Phát triển kỹ năng cho lao động trẻ: Doanh nghiệp đóng vai trò quan trọng

	Tăng cường khả năng tiếp cận đào tạo kỹ năng số cho lao động trẻ
	Chiến dịch Thẻ đỏ với lao động trẻ em 2014

30% lao động buộc phải chuyển nghề vào năm 2026

Theo thông tin PGS, TS Nguyễn Thị Thuận – nguyên quyền Hiệu trưởng Trường Đại học Lao động – Xã hội đưa ra tại Đối thoại “Sự tham gia của doanh nghiệp trong phát triển kỹ năng cho lao động trẻ” do Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) và Quỹ Nhi đồng Liên Hợp Quốc tại Việt Nam (UNICEF) tổ chức vào ngày 27/9, số người trong độ tuổi lao động tại Việt Nam là 50,7 triệu người, chiếm 69% dân số, mỗi năm Việt Nam lại có thêm 1,5-1,6 triệu thanh niên bước vào độ tuổi lao động.

Số người trong độ tuổi lao động tại Việt Nam là 50,7 triệu người, chiếm 69% dân số

Bà Trần Thị Lan Anh – Tổng Thư ký VCCI – cho rằng: Theo Báo cáo năng lực cạnh tranh toàn cầu tại Diễn đàn kinh tế thế giới năm 2019, chỉ số năng lực cạnh tranh toàn cầu của Việt Nam đã được cải thiện ở mức độ tốt nhất thế giới từ vị trí 77 lên vị trí 67/141 nền kinh tế trên thế giới.

Đáng chú ý, trong số 12 trụ cột và 103 tiêu chí của chỉ số năng lực cạnh tranh toàn cầu, trụ cột về kỹ năng tăng 4 bậc, đặc biệt tiêu chí về chất lượng đào tạo nghề tăng 13 bậc. Năng suất lao động Việt Nam trong nhiều năm qua có cải thiện trong khu vực ASEAN, đạt bình quân 4,77%/năm, chứng tỏ trình độ kỹ năng người lao động đã từng bước được cải thiện và nâng lên.

Tuy nhiên, đại dịch Covid-19 và cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 là "cú sốc kép" đối với thị trường lao động toàn cầu. Một mặt gây đứt gãy thị trường lao động, gia tăng thất nghiệp và bất bình đẳng xã hội, nhất là đối với lực lượng lao động trẻ. Theo số liệu báo cáo tình hình lao động việc làm Quý IV năm 2021 của Tổng Cục thống kế (Bộ Kế hoạch và Đầu tư) cho thấy, Việt Nam đang ở trong thời kỳ cơ cấu “lao động vàng”, khi mà dân số có khả năng lao động (từ 15 đến 64 tuổi) chiếm tỷ lệ cao, hiện nay chiếm khoảng 69% tổng dân số. Đây là cơ hội để chúng ta phát huy lợi thế này, tạo động lực mạnh mẽ cho sự phát triển nhanh và bền vững.

Song, tỷ lệ thất nghiệp của thanh niên trong độ tuổi từ 15-24 tuổi là 8,48%, tăng 0,52 điểm phần trăm so với năm trước. Tỷ lệ thất nghiệp của thanh niên khu vực thành thị là 11,91%, tăng 1,33 điểm phần trăm so với năm trước, nhìn chung thị trường lao động vẫn còn gặp nhiều khó khăn, đặc biệt lao động thanh niên cần được đặc biệt quan tâm đào tạo và phát triển nâng tầm kỹ năng.

PGS, TS Nguyễn Thị Thuận dự báo năm 2026, có khoảng 40% người lao động kỹ năng không còn phù hợp với công việc hiện tại và 30% lao động buộc phải chuyển nghề. Trong khi đó, lao động Việt Nam hiện 70% được đào tạo, nhưng chỉ có 24,5% có chứng chỉ nghề nghiệp, so sánh với khu vực ASEAN, tỷ lệ đào tạo nghề của Việt Nam thấp.

Doanh nghiệp và cộng đồng kinh doanh có thể đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng và cải thiện kỹ năng việc làm cho thanh thiếu niên

Cải thiện kỹ năng mềm cho lao động

Bà Trần Thị Lan Anh nhận định, bối cảnh thế giới đang thay đổi nhanh chóng, nhất là về công nghệ. Do đó, lực lượng lao động trẻ cũng cần phải được nhanh chóng trang bị các kỹ năng mềm, kỹ năng chuyển đổi, kỹ năng số để có thể thích ứng với yêu cầu của cuộc cách mạng 4.0.

Nghiên cứu “Đánh giá thiếu hụt về kỹ năng nghề nghiệp và thực hành tốt của doanh nghiệp để nâng cao tay nghề cho thanh thiếu niên yếu thế và dễ tổn thương” do VCCI và UNICEF tháng 09 năm 2020 cũng chỉ ra rằng, “Trên toàn cầu, kỹ năng mềm ngày càng trở nên giá trị và cần thiết hơn so với kỹ năng thuộc về kỹ thuật do ảnh hưởng của số hoá và tự động hoá”.

Theo bà Lesley Miller - Phó Đại diện Quỹ Nhi đồng Liên Hợp Quốc tại Việt Nam (UNICEF) tại Việt Nam: Nghiên cứu tại Việt Nam cho thấy, nhiều thanh niên thiếu các kỹ năng số và kỹ năng chuyển đổi, và tình trạng này đặc biệt nghiêm trọng đối với trẻ vị thành niên từ 15 đến 18 tuổi.

“Chúng ta biết rằng việc xây dựng các kỹ năng mềm từ khi còn trẻ - ví dụ như kỹ năng giải quyết vấn đề, tư duy phản biện, làm việc nhóm và giao tiếp, sẽ giúp thanh niên trở thành những người có khả năng thích ứng và linh hoạt, đồng thời bổ trợ quan trọng cho các kỹ năng cụ thể trong công việc” – bà Lesley Miller nhấn mạnh.

Để xây dựng kỹ năng cho người lao động, đại diện UNICEF công nhận và đánh giá cao vai trò không thể thiếu của khu vực doanh nghiệp trong việc thực hiện các quyền và đảm bảo phúc lợi cho trẻ em và thanh thiếu niên. Doanh nghiệp và cộng đồng kinh doanh có thể đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng và cải thiện kỹ năng việc làm cho thanh thiếu niên.

Kinh nghiệm và các nghiên cứu của UNICEF cho thấy, khu vực tư nhân có tiếng nói riêng, năng lực, nguồn lực và sự đổi mới sáng tạo để phối hợp với các chính phủ, cộng đồng và thanh niên nhằm tác động đến chính sách và xây dựng các chương trình có sức ảnh hưởng, có khả năng mở rộng, bền vững; đáp ứng nhu cầu hiện tại và trong tương lai của thị trường lao động.

Theo đó, với sự hỗ trợ phù hợp từ các doanh nghiệp trong công tác đào tạo, thanh niên có thể đóng góp với khả năng sáng tạo đáng kinh ngạc, năng lượng tươi mới, và các giải pháp đổi mới sáng tạo để giải quyết những thách thức lớn nhất trên thế giới.

“Trong nền kinh tế toàn cầu ngày càng tập trung vào năng suất cao và lực lượng lao động có tay nghề, việc phụ thuộc vào các ngành thâm dụng lao động sẽ không còn là một lợi thế so sánh. Do đó, việc trang bị các kỹ năng phù hợp cho trẻ em và trẻ vị thành niên tại Việt Nam ngày nay sẽ là yếu tố thúc đẩy chính đối với tăng trưởng kinh tế của đất nước trong tương lai gần” – Đại diện UNICEF khẳng định.