Siết công tác quản lý vận tải hàng hải

Cước vận tải tăng bất hợp lý

Từ cuối năm ngoái tới nay, DN xuất khẩu khá chật vật trong việc giao hàng cho đối tác, một trong những nguyên nhân được đề cập tới là thiếu container rỗng. DN hoặc không đặt được hoặc mất thêm 3-4 triệu đồng/container để nhận được container rỗng. Tuy nhiên, theo phản hồi của đại diện một số hãng tàu, các hãng đã bổ sung một lượng lớn container và cơ bản Việt Nam không thiếu container rỗng. Vậy vấn đề nằm ở đâu khi DN quá khó khăn trong lấy container rỗng.

Cho rằng khúc mắc nằm ở các đại lý giao nhận, đại diện Hiệp hội Hồ tiêu Việt Nam khá bức xúc: Một số đại lý giao nhận liên kết cùng nhau đưa ra mức giá chèn ép DN, chênh lệch cả nghìn USD/container, khiến DN khó đáp ứng.

Từ câu chuyện thực tế, đại diện 1 DN thuỷ sản cũng cho hay: DN lấy container và đặt chỗ qua đại lý, 2-3 tháng gần đây có hiện tượng nửa đầu tháng rất khó đặt chỗ trên tàu, nếu muốn đặt phải trả giá rất cao, tuy nhiên đến nửa cuối tháng hàng loạt chỗ bị bỏ trống, giá cước cũng giảm từ 2.000- 3.000 USD/container. “Sự việc đó làm cho mình suy nghĩ giá cước thông qua đại lý có thực chất là giá cước của hãng tàu và cộng thêm 1 ít lợi nhuận hay không. Hay đại lý giữ chỗ buộc doanh nghiệp đặt với giá cao”, đại diện DN này nói.

Doanh nghiệp đề xuất cần có thêm cơ chế, gia tăng quản lý nhà nước đối với vận tải hàng hải

Cùng với khó khăn trong việc đặt container rỗng, nhiều doanh nghiệp cũng phản ánh, giá cước vận tải tăng những 10 lần, tạo áp lực lớn với các chủ hàng (doanh nghiệp xuất khẩu). Trong cơ cấu chi phí của các hãng tàu, chi phí cho dầu là lớn nhất nhưng thời gian gần đây giá dầu không biến động nhiều, cùng đó, trong bối cảnh dịch bệnh, lượng hàng hoá cần vận chuyển không thể tăng trưởng thái quá trên toàn cầu, thậm chí là giảm. Vậy, tại sao cước vận tải lại tăng cao chưa giảm?

Ông Trần Thanh Hải- Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) cũng đặt ra nghi vấn: Giá cước tăng từ quý 4/2020, khi đó, các cảng đến ở bắc Mỹ và EU ùn tắc nghiêm trọng, tuy nhiên cho đến nay, các cảng đã phục hồi năng lực bốc xếp, hiện tượng ùn tắc giảm đáng kể. Trong khi đó DN trong nước vẫn chịu giá cước vận tải tăng cao hơn cả quý 1/2021, đây là một câu hỏi lớn.

Thêm chế tài quản lý

Ông Trần Thanh Hải cũng cho rằng: Thị trường vận tải hàng hải rất đặc biệt do ít số lượng nhà cung cấp, lại là doanh nghiệp nước ngoài nên có nguy cơ lạm dụng vị trí thống lĩnh. Về việc cước tàu tăng bất hợp lý, lãnh đạo Cục Xuất nhập khẩu đề nghị các hãng tàu không nên nói đây là vấn đề thị trường và phải có trách nhiệm quản lý các đại lý uỷ quyền cũng như đại lý mua đứt bán đoạn. “Hoạt động của thị trường hàng hải cũng giống như các lĩnh vực khác, chịu sự chi phối từ bàn tay vô hình của thị trường nhưng khi thị trường bất ổn thì lúc đó cần bàn tay hữu hình của nhà nước can thiệp. Do đó, các hãng tàu cần có trách nhiệm phối hợp với các cơ quan chức năng của Việt Nam giải quyết các khúc mắc, đưa cước vận tải hàng hải về đúng giá trị thực”, ông Trần Thanh Hải nhấn mạnh.

Ở vai trò đại diện cho doanh nghiệp, ông Nguyễn Hoài Nam- Hiệp hội chế biến và xuất khẩu thuỷ sản Việt Nam bày tỏ: Cơ quan quản lý nhà nước khắc phục những lỗ hổng pháp lý và có công cụ pháp luật đủ mạnh để điều chỉnh quan hệ giữa Việt Nam và hãng tàu. Doanh nghiệp mong đợi sớm giảm áp lực giá cước để hãng tàu và chủ hàng cùng win-win. Chứ không phải chiến thắng nghiêng về các hãng tàu như hiện nay.

Trước những bất cập và mong muốn của doanh nghiệp, ông Hoàng Hồng Giang- Phó Cục trưởng Cục Hàng hải Việt Nam (Bộ Giao thông vận tải) đề nghị: Các hãng tàu công khai, minh bạch thông tin về giá cước. Trường hợp có rào cản từ hãng tàu mẹ thì thông báo, Cục với vai trò quản lý hàng hải sẽ làm việc trực tiếp. Nếu cần, có thể tổ chức các buổi giải trình với đối tượng tham gia là những người có trách nhiệm của các hãng tàu ở trụ sở chính.

Đề nghị, các hãng tàu có chính sách quản lý các đại lý giao nhận, trong trường hợp có xảy ra bất cập liên quan đến chất lượng, giá cả ở khâu trung gian giữa hãng và khách hàng cuối là doanh nghiệp thì hãng tàu chịu trách nhiệm. Các hãng tàu tăng cường phục vụ dịch vụ qua điện tử để tạo thuận lợi cho các doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp trong khu vực thành phố Hồ Chí Minh lấy congtainer, giấy tờ nhanh và an toàn nhất.

“Trong thời gian tới, Cục sẽ nghiên cứu và kiến nghị với Chính phủ bổ sung thêm chính sách để có công cụ quản lý thị trường vận tải hàng hải minh bạch, hiệu quả”, ông Hoàng Hồng Giang nói.