Tận dụng UKVFTA: Doanh nghiệp lưu ý vấn đề pháp lý

Theo bà Hoàng Thị Hải Hà- Phó Trưởng phòng Luật pháp quốc tế, Vụ Pháp chế (Bộ Công Thương), đa phần doanh nghiệp (DN) xuất nhập khẩu Việt Nam lúng túng và chưa nắm các vấn đề trong hợp đồng mua bán hàng hoá quốc tế nên dễ bị thua thiệt khi nảy sinh tranh chấp với đối tác. Theo đó, có 2 vấn đề pháp lý DN cần lưu ý, gồm: Lựa chọn luật áp dụng cho hợp đồng mua bán hàng hoá quốc tế, chủ yếu là hợp đồng xuất nhập khẩu hàng hoá và lựa chọn cơ quan tài phán để giải quyết tranh chấp hợp đồng.

Luật áp dụng cho hợp đồng mua bán hàng hoá quốc tế hiện nay phổ biến là Công ước Viên của Liên hợp quốc về hợp đồng mua bán hàng hoá quốc tế (Công ước Viên). Công ước Viên có 94 quốc gia thành viên, điều chỉnh lượng giao dịch chiếm 2/3 thương mại hàng hoá thế giới, do vậy rất phổ cập. Mục tiêu của công ước này là tạo nguồn luật chung thống nhất, có thể chấp nhận được ở tất cả các quốc gia, ở các hệ thống pháp luật khác nhau và trình độ phát triển kinh tế khác nhau. Công ước Viên thống nhất nguồn luật áp dụng trong hợp đồng và giúp DN giảm bớt khó khăn, chi phí, thời gian chọn luật áp dụng cho hợp đồng. Việt Nam đã gia nhập Công ước Viên và trừ khi các bên thoả thuận về nguồn luật khác, còn về nguyên tắc công ước này tự động điều chỉnh hợp đồng mua bán hàng hoá giữa DN Việt Nam và các đối tác tại 93 thành viên khác.

Xuất khẩu hàng hoá sang Anh, doanh nghiệp lưu ý các vấn đề pháp lý

Tuy nhiên, bà Hoàng Thị Hải Hà lưu ý, Anh chưa phải là thành viên của Công ước Viên, do đó, không thể tự động áp dụng đối với hợp đồng giữa DN Việt Nam và DN Anh mà phải có sự thoả thuận giữa 2 bên. Khi đàm phán hợp đồng, DN trong nước hoàn toàn có thể đề xuất lấy Công ước Viên là luật áp dụng trong hợp đồng thay vì luật của Anh hoặc nước thứ 3. Trong trường hợp không đàm phán được, DN tham khảo quy định mẫu của Công ước Viên về nghĩa vụ của người bán, người mua, trường hợp vi phạm hợp đồng, chế tài, trường hợp nào được miễn trách nhiệm để đưa vào hợp đồng, dự liệu và phòng tránh rủi ro ngay từ khi đàm phán.

Về vấn đề thoả thuận trọng tài, đại diện Vụ Pháp chế khuyến cáo, trong hợp đồng mua bán hàng hoá quốc tế, có điều khoản chọn trọng tài và DN Việt Nam hoàn toàn có thể đề xuất giải quyết tranh chấp tại tổ chức trọng tài quốc tế có trụ sở tại Việt Nam, hoặc tổ chức trọng tài quốc tế tại nước thứ 3.

Trước băn khoăn của DN về khả năng hỗ trợ của Bộ Công Thương trong việc xây dựng các hợp đồng thương mại quốc tế cũng như khi xảy ra tranh chấp, bà Hoàng Thị Hải Hà nhấn mạnh: Bộ Công Thương đang triển khai đề án để hỗ trợ DN tham gia hiệu quả thương mại quốc tế, trong đó có cấu phần xây dựng đội ngũ luật sư có kinh nghiệm để hỗ trợ DN soạn thảo hợp đồng. Khi đó, các DN sẽ được đồng hành ngay từ bước đàm phán, hạn chế thấp nhất rủi ro tranh chấp. Trong trường hợp có tranh chấp xảy ra, đại diện Vụ Pháp chế cho rằng: DN nên tập hợp theo nhóm có quyền lợi chung, bị ảnh hưởng bởi các chính sách pháp luật gây cản trở của nước ngoài. Như vậy, các DN sẽ có tiềm lực và khả năng theo kiện cao hơn.

Từ kinh nghiệm thực tế theo dõi thị trường Anh, ông Nguyễn Cảnh Cường- Tham tán thương mại, Thương vụ Việt Nam tại Anh- thông tin: Hệ thống luật pháp của Anh được nhiều nước tham khảo trong xây dựng bộ luật riêng và người Anh rất tự hào về điều đó, thường đề nghị đối tác dùng luật của Anh để điều chỉnh khi tranh chấp. Điều này khiến DN Việt Nam không an tâm, giải pháp tuỳ vào từng trường hợp cụ thể. “DN trong nước phải xác định, trong giao dịch mình ở vị trí có lợi thế hay không có lợi thế để đưa ra yêu cầu đàm phán hợp lý và có thể chấp nhận được, tránh khả năng mất đơn hàng, đối tác”, ông Nguyễn Cảnh Cường khuyến cáo.

Ngoài ra, theo đại diện Thương vụ Việt Nam tại Anh, để hàng hoá Việt Nam xuất khẩu được sang Anh, chất lượng sản phẩm là tiêu chí hàng đầu. Tiếp đó là phương pháp tiếp cận thị trường phù hợp và điều này rất quan trọng. DN cần sử dụng hòm thư có tên công ty khi gửi thư giới thiệu hàng hoá tới đối tác Anh để tránh bị phần mềm lọc thư rác loại bỏ, xây dựng và duy trì website bằng tiếng Anh chuyên nghiệp và ổn định. Các DN Việt Nam đã có bạn hàng tại Anh phải tiếp tục xây dựng uy tín, bồi đắp niềm tin để phát triển quan hệ đối tác dài hạn. DN chưa có bạn hàng phải nghiên cứu thị trường để điều chỉnh sản phẩm phù hợp với nhu cầu, thị hiếu của người tiêu dùng, đồng thời tăng cường tiếp cận đối tác tiềm năng tại các hội chợ và triển lãm thương mại.

“Thông qua UKVFTA, Chính phủ, Bộ Công Thương tạo vị thế thâm nhập thị trường Anh thuận lợi hơn cho DN Việt Nam so với DN các nước chưa ký được hiệp định thương mại với Anh, tuy nhiên có tận dụng được lợi thế hay không lại phụ thuộc vào sự sẵn sàng và chuẩn bị của DN”, ông Nguyến Cảnh Cường nhấn mạnh.