Miễn, giảm đóng phí công đoàn: ‘Tiếp sức’ doanh nghiệp vượt khó khăn

Từ ngày 16/5/2026, doanh nghiệp, hợp tác xã sẽ được miễn, giảm đóng kinh phí công đoàn trong nhiều trường hợp, theo Nghị định 105/2026/NĐ-CP của Chính phủ ngày 31/3/2026 về quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Công đoàn về tài chính công đoàn.

Loạt trường hợp được miễn, giảm

Trước hết, về miễn đóng kinh phí công đoàn, chính sách áp dụng đối với các doanh nghiệp, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã thực hiện giải thể hoặc phá sản theo quy định pháp luật. Trong những trường hợp này, nếu tổ chức công đoàn tham gia vào quá trình xử lý nợ, bao gồm cả khoản nợ kinh phí công đoàn, thì Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam hoặc Liên đoàn Lao động cấp tỉnh sẽ xem xét, quyết định miễn số tiền chưa đóng theo phân cấp quản lý. 

Về điều kiện giảm mức đóng kinh phí công đoàn, Nghị định nêu rõ, các doanh nghiệp, hợp tác xã đã hết thời gian được tạm dừng kinh phí công đoàn nhưng tiếp tục gặp khó khăn và buộc phải cắt giảm lao động.

Cụ thể, phải cắt giảm số lao động hiện có từ 30% hoặc từ 30 lao động trở lên đối với doanh nghiệp, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã có sử dụng dưới 200 lao động và đối với hợp tác xã từ 30 thành viên chính thức, thành viên liên kết góp vốn của hợp tác xã; từ 50 lao động trở lên đối với người sử dụng lao động có sử dụng lao động từ 200 đến 1000 lao động và đối với hợp tác xã từ 50 thành viên chính thức, thành viên liên kết góp vốn của hợp tác xã; từ 100 lao động trở lên đối với người sử dụng lao động có sử dụng trên 1000 lao động và đối với hợp tác xã từ 100 thành viên chính thức, thành viên liên kết góp vốn của hợp tác xã.

Về mức giảm, doanh nghiệp, hợp tác xã có thể được giảm tối đa 20% mức đóng kinh phí công đoàn theo quy định của Luật Công đoàn hiện hành. Thời gian áp dụng giảm được tính theo tháng nhưng không quá 6 tháng. Sau thời gian này, nếu không còn thuộc diện được hỗ trợ, đơn vị phải quay lại thực hiện mức đóng đầy đủ theo quy định.

Trường hợp được tạm dừng đóng kinh phí công đoàn áp dụng cho các đơn vị gặp khó khăn do thay đổi cơ cấu, công nghệ, khủng hoảng kinh tế hoặc thực hiện các chính sách tái cơ cấu của Nhà nước. Ngoài ra, các yếu tố bất khả kháng như thiên tai, hỏa hoạn, dịch bệnh hay mất mùa cũng được đưa vào diện xem xét. Theo đó, để được tạm dừng đóng, doanh nghiệp hoặc hợp tác xã phải đáp ứng các điều kiện khá chặt chẽ.

Cụ thể, đơn vị phải tạm dừng sản xuất kinh doanh từ 30 ngày trở lên và không bố trí được việc làm cho người lao động; trong đó có ít nhất 50% số lao động thuộc diện tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc phải tạm nghỉ việc và được cơ quan có thẩm quyền chấp thuận tạm dừng đóng vào quỹ hưu trí, tử tuất. Trường hợp khác là khi doanh nghiệp bị thiệt hại trên 50% tổng giá trị tài sản do thiên tai, hỏa hoạn, dịch bệnh hoặc mất mùa gây ra, không bao gồm giá trị đất.

Thời gian tạm dừng đóng kinh phí công đoàn cũng được tính theo tháng và tối đa không quá 12 tháng. Sau thời hạn này, doanh nghiệp, hợp tác xã phải quay lại thực hiện nghĩa vụ đóng theo quy định, trừ khi đủ điều kiện chuyển sang diện được giảm mức đóng.

“Chia lửa” khó khăn với doanh nghiệp

Chia sẻ với Báo Công Thương, TS. Tô Hoài Nam - Tổng thư ký, kiêm Phó Chủ tịch thường trực Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam cho hay, việc ban hành chính sách miễn, giảm và tạm dừng đóng kinh phí công đoàn trong bối cảnh hiện nay là một bước đi cần thiết, thể hiện sự đồng hành thực chất của Nhà nước và tổ chức công đoàn với cộng đồng doanh nghiệp.

Trước biến động kinh tế toàn cầu, chi phí đầu vào tăng cao và thị trường xuất khẩu thu hẹp, không ít doanh nghiệp Việt Nam đang phải “gồng mình” duy trì sản xuất, thậm chí buộc phải cắt giảm lao động để tồn tại. Trong hoàn cảnh đó, theo TS. Tô Hoài Nam, việc linh hoạt điều chỉnh nghĩa vụ tài chính, trong đó có kinh phí công đoàn, không chỉ giúp doanh nghiệp giảm áp lực chi phí ngắn hạn mà còn tạo thêm dư địa để tái cơ cấu, phục hồi sản xuất kinh doanh.

Tuy nhiên, TS. Tô Hoài Nam cũng nhấn mạnh, chính sách này cần được triển khai minh bạch, đúng đối tượng, tránh bị lợi dụng. Quan trọng hơn, đây không nên chỉ là giải pháp tình thế, mà cần đặt trong tổng thể các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp như giãn, hoãn thuế, giảm lãi suất và kích cầu thị trường.

"Với cách tiếp cận linh hoạt và có điều kiện rõ ràng như trong Nghị định 105/2026/NĐ-CP, chính sách miễn, giảm kinh phí công đoàn sẽ góp phần hỗ trợ cho doanh nghiệp vượt qua giai đoạn khó khăn, từ đó giữ vững việc làm cho người lao động và ổn định nền kinh tế", theo TS. Tô Hoài Nam.

Nghị định 105/2026/NĐ-CP áp dụng với đối tượng đóng kinh phí công đoàn theo quy định tại điểm b khoản 1 Điều 29 Luật Công đoàn đã được sửa đổi, bổ sung tại khoản 8 Điều 2 Luật số 97/2025/QH15 bao gồm: Doanh nghiệp, đơn vị sự nghiệp không hưởng 100% lương từ ngân sách nhà nước, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã và cơ quan, tổ chức, đơn vị khác có sử dụng lao động theo quy định của pháp luật. Cơ quan, tổ chức, các cấp công đoàn, cá nhân có liên quan đến quản lý và sử dụng tài chính công đoàn theo quy định của Luật Công đoàn.