Ngành tôm: Bứt phá nửa cuối năm?

Áp lực từ dịch bệnh

Theo báo cáo từ các địa phương, diện tích tôm thả nuôi tính đến nay khoảng 481.534 ha, bằng 84,9% so với cùng kỳ năm 2019 và đạt 71,1% so với kế hoạch năm 2020. Ước sản lượng tôm nước lợ tính đến ngày 30/4/2020 đạt 168,6 nghìn tấn, bằng 94,4% so với cùng kỳ năm 2019 và đạt 21,7% so với kế hoạch năm 2020. Trong đó, Bạc Liêu là tỉnh có sản lượng thu hoạch nhiều nhất, tiếp đến là Cà Mau, Trà Vinh và Kiên Giang.

Địa phương có diện tích nuôi thủy sản lớn cần triển khai quyết liệt công tác ứng phó xâm nhập mặn, phòng chống dịch bệnh

Báo cáo từ Cục Thú y, từ đầu năm 2020 đến thời điểm hiện tại có 15.950,26 ha nuôi tôm bị thiệt hại, gồm 990,87 ha thiệt hại do bị bệnh; 469,08 ha do môi trường và 14.490,31 ha chưa rõ nguyên nhân tại 16 tỉnh. So với cùng kỳ năm 2019, tổng diện tích thiệt hại tăng 3,3 lần, nhưng diện tích bị bệnh giảm 28,42%, thiệt hại do môi trường giảm 49,21%, diện tích thiệt hại không xác định được nguyên nhân tăng 5,83 lần, khiến cho diện tích thiệt hại tăng đáng kể so với năm ngoái.

Bên cạnh đó, dịch Covid - 19 ảnh hưởng sâu rộng đến đời sống và hoạt động thương mại, dẫn đến sự sụt giảm về cầu nửa đầu năm 2020. Theo Tổng cục Thủy sản, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN&PTNT), tính đến ngày 31/3/2020 kim ngạch xuất khẩu tôm các loại đạt 591,083 triệu USD, giảm 4,3% so với cùng kỳ 2019.

Chỉ ra những tồn tại của ngành tôm Việt Nam, theo đại diện Sở NN&PTNT tỉnh Cà Mau, cùng với các nguyên nhân khách quan, hiện nay lĩnh vực này vẫn chưa xây dựng được quy trình nuôi năng suất cao, an toàn dịch bệnh, cũng như mô hình liên kết chuỗi sản xuất hiệu quả để phổ biến nhân rộng. Bên cạnh đó, việc cung cấp thông tin, nhất là thông tin giá cả thị trường còn nhiều hạn chế, người dân còn lúng túng trong chọn lựa đối tượng nuôi, kích cỡ thu hoạch; có những hộ nuôi phải thu hoạch tôm non do lo sợ giá giảm, đã ảnh hưởng không nhỏ đến hiệu quả kinh tế cho người nuôi, cũng như ngành kinh tế chủ lực của tỉnh.

Các chuyên gia cho rằng, trong những yếu tố góp phần giúp người nuôi tôm đạt hiệu quả, giảm rủi ro, tổn thất thiệt hại thì con giống tốt, sạch bệnh là giải pháp quan trọng. Hiện, Việt Nam đã có các doanh nghiệp sản xuất kinh doanh con giống trong nước như: Tập đoàn Việt - Úc, Nam Miền Trung… Việc sớm hình thành tập đoàn con giống bố mẹ chủ động, từng bước làm chủ công nghệ trong sản xuất giống không chỉ cho tôm sú, tôm thẻ chân trắng mà cho các loài tôm càng xanh, tôm hùm… trong thời gian tới là vấn đề được đặt ra.

Bứt phá 6 tháng cuối năm

Năm 2020, tôm nước lợ đặt kế hoạch thả nuôi 730.000 ha với sản lượng ước thu về 830.000 tấn; kim ngạch xuất khẩu đạt 3,5 tỷ USD, tăng từ 2 - 3% so với năm 2019. Để đạt được mục tiêu này, chuyên gia cho rằng, Bộ NN&PTNT cũng như các địa phương có diện tích nuôi thủy sản lớn cần triển khai quyết liệt công tác ứng phó xâm nhập mặn, quan trắc cảnh báo môi trường, phòng chống dịch bệnh. Ngoài ra, quản lý chặt chẽ vật tư đầu vào, theo đó kiểm tra đánh giá, công nhận cơ sở đủ điều kiện sản xuất, ươm dưỡng giống thủy sản, đồng thời xử lý tận gốc các cơ sở vi phạm chất lượng giống thủy sản, thức ăn. Bên cạnh đó, áp dụng công nghệ nuôi tiên tiến, mô hình sản xuất hiệu quả, bền vững… Đặc biệt, trước diễn biến phức tạp của dịch Covid - 19, cần nắm chắc tình hình giá cả tôm nước lợ xuất khẩu, nghiên cứu, phát triển thị trường xuất khẩu…

Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam, thời tiết diễn biến phức tạp, thất thường, cực đoan là nguyên nhân dễ gây ra dịch bệnh cho tôm nuôi. Hạn, mặn những tháng đầu năm dẫn đến người nuôi chưa thể thả giống hoặc tôm chậm lớn đối với những vùng khó điều tiết nước ngọt. Bên cạnh đó, giá vật tư và tôm nguyên liệu nhập khẩu tăng, dịch Covid - 19 ảnh hưởng đến đời sống và hoạt động thương mại, dẫn đến sự sụt giảm về nhu cầu của nửa đầu năm 2020. Tuy vậy, vẫn còn đó những tín hiệu tích cực của ngành tôm đó là: Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - EU (EVFTA) dự kiến có hiệu lực vào tháng 6/2020, có thể tạo kỳ vọng cho xuất khẩu tôm Việt Nam sang thị trường EU được nhiều hơn khi thuế giảm mạnh. Bên cạnh đó còn có những thị trường khác như Nhật Bản với 125 triệu dân. Đây là những thị trường tiềm năng nhưng yêu cầu đảm bảo chất lượng sản phẩm rất cao. Do đó, bên cạnh giữ vững, khai thác tốt thị trường truyền thống, việc xây dựng chương trình xúc tiến thương mại cụ thể vào thị trường EU, Nhật Bản là vấn đề được đặt ra cho các doanh nghiệp nhằm khai thác tối đa lợi thế tôm Việt Nam

Để phát triển ngành tôm Việt Nam trong thời gian tới, Bộ trưởng Bộ NN&PTNT Nguyễn Xuân Cường đề nghị, 8 tỉnh có vùng nuôi tôm ở vùng Đồng bằng sông Cửu Long có kế hoạch phát triển, nhân rộng các mô hình nuôi tôm hiệu quả và hình thành định hướng phát triển chung cho ngành hàng tôm Việt Nam. Đối với tất cả các sản phẩm phụ trợ, các cơ quan thuộc chức năng tăng cường biện pháp quản lý, kiểm soát các loại sản phẩm thức ăn chăn nuôi, thuốc thú y thủy sản, chế phẩm sinh học đảm bảo chất lượng tốt nhất đến người chăn nuôi. Doanh nghiệp và người nuôi tôm cùng đồng hành tham gia chuỗi liên kết sản xuất, xây dựng phát triển ngành hàng tôm đạt hiệu quả bền vững.

Trước diễn biến thời tiết bất thường, Tổng cục Thủy sản yêu cầu các địa phương cần phổ biến, hướng dẫn lựa chọn tôm giống có nguồn gốc rõ ràng, được kiểm dịch và có chất lượng tốt; áp dụng quy trình nuôi theo 2 – 3 giai đoạn (dèo giống); ứng dụng các mô hình nuôi thành công theo công nghệ mới; thực hiện ươm/vèo giống (20 - 25 ngày) để có cỡ giống lớn thả nuôi thương phẩm cho tất cả các hình thức nuôi...