Ngành công nghiệp ô tô: Vẫn chờ chính sách phát triển công nghiệp hỗ trợ phù hợp

Dù đạt tốc độ phát triển 2%/năm nhưng ngành công nghiệp ô tô Việt Nam vẫn đi sau các nước trong khu vực, như Thái Lan, Indonesia, Malaysia. Nguyên do, Việt Nam có 50 doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực lắp ráp ô tô, 45 doanh nghiệp sản xuất khung gầm, thân xe, thùng xe và 214 doanh nghiệp sản xuất linh kiện phụ tùng xe ô tô. Tuy nhiên, doanh nghiệp Việt Nam mới chỉ tham gia vào chuỗi giá trị thấp và phụ thuộc lớn vào các tập đoàn sản xuất ô tô toàn cầu, chưa chủ động được các công nghệ lõi như công nghệ hữu cơ, điện và hướng chuyển động.

Hoạt động sản xuất và lắp ráp của các công ty ô tô Việt Nam cũng chưa đáp ứng được các tiêu chí trong ngành sản xuất ô tô toàn cầu, chưa tạo được sự liên kết trong công tác chuyên môn hoá giữa các doanh nghiệp trong sản xuất lắp ráp ô tô và sản xuất phụ kiện linh kiện và chưa hình thành hệ thống nhà cung cấp nguyên vật liệu quy mô lớn. Tham gia vào phân khúc chuỗi giá trị cung ứng toàn cầu, doanh nghiệp ô tô Việt Nam vẫn phụ thuộc vào các yếu tố về công nghệ, sự chỉ định phân phối sản xuất của các nhà sản xuất ô tô lớn trên thế giới. Các doanh nghiệp hỗ trợ trong ngành ô tô mới chỉ sản xuất những linh kiện cơ bản, chủ yếu làm các khâu hàn, sơn.

Ngành công nghiệp ô tô vẫn chờ chính sách phát triển công nghiệp hỗ trợ phù hợp

Công nghiệp ô tô, với ưu tiên sản xuất các sản phẩm hỗ trợ là một định hướng quan trọng được Chính phủ đặc biệt ưu đãi thông qua các chính sách, như Quyết định số 1168/QD-TTg ngày 16/7/2014 của Thủ tướng Chính phủ về phê duyệt Chiến lược phát triển ngành công nghiệp ô tô Việt Nam đến năm 2025, tầm nhìn đến năm 2035. Thông qua Luật Đầu tư, ngành công nghiệp hỗ trợ ô tô cũng là lĩnh vực được ưu ái đầu tư, bên cạnh những ưu đãi để phát triển hoạt động lắp ráp.

Bản thân ngành công nghiệp ô tô cũng đã thu hút sự quan tâm của một số nhà đầu tư lớn. Đại diện của Hyundai Thành Công trong buổi "Đối thoại chính sách lĩnh vực phụ tùng ô tô" diễn ra gần đây đã cho biết, doanh nghiệp có kế hoạch phát triển thêm mảng phụ tùng ô tô tại Việt Nam khi Chính phủ cũng có chính sách để tập trung nội địa hóa. Hyundai Thành Công mong muốn tỷ lệ nội địa hóa sẽ tăng lên 40%, so với mức như hiện nay. Con số này khó có thể thể đạt được ngay trong ngắn hạn, nhưng Chính phủ cần có một lộ trình phát triển công nghiệp phụ trợ ô tô.

Tuy nhiên có một thực tế, thị trường Việt Nam còn nhỏ, nếu đầu tư nội địa hóa ngành công nghiệp ô tô, sẽ không giảm chi phí trong ngắn hạn, thậm chí còn độn lên trong thời gian nhất định. Cùng đó, các doanh nghiệp nước ngoài đầu tư vào Việt Nam để nhập khẩu linh kiện và lắp ráp sẽ đơn giản hơn, ít rủi ro hơn xây dựng nhà máy sản xuất sản phẩm phụ trợ bởi chi phí đầu tư ban đầu là rất lớn.

Theo đó, nhiều nhà đầu tư hy vọng, Chính phủ sớm có những chính sách ưu đãi phù hợp để phát triển mạng lưới công nghiệp hỗ trợ, giúp doanh nghiệp có thể sử dụng sản phẩm của nhau. Điều này sẽ mang lại nhiều lợi ích hơn cho khách hàng, đóng góp vào sự phát triển của ngành ô tô tại Việt Nam.

Các chuyên gia cũng khuyến cáo, để phát triển ngành sản xuất, lắp ráp ô tô trong nước, nhất là với lĩnh vực sản xuất phụ tùng ô tô và tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu, chính sách thúc đẩy phát triển công nghiệp ô tô tại Việt Nam cần tiếp tục tập trung vào phát triển lành mạnh thị trường ô tô thông qua việc tạo dựng thị trường đủ lớn cho các nhà sản xuất ô tô trong nước.

Cần duy trì và đẩy mạnh sản xuất, lắp ráp ô tô trong nước thông qua việc tập trung hỗ trợ có mục tiêu, nâng cao năng lực sản xuất và khả năng cạnh tranh của các doanh nghiệp nội với một số các sản phẩm ô tô chủ lực, có dung lượng thị trường tốt, có khả năng cạnh tranh với các sản phẩm của các nước khác trong khu vực và phát triển công nghiệp hỗ trợ cho công nghiệp ô tô.