Mộc Châu: Gia tăng giá trị nông sản từ du lịch trải nghiệm

Từ đồi chè xanh đến điểm hẹn du lịch

Nhắc đến Mộc Châu, nhiều du khách nghĩ ngay đến những đồi chè xanh trải dài trên cao nguyên, những trang trại bò sữa, mùa hoa mận trắng hay không gian văn hóa đặc sắc của đồng bào các dân tộc Tây Bắc. Những lợi thế về cảnh quan, khí hậu và sản vật địa phương đã tạo nên sức hấp dẫn riêng của vùng đất này. Tuy nhiên, để du lịch phát triển bền vững, chỉ có cảnh đẹp là chưa đủ. Điều quan trọng là tạo ra những sản phẩm có bản sắc, mang đến trải nghiệm khác biệt và giữ chân du khách lâu hơn.

Tại khu du lịch Mocha Hill, câu chuyện biến một đồi chè sản xuất nông nghiệp thành điểm đến du lịch trải nghiệm đang cho thấy một hướng đi đáng chú ý. Không chỉ tổ chức tham quan, chụp ảnh, thưởng trà, nơi đây còn từng bước phát triển các hoạt động tìm hiểu quy trình sản xuất chè, chế biến nông sản và xây dựng sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu.

Người đứng sau ý tưởng này là bà Nguyễn Thị Oanh, Giám đốc sáng lập Mocha Hill cho biết: Mộc Châu có nhiều vùng chè đẹp, sản phẩm chè nổi tiếng những điểm đến được đầu tư bài bản, kết hợp giữa tham quan cảnh quan và trải nghiệm hoạt động sản xuất nông nghiệp vẫn còn dư địa phát triển.

“Tôi luôn mong muốn tìm được một đồi chè đang sản xuất để xây dựng thành khu du lịch. Du khách đến đây không chỉ ngắm cảnh mà còn được tìm hiểu về cây chè và những sản phẩm đặc trưng của Mộc Châu”, bà Oanh chia sẻ.

Từ năm 2024, bên cạnh những hạng mục phục vụ cho du khách như nấc thang thiên đường, gương vô cực, cổng trời cùng các lối đi giữa luống chè được đầu tư nhằm tạo không gian tham quan, chụp ảnh, thưởng trà. Mocha Hill phát triển thêm mô hình sản xuất trà hữu cơ Mocha Tea, du khách đến đây có thể trải nghiệm tự tay hái chè, tìm hiểu quy trình sản xuất, thưởng thức trà thơm ngon giữa thiên nhiên trong lành… Qua đó, góp phần quảng bá sản phẩm chè của Mộc Châu đến với du khách.

Tuy nhiên, trong quá trình vận hành, bà nhận thấy nếu chỉ dừng lại ở việc tạo ra những góc chụp ảnh đẹp, điểm đến sẽ khó duy trì sức hấp dẫn lâu dài. Khi ngày càng có nhiều khu du lịch cùng khai thác cảnh quan đồi chè, sự khác biệt phải đến từ những trải nghiệm thực tế và giá trị mà du khách nhận được.

Từ năm thứ hai hoạt động, Mocha Hill bắt đầu chuyển hướng rõ nét hơn sang phát triển du lịch trải nghiệm gắn với nông nghiệp.

Khi du khách không chỉ đến để chụp ảnh

Theo bà Nguyễn Thị Oanh, sự thay đổi lớn nhất trong nhu cầu của khách du lịch hiện nay là mong muốn được tham gia vào các hoạt động mang tính trải nghiệm, thay vì chỉ tham quan và chụp ảnh.

Tại Mocha Hill, vào những đợt thu hoạch chè, du khách có thể quan sát người lao động hái chè thủ công theo tiêu chuẩn một tôm hai lá, tìm hiểu cách chăm sóc cây chè, quy trình sao chè và thưởng thức những chén trà được chế biến từ nguyên liệu tại nông trại.

Những công việc vốn quen thuộc với người trồng chè nay trở thành một phần của sản phẩm du lịch. Du khách có cơ hội hiểu hơn về quá trình tạo ra một sản phẩm nông nghiệp, từ chăm sóc, thu hái đến chế biến. Đây cũng là cách để người làm du lịch giới thiệu những giá trị lao động và sản xuất gắn bó lâu đời với vùng cao nguyên.

Đặc biệt, vùng chè tại Mocha Hill đang được chăm sóc theo hướng hữu cơ, thay vì sử dụng phân bón hóa học, nông trại ưu tiên các loại phân ủ vi sinh từ bã bia, bã đậu và những nguyên liệu phù hợp khác nhằm cải thiện chất lượng đất và búp chè.

“Chúng tôi đang sản xuất theo hướng hữu cơ chứ chưa công bố sản phẩm đạt chứng nhận hữu cơ. Điều chúng tôi quan tâm là chất lượng nguyên liệu, để du khách khi đến đây được thưởng thức những sản phẩm chè thực sự tốt”, bà Oanh cho biết.

Hiện Mocha Hill sản xuất sản phẩm chè Shan Tuyết hữu cơ đáp ứng đủ cho nhu cầu tại chỗ phục vụ du khách đến thăm quan, trải nghiệm tại điểm du lịch. Năm 2025, sản phẩm chè của cơ sở được công nhận là sản phẩm nông nghiệp tiêu biểu của tỉnh Sơn La. Với bà Oanh, đây là tín hiệu cho thấy việc kết hợp sản xuất nông nghiệp với du lịch có thể mang lại giá trị lâu dài.

Từ sản phẩm nông nghiệp đến món quà mang hương vị Mộc Châu

Một điểm đáng chú ý trong mô hình kinh doanh của Mocha Hill là không dừng lại ở dịch vụ tham quan, thưởng trà mà tiếp tục phát triển những sản phẩm quà tặng mang hương vị riêng.

Bà Nguyễn Thị Oanh cho biết, trong quá trình phục vụ khách, bà nhận thấy kẹo lạc là món ăn phù hợp khi thưởng trà. Từ ý tưởng đó, cơ sở đầu tư dây chuyền sản xuất kẹo lạc, đồng thời kết hợp bột matcha vào công thức chế biến để tạo ra sản phẩm kẹo lạc vị matcha.

Thay vì chỉ trưng bày sản phẩm trên quầy hàng, Mocha Hill đưa hoạt động sản xuất kẹo lạc trở thành một phần trong hành trình trải nghiệm. Các đoàn khách có thể quan sát quá trình chế biến, tham gia một số công đoạn phù hợp và thưởng thức sản phẩm ngay tại chỗ.

Theo bà Oanh, hoạt động này được nhiều du khách yêu thích. Việc trực tiếp nhìn thấy cách sản phẩm được làm ra giúp khách hàng có thêm sự quan tâm, tin tưởng và sẵn sàng lựa chọn làm quà tặng sau chuyến đi.

“Khách đến đây được xem cách làm kẹo lạc, được ăn thử miễn phí. Nhiều người rất thích sản phẩm này và mua mang về làm quà. Đó cũng là động lực để chúng tôi tiếp tục nghiên cứu những sản phẩm mới”, bà Oanh chia sẻ.

Không chỉ tiêu thụ tại điểm du lịch, kẹo lạc vị matcha của Mocha Hill còn được một số nhà sáng tạo nội dung trên TikTok và các kênh bán hàng trực tuyến giới thiệu. Theo bà Oanh, sản lượng tiêu thụ dao động từ khoảng 500 kg trong những tháng thấp điểm đến 2 tấn vào những tháng có sức mua cao.

Dù quy mô sản xuất chưa lớn, kết quả này cho thấy khả năng kết nối giữa hoạt động du lịch và thị trường tiêu dùng. Một sản phẩm được du khách biết đến trong chuyến tham quan có thể tiếp tục được đặt mua sau khi họ trở về nhà.

Thực tế này đặt ra yêu cầu các điểm du lịch phải chủ động đổi mới sản phẩm, phát triển thêm dịch vụ và tìm kiếm nguồn thu ngoài hoạt động bán vé, phục vụ khách tham quan.

Với Mocha Hill, việc kết hợp trải nghiệm chè, chế biến nông sản và bán sản phẩm quà tặng đang được xem là hướng đi để khai thác hiệu quả hơn những lợi thế sẵn có của nông trại.

Phát triển du lịch xanh từ những giá trị bản địa

Câu chuyện tại Mocha Hill diễn ra trong bối cảnh Sơn La đang đẩy mạnh phát triển du lịch theo hướng xanh, bền vững, gắn khai thác cảnh quan thiên nhiên với bảo tồn văn hóa và nâng cao giá trị sản phẩm nông nghiệp.

Tháng 4/2024, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ban hành Quyết định số 1077/QĐ-BVHTTDL công nhận Mộc Châu là Khu du lịch quốc gia. Đây là dấu mốc quan trọng, tạo thêm điều kiện để địa phương quảng bá hình ảnh, thu hút đầu tư và nâng cao chất lượng các sản phẩm, dịch vụ du lịch.

Trước đó, tại Quyết định số 128/QĐ-TTg ngày 25/1/2019, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt Quy hoạch chung xây dựng Khu du lịch quốc gia Mộc Châu đến năm 2030. Quy hoạch định hướng phát triển ba trung tâm du lịch trọng điểm gồm nghỉ dưỡng, du lịch sinh thái và vui chơi giải trí; đồng thời đặt mục tiêu xây dựng Mộc Châu trở thành một trong những động lực phát triển du lịch của vùng trung du và miền núi Bắc Bộ.

Định hướng này mở ra cơ hội cho những mô hình du lịch dựa trên thế mạnh nông nghiệp của địa phương. Với các vùng chè, trang trại bò sữa, vườn cây ăn quả và bản làng giàu bản sắc văn hóa, Mộc Châu có điều kiện phát triển những sản phẩm kết hợp tham quan, trải nghiệm sản xuất, thưởng thức ẩm thực và tìm hiểu đời sống người dân.

Tuy nhiên, đối với những mô hình khai thác đồi chè làm du lịch, việc duy trì hoạt động sản xuất nông nghiệp, hạn chế tác động đến môi trường, quản lý chất thải và bảo đảm an toàn cho du khách là những yêu cầu cần được quan tâm. Đồng thời, cần có sự kết nối chặt chẽ giữa các cơ sở du lịch với người trồng chè, đơn vị chế biến, hợp tác xã và doanh nghiệp lữ hành để hình thành chuỗi sản phẩm có giá trị.

Thực tế cho thấy, phát triển du lịch nông nghiệp không nhất thiết phải bắt đầu từ những công trình quy mô lớn. Một vùng chè được chăm sóc tốt, một quy trình sản xuất được tổ chức thành hoạt động trải nghiệm hay một sản phẩm nông sản được đầu tư về chất lượng, bao bì, câu chuyện thương hiệu đều có thể trở thành yếu tố thu hút du khách.

Tại Mocha Hill, sự chuyển đổi từ điểm tham quan, chụp ảnh sang mô hình kết hợp trải nghiệm và tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp là một ví dụ cho hướng tiếp cận này. Dù còn ở quy mô nhỏ, mô hình cho thấy khả năng tạo thêm giá trị từ cùng một vùng nguyên liệu, đồng thời mở rộng cơ hội kinh doanh cho các sản phẩm gắn với địa phương.

Bà Nguyễn Thị Oanh cho biết, định hướng của Mocha Hill trong thời gian tới là tiếp tục hoàn thiện các hoạt động trải nghiệm chè, nâng cao chất lượng sản phẩm và phát triển thêm những món quà đặc trưng phục vụ du khách. Theo bà, điều quan trọng đối với một điểm đến không chỉ là thu hút khách đến một lần, mà phải tạo được những trải nghiệm đủ ý nghĩa để họ muốn quay trở lại.

Đó cũng là hướng đi cần được khuyến khích trong quá trình Sơn La phát triển du lịch xanh, bền vững: khai thác lợi thế cảnh quan nhưng không tách rời hoạt động sản xuất, nâng cao chất lượng dịch vụ nhưng vẫn gìn giữ những giá trị bản địa. Khi mỗi điểm đến có sản phẩm riêng và mỗi sản phẩm mang theo một câu chuyện về vùng đất, sức hấp dẫn của du lịch Mộc Châu sẽ không chỉ dừng lại ở những bức ảnh đẹp.