Quy định mới của Thụy Điển về mứt, thạch có hiệu lực từ tháng 6/2026

Theo thông tin từ Thương vụ Việt Nam tại Thụy Điển kiêm nhiệm Đan Mạch, Na Uy, Iceland và Latvia, Cơ quan Thực phẩm Thụy Điển đã ban hành quy định mới LIVSFS 2025:6 về mứt, thạch và mứt cam quýt, thay thế văn bản LIVSFS 2003:17. Quy định được ban hành ngày 11/12/2025, công bố ngày 19/12/2025 và sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 14/6/2026.

Quy định mới áp dụng trực tiếp với doanh nghiệp sản xuất, nhập khẩu, đóng gói, phân phối thực phẩm tại Thụy Điển. Tuy nhiên, các nhà xuất khẩu nước ngoài, trong đó có doanh nghiệp Việt Nam, cũng sẽ chịu tác động gián tiếp khi chuẩn hàng hóa của EU và Thụy Điển được nâng lên theo hướng tăng hàm lượng quả, siết tên gọi pháp lý và minh bạch hơn trong phân loại sản phẩm.

Về phạm vi, đây là quy định điều chỉnh các chuẩn hàng hóa liên quan đến mứt, mứt loại đặc biệt, thạch quả, thạch quả loại đặc biệt, mứt cam quýt và một số định nghĩa kỹ thuật liên quan đến trái cây, thịt quả và quả nghiền. Tương tự các văn bản cùng nhóm, cơ chế quản lý vẫn dựa trên nguyên tắc chỉ những sản phẩm đáp ứng đúng tiêu chí thành phần và kỹ thuật mới được sử dụng các tên gọi pháp lý tương ứng. Điều đó khiến yêu cầu về công thức và phân loại sản phẩm trở nên đặc biệt quan trọng đối với doanh nghiệp muốn đưa hàng vào thị trường EU.

Điểm mới đáng chú ý nhất là việc nâng mức hàm lượng quả tối thiểu trong mứt và mứt loại đặc biệt. Các tài liệu tóm tắt chính thức về sửa đổi của EU cho thấy chuẩn tối thiểu của mứt được nâng lên 450 g quả/kg, còn mứt loại đặc biệt được nâng lên 500 g quả/kg. Đây là thay đổi mang tính cấu trúc hơn là kỹ thuật đơn lẻ, bởi nó phản ánh định hướng rõ ràng của chính sách châu Âu là tăng tỷ lệ trái cây trong sản phẩm, giảm cảm nhận rằng nhóm hàng này chủ yếu là đường, đồng thời đưa tiêu chuẩn hàng hóa tiến gần hơn với xu hướng tiêu dùng thiên về thành phần tự nhiên.

Một thay đổi khác cũng đáng chú ý là việc các quốc gia thành viên có thể cho phép sử dụng thuật ngữ tương đương với “marmalade” như một từ đồng nghĩa với “jam” trong một số bối cảnh ngôn ngữ quốc gia. Chi tiết này cho thấy EU đang tạo thêm độ linh hoạt nhất định trong cách tiếp cận ngôn ngữ thị trường, nhưng không làm giảm yêu cầu cốt lõi về thành phần và tiêu chuẩn kỹ thuật. Nói cách khác, không gian linh hoạt về cách gọi không đồng nghĩa với việc doanh nghiệp có thể lỏng tay trong công thức sản phẩm.

Với doanh nghiệp Việt Nam, tác động gián tiếp rõ nhất sẽ rơi vào nhóm xuất khẩu mứt trái cây, thạch quả, marmalade hoặc các sản phẩm chế biến từ trái cây sang Thụy Điển và rộng hơn là EU. Khi mức hàm lượng quả tối thiểu được nâng lên, doanh nghiệp buộc phải rà soát lại công thức, tiêu chuẩn nguyên liệu và cách phân loại hàng hóa nếu vẫn muốn sử dụng đúng tên gọi pháp lý trên nhãn. Những sản phẩm có tỷ lệ đường cao nhưng tỷ lệ quả thấp sẽ đứng trước nguy cơ không còn phù hợp với chuẩn hàng hóa mới, kéo theo rủi ro phải đổi tên sản phẩm, điều chỉnh thành phần hoặc chấp nhận vị thế thị trường thấp hơn. Nhận định này phù hợp với hướng sửa đổi của EU, dù mức độ tác động thực tế còn phụ thuộc vào danh mục hàng hóa cụ thể của từng doanh nghiệp.

Ở chiều ngược lại, đây cũng có thể là cơ hội đáng kể cho doanh nghiệp Việt Nam có lợi thế về nguồn nguyên liệu trái cây nhiệt đới và năng lực chế biến sâu. Khi thị trường châu Âu ưu tiên hơn các sản phẩm có hàm lượng quả cao, doanh nghiệp nào nâng được tỷ lệ trái cây, kiểm soát tốt chất lượng nguyên liệu và định vị sản phẩm theo hướng tự nhiên hơn có thể tận dụng được xu hướng tiêu dùng mới. Điều này đặc biệt có ý nghĩa với những doanh nghiệp không muốn chỉ cạnh tranh bằng giá, mà muốn đi vào phân khúc giá trị gia tăng cao hơn. Dù vậy, lợi thế này sẽ không đến tự động, bởi nâng hàm lượng quả thường kéo theo áp lực lớn hơn về chi phí nguyên liệu, kiểm soát công thức, độ ổn định sản phẩm và hồ sơ chứng minh phù hợp tiêu chuẩn nhập khẩu.

Trong bối cảnh đó, doanh nghiệp Việt muốn giữ chỗ đứng ở thị trường này sẽ phải coi việc rà soát công thức, nâng tỷ lệ quả, chuẩn hóa nhãn hàng và củng cố hồ sơ kỹ thuật là một ưu tiên chiến lược, không chỉ là một điều chỉnh mang tính thủ tục.