Thị trường nông nghiệp Lào: Điểm đến tiềm năng của nhà đầu tư Việt

Tiềm năng lớn từ quỹ đất, khí hậu và vị trí kết nối khu vực

Theo thông tin từ Thương vụ Việt Nam tại Lào, Lào đang nổi lên là một trong những thị trường nông nghiệp giàu tiềm năng tại Đông Nam Á nhờ sở hữu quỹ đất rộng, khí hậu đa dạng và vị trí kết nối thuận lợi với các thị trường lớn trong khu vực.

Theo đánh giá về môi trường đầu tư nông nghiệp tại Lào, quốc gia này có diện tích đất nông nghiệp lớn, mật độ dân cư thấp, đặc biệt là các vùng đất đỏ bazan tại Nam Lào như cao nguyên Bolaven và các khu vực đất màu mỡ dọc lưu vực sông Mekong. Đây được xem là lợi thế quan trọng để phát triển nông nghiệp quy mô lớn.

Khí hậu tại Lào cũng phân hóa rõ rệt theo vùng. Các khu vực cao nguyên như Xiengkhouang và Bolaven có khí hậu ôn đới, mát mẻ quanh năm, phù hợp để phát triển bò sữa, cà phê Arabica, cây dược liệu và các loại cây ăn quả xứ lạnh. Bên cạnh đó, hệ thống sông ngòi cùng các hồ thủy điện dày đặc giúp Lào có nguồn nước tưới dồi dào và tiềm năng lớn cho nuôi trồng thủy sản nước ngọt.

Về chính trị - xã hội, Lào được đánh giá có môi trường chính trị ổn định. Quan hệ hữu nghị đặc biệt giữa Việt Nam và Lào tiếp tục là yếu tố tạo niềm tin cho các doanh nghiệp Việt Nam đầu tư dài hạn. Chính phủ Lào hiện cũng dành sự ưu tiên đáng kể cho các nhà đầu tư Việt Nam trong nhiều lĩnh vực, trong đó có nông nghiệp.

Nhận định về quan hệ Việt Nam - Lào cũng như tiềm năng hợp tác, ông Sổm Sai Nông Lath, Tham tán kinh tế - Thương mại, Đại sứ quán nước CHDCND Lào tại Việt Nam cho biết: "Quan hệ hợp tác giữa Việt Nam và Lào trong lĩnh vực nông nghiệp và nông sản đang tiếp tục phát triển tích cực, trở thành một trong những trụ cột quan trọng của hợp tác kinh tế song phương. Với lợi thế bổ trợ lẫn nhau về điều kiện tự nhiên, thị trường và kinh nghiệm sản xuất, hai nước đang hướng tới mô hình hợp tác nông nghiệp hiện đại, bền vững và gắn với chuỗi giá trị khu vực."

Nền kinh tế Lào đang chuyển dịch mạnh sang sản xuất hàng hóa phục vụ xuất khẩu, với nông nghiệp hiện đóng góp khoảng 15 - 17% GDP. Dù quy mô thị trường nội địa còn nhỏ, nhu cầu tiêu dùng thực phẩm sạch và thực phẩm chế biến tại các đô thị đang gia tăng.

Đáng chú ý, Lào hiện có lợi thế kết nối trực tiếp với Trung Quốc thông qua tuyến đường sắt Lào - Trung, đồng thời kết nối thuận lợi với Việt Nam và Thái Lan. Đây được xem là lợi thế quan trọng để hàng hóa “Made in Laos” tiếp cận thị trường Trung Quốc thông qua các nghị định thư đã ký kết.

Tuy nhiên, doanh nghiệp Việt Nam cũng phải cạnh tranh đáng kể với các doanh nghiệp Trung Quốc và Thái Lan. Trong đó, doanh nghiệp Trung Quốc có lợi thế mạnh về vốn và logistics xuyên biên giới, còn doanh nghiệp Thái Lan chiếm ưu thế về giống, kỹ thuật canh tác và hệ thống phân phối bán lẻ tại Lào.

Để thu hút đầu tư, Chính phủ Lào đang áp dụng nhiều chính sách ưu đãi cho lĩnh vực nông nghiệp như miễn thuế lợi tức từ 4 - 10 năm tùy khu vực, miễn thuế nhập khẩu máy móc và vật tư nông nghiệp, áp dụng thuế VAT 0% với sản phẩm nông nghiệp xuất khẩu. Thời hạn thuê đất cho các dự án nông nghiệp cũng khá dài, từ 30 - 50 năm và có thể gia hạn.

Cơ hội và thách thức cho doanh nghiệp Việt

Tính đến đầu năm 2026, Việt Nam tiếp tục duy trì vị thế là một trong những nhà đầu tư lớn nhất tại Lào, trong đó nông - lâm nghiệp là lĩnh vực trọng tâm.

Hiện có khoảng 55 - 60 dự án nông nghiệp của doanh nghiệp Việt Nam đang triển khai tại Lào, tăng so với khoảng 49 dự án năm 2023. Tổng vốn đăng ký trong lĩnh vực nông nghiệp đạt hơn 1 tỷ USD, chiếm khoảng 20% tổng vốn đầu tư của Việt Nam tại Lào.

Các tập đoàn lớn như HAGL Agrico, TH Group, Vinamilk hay Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam (GVR) đang đóng vai trò chủ lực với các dự án quy mô lớn, phát triển theo mô hình tổ hợp nông nghiệp quy mô lớn. Trong khi đó, các doanh nghiệp vừa và nhỏ tập trung vào các lĩnh vực chuyên biệt như dược liệu, chè và thu mua nông sản.

Nhiều doanh nghiệp Việt Nam đã bắt đầu đưa công nghệ hiện đại vào sản xuất tại Lào như tiêu chuẩn GlobalGAP, nông nghiệp hữu cơ, hệ thống tưới nhỏ giọt tự động, nhà kính công nghệ Israel và ứng dụng drone trong giám sát cây trồng, phun thuốc bảo vệ thực vật.

Hoạt động đầu tư cũng đang mở rộng theo chuỗi giá trị, từ khai thác quỹ đất, trồng cây ăn trái, cao su, chăn nuôi bò thịt, bò sữa đến xây dựng các nhà máy chế biến trái cây, sữa và mủ cao su ngay tại vùng nguyên liệu. Bên cạnh đó, doanh nghiệp Việt Nam cũng đầu tư vào hệ thống kho lạnh, trung tâm kiểm định và hạ tầng logistics tại các cửa khẩu nhằm phục vụ xuất khẩu.

"Có thể nói rằng, tiềm năng hợp tác nông nghiệp giữa hai nước vẫn còn rất lớn. Trong bối cảnh xu hướng tiêu dùng xanh và yêu cầu truy xuất nguồn gốc ngày càng tăng, hai nước cần thúc đẩy hợp tác trong các lĩnh vực như nông nghiệp công nghệ cao, chế biến sâu, logistics nông sản, chuyển đổi số trong nông nghiệp và phát triển thương hiệu chung cho một số sản phẩm chiến lược," ông Sổm Sai Nông Lath nhận định.

Dù vậy, hoạt động đầu tư nông nghiệp tại Lào vẫn đối mặt với không ít khó khăn như hạ tầng giao thông còn hạn chế, chi phí vận chuyển cao, thủ tục hành chính tại một số địa phương còn phức tạp, thiếu hụt lao động có tay nghề và biến động của đồng Kip.

Theo định hướng tiếp cận thị trường Lào, nhiều ý kiến cho rằng doanh nghiệp Việt Nam nên phát triển theo mô hình “Lào là vùng nguyên liệu - Việt Nam là trung tâm chế biến và thương mại”. Theo đó, doanh nghiệp tận dụng quỹ đất rộng tại Lào để phát triển sản xuất nguyên liệu, sau đó đưa về Việt Nam chế biến sâu hoặc xuất khẩu thông qua các FTA mà Việt Nam tham gia.

Ngoài ra, việc tăng cường liên kết giữa các doanh nghiệp thông qua Hiệp hội các nhà đầu tư Việt Nam sang Lào (AVILA), gắn đầu tư với an sinh xã hội địa phương và đào tạo lao động bản địa cũng được xem là hướng đi quan trọng nhằm tạo nền tảng phát triển bền vững cho các dự án nông nghiệp Việt Nam tại Lào. Đây cũng là cơ sở để hợp tác nông nghiệp giữa hai nước không chỉ dừng ở lợi ích kinh tế, mà còn mang ý nghĩa chiến lược trong việc vun đắp quan hệ song phương lâu dài.

"Hợp tác nông nghiệp Việt Nam - Lào không chỉ mang ý nghĩa kinh tế mà còn góp phần củng cố quan hệ hữu nghị đặc biệt, đoàn kết và hợp tác toàn diện giữa hai nước trong giai đoạn phát triển mới," ông Sổm Sai Nông Lath nhấn mạnh.

Trong bối cảnh nhu cầu nông sản, thực phẩm và nguyên liệu phục vụ xuất khẩu ngày càng gia tăng tại khu vực châu Á, Lào đang trở thành điểm đến đáng chú ý đối với các doanh nghiệp nông nghiệp Việt Nam nhờ lợi thế về quỹ đất, chính sách ưu đãi và khả năng kết nối khu vực.