Phát triển lâm nghiệp: Định mức đầu tư chưa phù hợp

Định mức đầu tư chưa phù hợp

Theo báo cáo của Tổng cục Lâm nghiệp, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN&PTNT), nguồn lực đầu tư thực hiện các chính sách về rừng đặc dụng, rừng phòng hộ, rừng sản xuất, chế biến và thương mại lâm sản thực hiện phát triển lâm nghiệp giai đoạn 2016 - 2020 khoảng 50,231 nghìn tỷ đồng, đạt 84,3% kế hoạch. Trong đó, vốn ngân sách nhà nước 8.756 tỷ đồng; vốn ODA và các nguồn khác khoảng 41.485 tỷ đồng.

Phát triển rừng đặc dụng để đảm bảo đa dạng sinh học

Trong giai đoạn này, nhà nước đã bố trí nguồn ngân sách để thực hiện nhiều chính sách đầu tư trong lâm nghiệp, trong đó đặc biệt ưu đãi đầu tư cho công tác quản lý, bảo vệ và phát triển rừng đặc dụng, rừng phòng hộ; đã thông qua thực hiện các chính sách trong lâm nghiệp để ổn định xã hội, cải thiện thu nhập cho người dân, đặc biệt là đồng bào dân tộc thiểu số…

Với sự đầu tư đó, giai đoạn 2016 - 2020, giá trị sản xuất lâm nghiệp tăng bình quân 5,73%/ năm; 2019 tăng gần 5%; đến năm 2020, ước đạt khoảng 5,5%/năm. Giá trị sản xuất đồ gỗ và lâm sản tăng lên 7,1 tỷ USD năm 2015, ước năm 2020 đạt trên 12 tỷ USD…

Hiện, trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc có 619 cơ sở sản xuất, kinh doanh, chế biến lâm sản. Nguồn gốc lâm sản đưa vào kinh doanh, chế biến chủ yếu là gỗ rừng trồng và gỗ nhập khẩu. Đánh giá về việc triển khai chính sách đầu tư, bảo vệ, phát triển rừng, chế biến và thương mại lâm sản, ông Hoàng Văn Hào - Phó Chi cục trưởng Chi cục Kiểm lâm tỉnh Vĩnh Phúc - khẳng định, chính sách đã “đánh thức” các tiềm năng còn ẩn giấu dưới tán rừng. Nhờ phát huy giá trị của các loại cây dược liệu, giá trị sản xuất lâm nghiệp của tỉnh đạt bình quân 103 tỷ đồng/năm.

Bên cạnh kết quả đạt được, theo ông Hoàng Văn Hào, diện tích bình quân mỗi hộ gia đình không quá 30 ha với đối tượng khoán bảo vệ rừng đặc dụng, rừng phòng hộ, rừng tự nhiên là thấp; không đảm bảo thu nhập cho người nhận khoán bảo vệ rừng. Theo đơn giá hiện nay, với mức khoán 300 nghìn đồng/ha, thì 30 ha mỗi hộ chỉ được 9 triệu đồng/1 năm, như vậy rất khó khăn.

Về vấn đề này, theo ông Vũ Đức Hảo - Phó giám đốc Sở NN&PTNT tỉnh Thái Nguyên - hiện nay, định mức đầu tư phát triển rừng chưa phù hợp với thực tế, chưa khuyến khích người dân tham gia đầu tư trồng, bảo vệ rừng. “Mức hỗ trợ trồng rừng của nhà nước thấp hơn nhiều so với chi phí đầu tư trồng rừng (60 – 70 triệu đồng/ha) nên chưa đáp ứng được nhu cầu của người dân. Mỗi diện tích đất trồng rừng chỉ được hỗ trợ đầu tư 1 lần chưa phù hợp với thực tế. Theo tôi, nên tăng mức hỗ trợ trồng rừng gỗ lớn lên 15 triệu đồng/ha; mức hỗ trợ đầu tư rừng đặc dụng, rừng phòng hộ lên 40 triệu đồng/ha/4 năm” - ông Hảo kiến nghị.

Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Lâm nghiệp - Bùi Chính Nghĩa – cho hay, hiện nay, mức đầu tư cho trồng rừng, chăm sóc, khoán bảo vệ rừng, khoanh nuôi tái sinh thấp, không phù hợp với điều kiện thực tế. Nguồn ngân sách chủ yếu ưu tiên hỗ trợ cho hoạt động quản lý, bảo vệ và phát triển rừng đặc dụng, rừng phòng hộ mà chưa quan tâm đúng mức đến rừng sản xuất; chưa có chính sách thu hút, huy động các nhà đầu tư tư nhân vào sản xuất, kinh doanh rừng; thiếu chính sách hỗ trợ, khuyến khích phát triển rừng gỗ lớn, phát triển lâm đặc sản.

Phân định rõ chính sách đầu tư

Tổng cục Lâm nghiệp đang xây dựng dự thảo Nghị định về chính sách đầu tư bảo vệ phát triển rừng, chế biến và thương mại lâm sản, dự kiến đến năm 2022 sẽ trình Bộ NN&PTNT xem xét, báo cáo Thủ tướng Chính phủ. Khi đó, các chính sách đầu tư, phát triển rừng sẽ toàn diện, hỗ trợ hơn cho các thành phần tham gia trồng, bảo vệ và phát triển rừng, chế biến lâm sản.

Ông Bùi Chính Nghĩa cũng đề nghị Bộ NN&PTNT xem xét, báo cáo Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo các bộ, ngành liên quan tiếp tục phân bổ nguồn lực để thực hiện các chính sách đầu tư phát triển, bảo vệ rừng, chế biến lâm sản; Bộ NN&PTNT báo cáo Thủ tướng Chính phủ xem xét, phê duyệt chương trình phát triển lâm nghiệp bền vững giai đoạn 2021 – 2025 để có cơ sở thu hút đầu tư nhiều hơn vào lĩnh vực nông nghiệp.

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn - Hà Công Tuấn - nhận định, mục tiêu của ngành lâm nghiệp trong giai đoạn mới là ngành công nghiệp chế biến gỗ và nâng cao chất lượng rừng, không chỉ đảm bảo phát triển kinh tế mà còn phải ổn định an sinh xã hội đối với những người sinh sống về nghề rừng, cũng như đóng góp cao hơn cho ngành công nghiệp chế biến gỗ, với mong muốn trở thành nền kinh tế mũi nhọn đạt khoảng 20 tỷ USD xuất khẩu vào năm 2025. Do đó, mục tiêu tới đây sẽ tập trung nâng cao chất lượng rừng, liên kết theo chuỗi để nâng cao chuỗi giá trị trong sản phẩm lâm nghiệp.

Để đạt được mục tiêu, các cơ chế, chính sách cho đầu tư, phát triển rừng cũng phải chuyển hướng; chính sách đầu tư phải phân định cụ thể. Nhà nước đầu tư mạnh cho phát triển rừng đặc dụng để đảm bảo đa dạng sinh học, môi trường sinh thái; đồng thời hỗ trợ người dân, nhất là nông dân nghèo tiếp cận các chính sách để nâng cao đời sống gắn với đa dạng sinh học. Ngoài ra, các chính sách hỗ trợ phát triển thị trường cũng rất quan trọng, không chỉ phát triển thị trường xuất khẩu mà còn quan tâm đến thị trường nội địa.

Bên cạnh đó, cần phát triển mạnh cơ chế, chính sách về lâm sản phụ. Bởi theo đánh giá, lâm sản phụ cho giá trị lớn gấp 3 - 4 lần cây gỗ, nhất là sản phẩm dược liệu. Hiện, thị trường các sản phẩm dược liệu đang rất tiềm năng, cần đầu tư để bảo tồn, phát huy giá trị của các loài dược liệu.