhập thị trường. Ngoài ra, còn có các chính sách ưu đãi đặc biệt cho các dự án đầu tư lớn, chất lượng cao.

Bên cạnh chính sách đột phá thu hút FDI, nhiều chuyên gia kinh tế cho rằng, giải pháp quan trọng để thu hút FDI chính là nâng trình độ doanh nghiệp lên một tầm cao mới và có sự liên kết với các doanh nghiệp trong nước, phát huy thế mạnh và tiềm năng của các tập đoàn lớn, đây chính là những cánh chim đầu đàn, là các đầu tàu kéo nền kinh tế tăng trưởng.